Sygn. akt VII AGa 706/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSA Małgorzata Kuracka (spr.) Sędziowie:SA Jolanta Pyźlak SO del. Grzegorz Tyliński Protokolant:Patryk Pałka po rozpoznaniu 6 lutego 2020 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Wytwórni (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt XVI GC 293/19 I. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że nadaje mu treść: 1) zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Wytwórni (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 1 416 714 zł (jeden milion czterysta szesnaście tysięcy siedemset czternaście) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 lipca 2018 roku do dnia zapłaty, przy czym ustala, iż pozwany ponosi solidarną odpowiedzialność z (...) S.A. w K. w stosunku do której Sąd Okręgowy w Krakowie IX Wydział Gospodarczy wydał w dniu 12 grudnia 2017 roku nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym IX GNc 1418/17; 2) zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Wytwórni (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 81 636 zł (osiemdziesiąt jeden tysięcy sześćset trzydzieści sześć) tytułem zwrotu kosztów procesu; I. zasądza od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Wytwórni (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 78 936 zł (siedemdziesiąt osiem tysięcy dziewięćset trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Grzegorz Tyliński Małgorzata Kuracka Jolanta Pyźlak Sygn. akt VII AGa 706/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo (pkt 1) oraz zasądził od powoda Wytwórni (...) sp. z o.o. w B. na rzecz pozwanego (...) S.A. w W. kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2). Powyższy wyrok zapadł na gruncie następujących ustaleń faktycznych: (...) S.A. w W. ogłosiła przetarg w ramach zamówienia publicznego na realizację robót budowlanych, polegających na modernizacji odcinka kolejowego J. S. - T. (km 1,150- 0, 000 linii nr 134 , km 15,810 -29,110 linii nr 133). Umowa o roboty budowlane w tym zakresie została zawarta z konsorcjum wykonawców w skład którego wchodzili: (...) S.A., (...) S.A. , (...) S.A., (...) S.A. oraz (...). W dniu 11 kwietnia 2017 r. pomiędzy (...) S.A. w K. , a Wytwórnią (...) sp. z o.o. w B. została zawarta umowa dostawy na podstawie której powód zobowiązał się do wyprodukowania i dostarczenia 19 838 sztuk podkładów strunobetonowych PS- (...) wraz z zamontowaniem podkładki (...).10 mm. Z tytułu prawidłowego wykonania umowy powód miał otrzymać wynagrodzenie w wysokości 3 967 600,00 zł . W dniu 12 kwietnia 2017 r. podpisano aneks Nr (...) do umowy z dnia 11 kwietnia 2017 r. na mocy którego zmieniono postanowienia pkt.2.6 umowy, pozostał postanowienia umowy pozostały bez zmian. Do dnia 30 czerwca 2017 r. powód dostarczył na rzecz (...) S.A. łącznie 9919 sztuk podkładów strunobetonowych z zamontowaną podkładką (...).10 mm . Dostarczone podkłady zostały odebrane na placu budowy przez generalnego wykonawcę i podwykonawcę bez żadnych uwag. (...) S.A. zapłaciła powodowi za dostarczone podkłady część wynagrodzenia w kwocie 1 023 360,00 zł za 4160 sztuk podkładów. Do dnia wniesienia pozwu do rozliczenia pozostaje nadal kwota 1 416 714 zł za 5759 sztuk podkładów. Z tytułu wykonania umowy powód wystawił na rzecz (...) S.A. w K. faktury wraz z dokumentami WZ i specyfikacjami dostawy towaru do każdej z wystawionych faktur : - FV (...) na kwotę 98 400,00 zł - FV 387/2017r na kwotę 98 400,00 zł - FV 388/2017r na kwotę 98 400,00 zł - FV 389/2017r na kwotę 98 400,00 zł - FV 398/2017r na kwotę 98 400,00 zł - FV 399/2017r na kwotę 157 440,00 zł - FV 400/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 412/2017r na kwotę 39 360,00 zł - FV 416/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 417/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 418/2017r na kwotę 39 360,00 zł - FV 424/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 413/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 430/2017r na kwotę 