IV P 239/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2020 roku Sąd Rejonowy w Toruniu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Andrzej Kurzych po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2020 roku w Toruniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa A. S. przeciwko (...) we W. (...) o nagrodę jubileuszową I. zasądza od pozwanego (...) we W. (...) na rzecz powódki A. S. kwotę 25.561,34 zł (dwadzieścia pięć tysięcy pięćset sześćdziesiąt jeden złotych trzydzieści cztery grosze) tytułem nagrody jubileuszowej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty, II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.700,00 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów procesu, III. nadaje wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 12.780,67 zł (dwanaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt złotych sześćdziesiąt siedem groszy), IV. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi. Sędzia Andrzej Kurzych IV P 239/20 UZASADNIENIE Pozwem z 18 lutego 2020 r. powódka A. S. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) we W. (...) na jej rzecz kwoty 25.561,34 zł tytułem nagrody jubileuszowej wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że z dniem (...) r. przeszła w stan spoczynku jako (...) (...) we W. (...). W tej dacie, w zakresie nagród jubileuszowych przysługujących (...), obowiązywał stan prawny wynikający z ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192, dalej jako u.s.p.). Nowelizacja zmieniła treść art. 92 § 5 u.s.p. m.in. poprzez wykreślenie nakazu odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o pracownikach urzędów państwowych w zakresie zasad obliczania i wypłacania gratyfikacji jubileuszowej. Skutkowało to brakiem możliwości stosowania w okresie od 12 października 2011 r. do 12 lipca 2017 r. § 11 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek (Dz. U. nr 27, poz. 134 ze zm.; dalej jako rozporządzenie), w myśl którego w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, pracownikowi, któremu do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia ustania stosunku pracy, nagrodę tę wypłaca się w dniu ustania stosunku pracy. Zdaniem powódki, mimo to należy jej się gratyfikacja jubileuszowa, a to z powodu zasad sprawiedliwości i równego traktowania (...). Pozwany (...) we W. (...) w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, że powódka przeszła w stan spoczynku z dniem (...) r., natomiast trzydzieści lat pracy upływałoby w dniu 1 grudnia 2017 r. Obowiązujący wówczas stan prawny uniemożliwiał wypłatę powódce nagrody jubileuszowej z uwagi na brak odesłania w zakresie zasad obliczania i wypłacania gratyfikacji jubileuszowej do przepisów o pracownikach urzędów państwowych. (...) we W. (...) jest dysponentem środków budżetowych Skarbu Państwa i z tego względu decyzje o przyznaniu świadczeń wynikających ze stosunku pracy każdorazowo muszą znajdować oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Sąd ustalił, co następuje: Powódka A. S. rozpoczęła pracę zawodową w dniu 1 września 1985 r. Z tym dniem podjęła zatrudnienie w (...) D. jako (...). Stosunek pracy ustał z dniem 30 czerwca 1986 r. W okresie od 1 września 1986 r. do 30 czerwca 1987 r. pracowała w Gminnym Zespole (...) w I. na stanowisku (...) w ½ etatu. W okresie od 1 września 1985 r. do 30 listopada 1987 r. odbywała w (...) w B. (...) aplikację (...) pozaetatową. (dowody: ⚫ ankiety personalne – akta osobowe, ⚫ pismo z 22.09.1986 r. – k. 13C akt osobowych, ⚫ opinia z 18.01.1989 r. – akta osobowe, ⚫ pismo z 6.11.1987 r. – akta osobowe, ⚫ pismo z 28.08.1985 r. – akta osobowe) W dniu 1 grudnia 1987 r. powódka rozpoczęła pełnienie obowiązków (...)w (...) w R. (...). Następnie zajmowała stanowisko (...) (...)w R. (...) i (...) w A. (...). W dniu 11 lutego 2016 r. została (...) (...) we W. (...). Z dniem (...) r. przeszła w stan spoczynku. (fakty bezsporne, dowody: ⚫ pismo z 30.01.2017 r. – k. 11 akt) Średnie miesięczne wynagrodzenie powódki liczone jak przy ekwiwalencie za urlop wynosiło 12.780,67 zł. Kwota nagrody jubileuszowej przysługującej powódce za 30 lat pracy wynosi 25.561,34 zł (dowody: ⚫ zaświadczenie – k. 47 akt) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 148 1 § 1 k.p.c. sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, określone w cytowanym przepisie, gdyż z pozwu i odpowiedzi na pozew, a także z dołączonych do nich dokumentów wynikał klarowny stan sprawy. Przeprowadzenie rozprawy nie było zatem konieczne. Strony również w tym przedmiocie nie składały żadnych wniosków. Dla jasności wskazać należy, że pełnomocnik powódki w piśmie z 24 października 2020 r. (k. 58-59 akt) sprecyzował, że zapisów zamieszczonych w punktach 6 i 7 pozwu nie należy