k.c., stanowiący że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej oraz art. 424 1b k.p.c. - zgodnie z którym w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W sytuacji, objętej regulacją art. 424 lb k.p.c. kwestia niezgodności z prawem kwestionowanego przez stronę orzeczenia musi być badana jako przesłanka odpowie-dzialności pozwanego (Skarbu Państwa) już w toku samego postępowania o odszkodowanie. Taka też sytuacja zaistniała na gruncie rozpoznawanej sprawy, jako że od postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie skarga kasacyjna nie przysługiwała. Tym samym wystąpiły przesłanki zastosowania art. 424 lb k.p.c., a Sąd w niniejszym postępowaniu zob- ligowany był rozstrzygnąć samodzielnie, czy kwestionowane przez powódkę orzeczenie było niezgodne z prawem. Stąd też, Sąd Okręgowy skoncentrował się na ustaleniu, czy postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania w sprawie V ACa 338/10 było niezgodne z prawem, przyjmując że okoliczność ta stanowiła warunek sine qua non przypisania pozwanemu Skarbowi Państwa odpowiedzialności deliktowej na podstawie art.
za bezprawne działania organu państwa (Sądu Apelacyjnego) i dawałaby podstawę do badania szkody jak i związku przyczynowego pomiędzy owym bezprawnym działaniem a szkodą. Stwierdzając, iż przepisy postępowania cywilnego nie zawierają definicji nie-zgodności z prawem, Sąd Okręgowy za stanowiskiem doktryny przyjął, że orzeczenie niezgodne z prawem - w rozumieniu art.
- to orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przy-jętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w wyniku szcze-gólnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywi- ste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych nor-matywnych obostrzeń semantycznych tak w art. 77 Konstytucji, jak i w art. 424 1§l k.p.c. w zw. z art.
- niezgodność z prawem, powodująca powstanie odpowiedzial- ności odszkodowawczej musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie można ocenić jako „obiektywnie" niezgodne z prawem. W świetle tych kryteriów, podkreślając związanie podstawą faktyczną żądania pozwu, Sąd Okręgowy stwierdził, iż czynności sądowe podjęte przez Sąd Apelacyjny w Katowi- cach w sprawie V ACa 338/10 były prawidłowe, a zapadłe w niej rozstrzygnięcie odpowiadało prawu. Podkreślił, iż powódka w tym postępowaniu miała możliwość przed-stawienia swego stanowiska, zgłoszenia wniosków dowodowych oraz odniesienia się do twierdzeń i wniosków strony pozwanej, a Sąd dopuścił w tej sprawie wszelkie dowody, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie dokonał trafnej sub-sumpcji prawnej wyników postępowania dowodowego i w sposób wyczerpujący, klarowny oraz logiczny uzasadnił motywy swego rozstrzygnięcia, wskazując jakie przyczyny legły u podstaw odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Sąd Okręgowy uznał, że wbrew odmiennym twierdzeniom pozwu, Sąd Apelacyjny rozpoznając skargę o wznowienie postępowania w sprawie V ACa 338/10 nie przekroczył wynikającej z art. 233 k.p.c. zasady swobodnej oceny dowodów, a poczynione przez ten Sąd ustalenia nie były dowolne. Pod-kreślił, iż Sąd Apelacyjny wyjaśnił dlaczego brak było podstaw do uznania, by pełno-mocnictwo udzielone przez W. J. mężowi było nieważne. Konkludując, Sąd Okręgowy stwierdził, iż orzeczenie wydane w sprawie V ACa 338/10 było zgodne z pra-wem, tym samym nie zaistniała podstawowa przesłanka warunkująca możliwość sku-tecznego domagania się przez powódkę odszkodowania na podstawie art.