78 720,00 zł - FV 433/2017r na kwotę 117 834,00 zł - FV 434/2017r na kwotę 19 680,00 zł. Pismem z dnia 5 września 2017 r. (...) S.A. poinformował powoda, że w ramach zgłoszenia do inżyniera i zamawiającego dostawców podkładów strunobetonowych, firma powoda została zgłoszona jako dostawca podkładów strunobetonowych PS-94 oraz jako poddostawca firmy (...) S.A. podkładów strunobetonowych PS-94 z podporami sprężystymi . W dniu 12 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie IX Wydział Gospodarczy wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym na skutek pozwu wniesionego w dniu 18 października 2017 roku przez Wytwórnię (...) sp. z o.o. w B. nakazując pozwanej (...) S.A. w K. , aby zapłaciła stronie powodowej kwotę 1 416 714 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od kwoty: - 806 880,00 zł od dnia 2 sierpnia 2017r. do dnia zapłaty; - 236 160,00 zł od dnia 5 sierpnia (...). do dnia zapłaty; - 157 440,00 zł od dnia 8 sierpnia (...). do dnia zapłaty; - 78 720,00 zł od dnia 3 sierpnia (...). do dnia zapłaty; - 135 514,00 zł od dnia 10 sierpnia (...). do dnia zapłaty oraz kwotę 24 926,00 zł tytułem kosztów procesu. Pismem z dnia 18 lipca 2018 r. powód wezwał pozwanego na podstawie art. 143c ust.1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych do zapłaty kwoty 1 416 74,00 zł z tytułu wymagalnego wynagrodzenia za dostawy i usługi wykonane przez spółkę jako dalszy podwykonawca w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do dnia zapłaty . Pismem z dnia 30 lipca 2018r. pozwany poinformował powoda, że nie jest zobligowany do zapłaty na jego rzecz żadnych należności . Jak wynika z zawiadomienia o stanie egzekucji obecnie Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie prowadzi postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela Wytwórni (...) przeciwko dłużnikowi (...) S.A. w K. na podstawie tytułu egzekucyjnego w postaci nakazu zapłaty wydanego w sprawie IX GNc 1418/17 z dnia 12 grudnia 2017r. , zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018 r. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd I instancji stwierdził, że powództwo jest niezasadne i podlega oddaleniu w całości. Stan faktyczny był bezsporny pomiędzy stronami, a pozwany nie negował faktu wystawienia faktur dołączonych do pozwu, jak również wykonania robót objętych umową z dnia 11 kwietnia 2017 r. Pozwany w sprzeciwie wnosząc o oddalenie powództwa podniósł, że wskazany przez powoda przepis art. 143 c ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych jako podstawa prawna roszczenia zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury nie może zostać uznane za ustanowienie samodzielnej, niezależnej od przepisów kodeksu cywilnego podstawy do dochodzenia roszczeń podwykonawcy o zapłatę wynagrodzenia. Zdaniem pozwanego przedmiotowa regulacja powinna być traktowana wyłącznie jako zespół norm o charakterze materialno technicznym, określających procedurę dokonywania przez zamawiającego bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawców w toku realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego. Wobec powyższego zdaniem Sądu Okręgowego należy skupić się na wyjaśnieniu zasadności wystąpienia powoda z roszczeniem o zapłatę na podstawie art. 143 c ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych . Sąd I instancji powołał treść art. 143 c ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawa zamówień publicznych i wskazał na przebieg zamówienia, tj. okoliczność, że (...) S.A. w W. ogłosiła przetarg w ramach zamówienia publicznego na realizację robót budowlanych, polegających na modernizacji odcinka kolejowego J. S. - T. ( km 1,150- 0, 000 linii nr 134 , km 15,810 -29,110 linii nr 133). Umowa o roboty budowlane w tym zakresie została zawarta z konsorcjum wykonawców , w skład którego wchodzili: (...) S.A., (...) S.A., (...) S.A. , (...) S.A. oraz (...). Wobec powyższego sprawie niniejszej pozwany pełnił rolę zamawiającego, który udzielił zamówienia publicznego na