traktować jako wniosków o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie był bezsporny. Przytoczone przez powódkę fakty zostały przyznane przez pozwaną w odpowiedzi na pozew. Przyznanie to nie budziło żadnych wątpliwości (art. 229 k.p.c.). Według stron procesowych rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadzało się do zbadania kwestii prawnej, polegającej na możliwości zrekonstruowania normy prawnej umożliwiającej nabycie powódce prawa do nagrody jubileuszowej za 30 lat pracy w sytuacji, w której w dacie przejścia w stan spoczynku brakowało jej mniej niż 12 miesięcy stażu pracy do nabycia prawa do wskazanej nagrody. W ocenie Sądu, zagadnienie to nie miało jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w dacie przejścia w stan spoczynku powódka wykazała trzydziestoletni okres pracy. Zgodnie z art. 92 § 3 pkt 3 u.s.p. po trzydziestu latach pracy (...)przysługuje gratyfikacja jubileuszowa w wysokości 200% wynagrodzenia miesięcznego. Stosowanie zaś do § 4 wskazanego przepisu do okresu pracy uprawniającego do gratyfikacji jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Zgodnie z obowiązującym w dacie przejścia powódki w stan spoczynku § 5 art. 92 u.s.p. gratyfikację jubileuszową wypłaca się niezwłocznie po nabyciu przez sędziego prawa do gratyfikacji, a jeżeli w aktach osobowych (...) brak jest dokumentów potwierdzających upływ okresów, o których mowa w § 4 - niezwłocznie po wykazaniu przez (...) nabycia prawa do gratyfikacji; podstawę ustalenia wysokości gratyfikacji jubileuszowej stanowi wynagrodzenie przysługujące (...) w dniu nabycia prawa do gratyfikacji, obliczone według przepisów dotyczących obliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Przy ustalaniu wysokości gratyfikacji jubileuszowej uwzględnia się obniżenie wysokości wynagrodzenia, o którym mowa w art. 129 § 3. Oznacza to, że do okresu pracy powódki podlegał zaliczeniu nie tylko okres pracy w charakterze (...) i (...), lecz także wykazane przez nią okresy zatrudnienia poza (...). Jasno to wynikało z zestawienia treści § 2 i § 4 art. 92 u.s.p. Zgodnie bowiem z § 2 do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu dodatkowego, wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia w (...) lub (...) na stanowiskach: (...), (...), (...) i (...), w (...)na stanowiskach: Prezesa, wiceprezesa lub radcy, a także okresy wykonywania zawodu adwokata, radcy prawnego lub zajmowania samodzielnego stanowiska w organach władzy publicznej, z którym związana była praktyka prawnicza, oraz inne okresy zatrudnienia, jeżeli z tego tytułu przysługiwał zwiększony wymiar urlopu. Przepis § 4 nie specyfikuje natomiast okresów zatrudnienia pod względem rodzajowym. Nakazuje zaliczenie do stażu pracy wszystkich poprzednich, zakończonych okresów zatrudnienia, a także okresów, które na mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W konsekwencji do stażu pracy powódki podlegał wliczeniu okres od dnia 1 września 1985 r. do 30 czerwca 1986 r. w (...) D. na stanowisku referenta prawnego oraz okres od 1 września 1986 r. do 30 czerwca 1987 r., kiedy powódka pracowała w Gminnym Zespole (...) w I. na stanowisku referenta do spraw administracyjnych. Wprawdzie z akt osobowych wynikało, że w Gminnym Zespole (...) w I. powódka pracowała w wymierza ½ etatu, lecz art. 92 § 4 u.s.p. nie uzależnia możliwości zaliczenia danego okresu zatrudnienia do stażu pracy wymaganego do uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej od wymiaru etatu. Zauważyć należy, że kwestia wskazanych dwóch okresów zatrudnienia nie była sporna między stronami. Była ona wielokrotnie przywoływana w różnorodnych kontekstach podczas całej kariery zawodowej powódki i nigdy nie spotykała się z jakąkolwiek formą kontestacji. Sąd dostrzega przy tym, że z art. 92 § 5 u.s.p. można wywieść wniosek, że okresy zatrudnienia, o których mowa w § 4, winny być wykazane dokumentem. Niezależnie od tego, czy adresatem owego ograniczenia dowodowego jest wyłącznie pracodawca (...), czy także (...) rozpoznający sprawę o nagrodę jubileuszową, wskazać należy, iż ustawodawca nie precyzuje jakiego rodzaju dokument będzie w tym zakresie posiadał wystarczającą moc dowodową. Należy zatem przyjąć, iż mogą to być wszelakiego rodzaju dokumenty byleby wynikał z nich niezbicie dany okres zatrudnienia. W aktach osobowych powódki znajduje wiele tego rodzaju dokumentów, np. opinia z 18 stycznia 1989 r., pismo z 6 listopada 1987 r., pismo z 28 sierpnia 1985 r., pismo z 22 września 1986 r. Oznacza, że pozwany dysponował dokumentami, które pozwalały na ustalenie trzydziestoletniego okresu zatrudnienia powódki. Powódka rozpoczęła pracę w charakterze (...) w dniu 1 grudnia 1987 r., zaś przeszła w stan spoczynku z dniem (...) r., a zatem, łącznie z