k.c., z ty-tułu wydania niezgodnego z prawem orzeczenia i z tej przyczyny powództwo oddalił. Niezależnie od tej przyczyny, Sąd Okręgowy wskazał, że powódka nie wykazała, by na skutek odrzucenia skargi o wznowienie postępowania doznała szkody, a nadto by między tą - rzekomą szkodą a działaniem pozwanego istniał związek przyczynowy. Sąd Okręgowy pod-kreślił, iż gdyby nawet Sąd Apelacyjny uwzględnił skargę o wznowienie postępowania, to nie sposób przyjąć, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zostałyby uwzględ-nione roszczenia powódki o zadośćuczynienie i rentę. Wniosek taki w ocenie Sądu Okręgo-wego należało wyprowadzić z faktu, że przedmiotem rozpoznania w postępowaniu V ACa 338/10 nie było żądanie zasądzenia renty czy też zadośćuczynienia, a wyłącznie roz-poznanie skargi o wznowienie postępowania. Zatem fakt odrzucenia skargi o wznowienie nie mógł być traktowany jako powodujący uszczerbek takiego rodzaju jak to przedstawiła w pozwie W. J.. Sąd Okręgowy podkreślił, iż powódka nie uzyskała zadość-uczynienia i renty w pierwotnym postępowaniu, gdyż jej powództwo zostało ostatecznie oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 listopada 2007r., a nie z po-wodu odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Stąd też Sąd Okręgowy przyjął, iż powództwo odszkodowawcze podlegałoby oddaleniu, również, gdyby przyjąć, że zaskar- żone postanowienie kończące postępowanie w sprawie V ACa 338/10 było niezgodne z prawem. O kosztach procesu, Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o art. 102 k.p.c. i z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną i majątkową powódki odstąpił od obciążenia jej kosztami procesu. Nadto przyznał pełnomocnikowi powódki radcy pr. R. T. od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w stawce minimalnej określonej w § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pań-stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, tj w kwocie 3.600zł, powiększonej podatek od towarów i usług, łącznie 4.428 zł Apelację od wyroku wniosła powódka zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo oraz w części, w której Sąd Okręgowy nie przyznał pełnomocnikowi powódki z urzędu wynagrodzenia w wysokości równej 150% stawki minimalnej. Zarzuciła, iż Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony wyrok naruszył przepisy postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 §1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego zarówno w rozpatrywanej sprawie, jak i w sprawie Sądu Apelacyj- nego w Katowicach - V ACa 338/10, dokonując jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, tj. zeznań świadka F. J., M. M., R. R., J. W., Z. P. oraz opinii głównej i uzupełniającej biegłych M. K. i B. B., jak i dokumentów wyka-zujących, iż powódka od 1996r. nie była w stanie udzielić pełnomocnictwa z rozeznaniem oraz, że powódka nie zna wszystkich liter, nie umie czytać i pisać a nadto nie wyprowadzając właściwych wniosków z przyczyn ubezwłasnowolnienia powódki. Podniosła, iż w sprawie V ACa 338/10 Sąd Apelacyjny pominął wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków i dopu-szczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu neurologii, psychiatrii, psychologii oraz rehabilitacji medycznej, co podważa konkluzję Sądu Okręgowego, iż w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania Sąd przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowo-dowe i umożliwił powódce pełne przedstawienie stanowiska. Nadto zarzuciła naruszenie art.
przez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z naruszeniem art. 217, 227, 244, 278, 233, 316 §1, 328 §2, 401 pkt. 2 k.p.c. oraz art. 122§1 i 3, 442 1§3, 445 §1 i 444 k.c. przez uznanie iż postanowienie Sądu Apelacyjnego z 19 listopada 2010r. nie jest niezgodne z prawem oraz art. 122, 442 1, a ewentualnie art. 5 k.c., art. 361 § 1i 2, 445 §1 i 444 k.c. przez brak uznania, iż powódce została wyrządzona szkoda przez wydanie postanowienia Sądu Apelacyjnego z 19 listopada 2010r. i przez brak uznania związku przyczynowego między działaniem pozwanego a szkodą. Wywodziła, iż powódka wskutek urazu z 1996r. utraciła możliwość świadomego podejmowania czynności prawnych, a okoliczność ta wynikała ze zgromadzonego w rozpatrywanej materiału dowodowego, jak i z materiału zaoferowanego w postępowaniu wznowieniowym, w tym też z dowodów, których Sąd nie przeprowadził w sprawie V ACa 338/
powództwa odszkodowawczego. Nie uszło przy tym uwadze Sądu Apelacyjnego, iż wznowienie postępowania w sprawie V ACa 572/07 mogłoby doprowadzić wyłącznie do ponownego rozpoznania powództwa o zadośćuczynienie w kwocie 40.000zł, ponieważ po-wództwo w części odnoszącej się do renty zostało prawomocnie oddalone przez Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z 21 maja 2007r. (I C 86/03) i nie zostało zaskarżone przez powódkę. Skoro przedmiotem postępowania w sprawie V ACa 572/07 było już jedynie roszczenie powódki o zadośćuczynienie, zatem wznowienie postępowania w tej sprawie w żadnym wypadku nie mogłoby doprowadzić do zasądzenia nie objętej przedmiotem tego postępowania renty skapitalizowanej za okres przeszły, jak i renty bieżącej. Podzielając zatem motywy, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, Sąd Ape-lacyjny oddalił apelację jako nieznajdującą usprawiedliwionych podstaw prawnych (art. 385 k.p.c.). Na mocy art. 102 k.p.c. z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną i majątkową powódki Sąd odstąpił od obciążenia jej kosztami postępowania apelacyjnego, a nadto przyznał pełnomocnikowi powódki od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 3.321 zł, w tym 621 zł podatku od towarów i usług, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, według stawki minimalnej przewidzianej w § 6 pkt. 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 490) SSO del. Joanna Naczyńska SSA Roman Sugier SSA Elżbieta Karpeta
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.