realizację robót budowlanych, a jednym z jego podwykonawców była firma (...) S.A. Powód był natomiast był dalszym podwykonawcą , który został zgłoszony pozwanemu. Podkreślono, iż przepis art. 143 c p.z.p. stanowi szczególną regulację w stosunku do art. 647 1 k.c., który dotyczy odpowiedzialności solidarnej inwestora, wykonawcy oraz podwykonawcy za zapłatę dalszego wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy z tytułu realizacji części umowy o roboty budowlane. Nowy kształt w/w przepisu nie zmienia zatem wcześniej przyjętych i obowiązujących norm odpowiedzialności solidarnej. Przepis art. 143c p.z.p. przyznaje uprawnienie zamawiającemu do bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy. Sąd I instancji powołał się na orzeczenia Sądów Apelacyjnych wskazujące, że art. 143 c p.z.p. nie rozstrzyga kwestii, czy wymienionym w przepisie podmiotom służy względem zamawiającego roszczenie o zapłatę należności, jednakże mając na uwadze prawny charter umowy o podwykonawstwo, a także brak odpowiedzialności zamawiającego za nieuiszczone należności podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom zasadnie jest przyjęcie, że cyt. przepis przyznaje jedynie uprawnienie zamawiającemu do dokonania bezpośredniej zapłaty. Nie można zatem z powyższego wywnioskować, że przepis art. 143 c p.z.p. statuuje możliwość samodzielnego roszczenia podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy w stosunku do zamawiającego. Wobec powyższego zasadnym jest przyjęcie, że w stosunku do umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są roboty budowlane jako podstawę dochodzonego roszczenia stanowi art.647 1 § 5 k.c. W treści w art. 143 c p.z.p. brak jest jakikolwiek zapisów jak w przepisie art. 647 1 § 5 k.c. dot. solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy, brak również zapisów w zakresie innego rodzaju odpowiedzialności za cudzy dług. Sąd I instancji powołał również wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w którym wskazano, że uczynienie zamawiającego - a więc podmiotu zewnętrznego, nieuczestniczącego w relacji między wykonawcą, a podwykonawcą, czy podwykonawcą, a dalszym podwykonawcą - odpowiedzialnym za cudze długi, winno znaleźć wyraźną podstawę normatywną, a nie być przedmiotem domniemań. Sąd Apelacyjny podniósł również, iż względy celowościowe przemawiają za tym by nie rozszerzać szczególnych przywilejów podwykonawców, ale by zapewnić w miarę równą pozycję wszystkim uczestnikom zamówienia publicznego, w tym zamawiającemu który realizuje przedsięwzięcia na szeroka skalę. Przetargi na roboty budowlane zaliczają się do najbardziej kosztownych i najbardziej problematycznych. Wobec powyższego ustanawianie w takiej sytuacji jeszcze bardziej uprzywilejowanej pozycji podwykonawcom, którzy realizują tylko pewne fragmenty robót i są obciążeni znacznie mniejszym ryzykiem, jak zamawiający, nie znajduje uzasadnienia na gruncie przepisów Prawo zamówień publicznych, które to przepisy są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów k.c. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, iż celem regulacji zawartej w art. 143 c ust. 1 nie powinna być tylko i wyłącznie ochrona podwykonawcy czy dalszego podwykonawcy przez problemami z płatnościami, ale również w równym stopniu ochrona samego zamawiającego przed koniecznością podwójnej zapłaty na rzecz dwóch różnych podmiotów za te same prace. W sprawie niniejszej ponadto zauważyć należy, że powód prowadzi już postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi (...) S.A. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci prawomocnego nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2018r. Postępowanie egzekucyjne jest w toku, a więc powód otrzymuje zapłatę bezpośrednio od dłużnika (...) S.A. Mając powyższe okoliczności na uwadze zdaniem Sądu wskazany przez powoda przepis art. 143c ust. 1 p.z.p. nie może stanowić podstawy prawnej dochodzonego w sprawie niniejszej roszczenia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.