Sygn. akt IV U 1190/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Bogusław Łój Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Dejewska vel Dej po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2020 r. w Zielonej Górze odwołania B. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 09.03.2020 r. znak (...) o odsetki I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy B. T. prawo do odsetek ustawowych od wypłaconego wyrównania renty za okres od 11.01.2016 r. do dnia zapłaty; II. oddala odwołanie w pozostałej części; III. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz odwołującego B. T. kwotę 180 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. sędzia Bogusław Łój Sygn. akt IV U 1190/20 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 09.03.2020 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił wnioskodawcy B. T. prawa do wypłaty odsetek z tytułu należnego wyrównania, wynikającego z decyzji ZUS z dnia 14.01.2020 r. W uzasadnieniu podał, że ostatnią okolicznością przed wydaniem decyzji uznano datę wpływu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu do Oddziału ZUS, tj. 19.12.2019 r. Tym samym termin ustawowy wydania decyzji został zachowany. Wstrzymanie od 28.08.2015 r. wypłaty renty nie stanowi błędu organu rentowego; nastąpiło na mocy art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca B. T. zaskarżył ją w całości, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 85 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie i odmowę wypłaty należnych odsetek za opóźnienie, w tym błędne powołanie się na art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych. W związku z powyższym domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania prawa do odsetek ustawowych od naliczonego wyrównania renty za okres od 28.08.2015 r. do 31.01.2020 r. oraz zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania. Odwołujący podniósł, iż powołany przez organ przepis art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych jest przykładem błędnego działania, ponieważ zgodnie z art. 85 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do odsetek, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów o finansach publicznych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pozwany dodatkowo podkreślił, że ani Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, ani Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie orzekły o odpowiedzialności organu rentowego. W związku z tym Zakład przyjął, że nie zachodzi odpowiedzialność organu rentowego, a co za tym idzie – nie przysługują odsetki za zwłokę. W piśmie procesowym z dnia 02.07.2020 r. (k. 19-22) pełnomocnik wnioskodawcy w całości podtrzymał odwołanie złożone przez B. T. oraz wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W dalszej części pisma wskazano, że w przypadku odwołującego organ rentowy posiadał wszystkie niezbędne informacje pozwalające na wydanie decyzji zgodnej z prawem, tj. przyznającej odwołującemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z deportacją od dnia 28.08.2015 r. na stałe. Istotne jest przy tym, że organ rentowy w decyzji z dnia 18.01.2016 r. ustalił, w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy. Błędnie jednak uznano, że całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonego nie pozostaje w związku z deportacją. Wskazując na treść uzasadnienia wyroku z dnia 30.04.2018 r. Sądu Okręgowego w Zielonej Górze w sprawie IV U 732/16 oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 06.11.2019 r. w sprawie III AUa 819/18, odwołujący wskazał na rażące zawinienie organu rentowego w ustaleniu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy B. T.. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca B. T., urodzony (...) jest uprawniony do emerytury. Na mocy decyzji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21.09.1993 r. B. T. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu deportacji do ZSRR w okresie od lutego 1940 r. do marca 1946 r. Wnioskodawca przebywał na deportacji ponad 6 lat, jako dziecko. Pracował tam w trudnych warunkach klimatycznych przy cięciu drewna i sianokosach po to, by rodzina uzyskała wyższe racje żywnościowe. Podczas deportacji zachorował na gruźlicę. Dwoje z rodzeństwa nie przeżyło deportacji z powodu skrajnie trudnych warunków. Na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 25.08.2011 r., wydanego w sprawie o sygn. akt IV U 2781/10 B. T. nabył prawo do stałej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z deportacją od dnia 1.04.2010 r. dowód: akta emerytalne wnioskodawcy, - decyzja z dnia 21.09.1993 r., k. 8 tom II akt ZUS, - akta Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, sygn. akt IV U 2781/10 W dniu 28.08.2015 r. B. T. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z działalnością kombatancką. Lekarz orzecznik w dniu 12.10.2015 r. i komisja lekarska ZUS w dniu 24.11.2015 r. orzekli, iż rozpoznane u wnioskodawcy schorzenia powodują całkowitą niezdolność do pracy, ale niezdolność ta nie pozostaje w związku z działalnością kombatancką. Powyższe skutkowało wydaniem przez ZUS decyzji z dnia 18.01.2016 r. znak (...) odmawiającej wnioskodawcy B. T. przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku w. związku z pobytem w miejscach odosobnienia. Od decyzji z dnia 18.01.2016 r. wnioskodawca złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, który wyrokiem z dnia 30.04.2018 r., sygn. akt IV U 732/16, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy B. T. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z deportacją od dnia 28.08.2015 r. na stałe. Za podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął opinie biegłych sądowych lekarzy: ortopedy, neurologa, kardiologa i reumatologa – w zakresie stwierdzenia związku przyczynowego schorzeń odwołującego powodujących niezdolności do pracy z pobytem na deportacji. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy podkreślił, że fakt istnienia związku stanu zdrowia wnioskodawcy z pobytem na deportacji uznać należy za okoliczność nie tylko nie sporną, lecz również prawomocnie przesądzoną na skutek wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, na mocy którego wnioskodawca jest uprawniony do stałej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z pobytem na deportacji. Natomiast ustalenia wymagało, czy stan zdrowia wnioskodawcy uległ pogorszeniu. W ocenie Sądu Okręgowego wydane w sprawie opinie biegłych sądowych potwierdzały taki stan rzeczy. Organ rentowy złożył apelację od w/w wyroku do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 06.11.2019 r. (sygn. akt III AUa 819/18) Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację organu rentowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny zważył, iż słusznie zauważył Sąd I instancji, że w sprawie o sygn. akt IV U 2781/10, który uprawomocnił się bez zaskarżenia, został przesądzony związek nasilonych zmian zwyrodnieniowych wielostawowych z deportacją. Sąd Apelacyjny, po uzupełnieniu postępowania dowodowego w celu ostatecznego wyjaśnienia spornej w sprawie okoliczności poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego kardiologa i reumatologa, uznał apelację za niezasadną. Sąd Apelacyjny wskazał, że wyniki uzupełnionego postępowania dowodowego jednoznacznie wskazują na występowanie u odwołującego stanu całkowitej niezdolności do pracy z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów, która z kolei pozostaje w związku z deportacją, co zostało już przesądzone w sprawie IV U 2781/10 Sądu Okręgowego w Zielonej Górze. okoliczności niesporne, nadto ustalone na podstawie akt Sądu Okręgowego w Zielonej Górze o sygn. IV U 732/16 i akt organu rentowego Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 06.11.2019 r., sygn. akt III AUa 819/18 wpłynął do organu rentowego w dniu 19.12.2019 r. okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego Wykonując w/w wyrok Sądu Okręgowego z dnia 30.04.2018 r. sygn. akt IV U 732/16, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia 14.01.2020 r. znak (...) ustalającą prawo, wymiar i kwotę renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z deportacją. Organ rentowy w tej decyzji przyznał wnioskodawczyni od 28.08.2015 r., tj. od daty określonej w wyroku sądu, na stałe rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i ustalił stały termin płatności świadczenia na 10 dzień każdego miesiąca (punkt I). Wskazano, że należność za okres od 28.08.2015 r. do 31.01.2020 r. – w kwocie 32.973,03 zł wraz ze świadczeniem za miesiąc luty w kwocie 4.194,21 zł, po odliczeniu zaliczki na podatek 41 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 82,47 zł, w tym odliczonej od podatku 71,01 zł, z kwoty świadczenia 11,46 zł, organ rentowy przekaże na rachunek w banku w kwocie 37.043,77 zł (punkt III). okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego We wniosku złożonym organowi rentowemu w dniu 24.02.2020 r. wnioskodawca domagał się wypłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie należnego wnioskodawcy świadczenia, tj. od 28.08.2015 r. do dnia zapłaty. okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie okazało się w przeważającej części zasadne. Spór w sprawie sprowadzał się do kwestii, czy organ rentowy wykonując prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 30.04.2018 r. i wypłacając wnioskodawcy należne świadczenie opóźniał się z jego spełnieniem i czy opóźnienie to było następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność. W stosunkach opartych na prawie ubezpieczeń społecznych, odsetki od opóźnionego świadczenia uregulowane są – dla potrzeb tego prawa – wyczerpująco, bez możliwości odwołania się do przepisów prawa cywilnego. Świadczenia należne w tym systemie nie mają charakteru obligacyjnego, więc obowiązek zapłaty odsetek może wynikać tylko z ustawy. W jednym tylko wypadku organ rentowy jest obowiązany do wypłaty odsetek w wysokości określonej przepisami prawa cywilnego - wówczas gdy nie dokona w następstwie okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność – wypłaty świadczeń w terminach przewidzianych w przepisach dotyczących ich przyznania i wypłacania (wyrok SN z dnia 27.09.2002r., II UK 214/02). Zgodnie z treścią art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), jeżeli Zakład – w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Szczegółowe zasady wypłaty odsetek określone zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 01.02.1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1999 r., Nr 12, poz. 104). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, odsetki wypłaca się za okres od dnia następującego po upływie terminu na ustalenie prawa do świadczeń lub ich wypłaty, przewidzianego w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń – do dnia wypłaty świadczeń, z uwzględnieniem ust. 2-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.