wcześniejszym dwudziestomiesięcznym okresem zatrudnienia, spełniała ona w tej dacie warunki do uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej, o której mowa w art. 92 § 3 pkt 3 u.s.p. Dotychczasowe rozważania pozwalały w zasadzie na konstatację, że kwestia prawa do nagrody jubileuszowej powódki za 30 lat pracy została dostatecznie zbadana. Mimo to, Sąd uznał za konieczne poczynienie rozważań także w zakresie zagadnienia prawnego, na które naprowadzały strony procesowe w pismach procesowych. Trudno bowiem przyjąć, iż tak wysoce sprofesjonalizowane strony procesowe dotychczas nie dostrzegały możliwości zaliczenia okresów zatrudnienia od dnia 1 września 1985 r. do 30 czerwca 1986 r. i od 1 września 1986 r. do 30 czerwca 1987 r. do stażu pracy powódki na potrzeby ustalenia prawa do nagrody jubileuszowej. Być może zaistniały więc racje, które to uniemożliwiały, a które nie wybrzmiały odpowiednio w toku procesu. Z pewnej więc ostrożności, wynikającej też z dbałości o prawidłowe wydatkowe środków publicznych, poniżej zostanie zaprezentowany wywód prawny, który także niezbicie wykaże, że powódce przysługiwała sporna nagroda niezależnie od doliczenia do jej stażu pracy okresów zatrudnienia w (...) D. i w Gminnym Zespole (...) w I.. 1. Stan prawny obowiązujący do 11 października 2011 r. Zgodnie z przywołanym już art. 92 § 3 pkt 3 u.s.p. po trzydziestu latach pracy (...) przysługuje gratyfikacja jubileuszowa w wysokości 200% wynagrodzenia miesięcznego. Do 11 października 2011 r. przepis art. 92 § 5 u.s.p. stanowił, że do obliczania i wypłacania gratyfikacji jubileuszowej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące nagród jubileuszowych, o których mowa w przepisach o pracownikach urzędów państwowych. Poprzez art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 537) należało zatem stosować § 11 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek (Dz. U. nr 27, poz. 134 ze zm.; dalej jako rozporządzenie). Przepis ten stanowi, że w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, pracownikowi, któremu do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia ustania stosunku pracy, nagrodę tę wypłaca się w dniu ustania stosunku pracy. 2. Stan prawny obowiązujący w okresie od 12 października 2011 r. do 12 sierpnia 2017 r. W dniu 12 października 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, która zmieniała treść art. 92 § 5 u.s.p Z treści cytowanego już przepisu nie wynikało odesłanie do przepisów o urzędnikach państwowych, choć jednocześnie uwzględniał on częściowo przepisy rozporządzenia w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek. Wskazany stan rzeczy uległ zmianie z dniem 12 sierpnia 2017 r. Na mocy ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 1452) do art. 92 u.s.p. dodany został § 6 w brzmieniu: „Gratyfikację jubileuszową wypłaca się w dniu przejścia sędziego w stan spoczynku, jeżeli w tym dniu sędziemu brakuje do okresu pracy, od którego zależy nabycie prawa do gratyfikacji jubileuszowej, mniej niż dwanaście miesięcy”. Oznacza to, że w okresie od 12 października 2011 r. do 12 sierpnia 2017 r. na gruncie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych brak było jednoznacznie identyfikowalnej normy prawnej o treści analogicznej do treści wciąż obowiązującego § 11 ust. 5 rozporządzenia oraz późniejszego art. 92 § 6 u.s.p. Nie oznacza to jednak, że takowa norma nie obowiązywała, choć jej rekonstrukcja wymagała przeprowadzenia szeregu działań interpretacyjnych. 3. Błąd ustawodawczy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie może budzić wątpliwości, iż usunięcie możliwości nabycia przez sędziego prawa do gratyfikacji jubileuszowej, gdy (...) przechodzącemu w stan spoczynku brakuje mniej niż 12 miesięcy do nabycia do niej prawa, było oczywistym błędem ustawodawczym. W żaden sposób nie można bowiem dociec dlaczego ustawodawca miałby zdecydować się na tego typu regulację. Żadne racje natury prawnej, funkcjonalnej, czy społecznej nie przemawiały za wyeliminowaniem możliwości nabycia nagrody jubileuszowej w warunkach objętych dyspozycją § 11 ust. 5 rozporządzenia. Przede wszystkim w tym zakresie uwidaczniała się w okresie referencyjnym rażąca wręcz odmienność standardu zasad nabywania prawa do nagrody jubileuszowej, gdy weźmie się pod uwagę regulacje prawne dotyczące prokuratorów - art. 52 § 5 ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2011 r., nr 270, poz. 1599 ze zm.), a także późniejszy art. 120 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz. U. z 2019 r., poz. 740 ze zm.) oraz pracowników sądów i prokuratury – art. 16 i 18 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2018 r., poz. 577). W przypadku tych grup zawodowych do obliczania i wypłacania gratyfikacji jubileuszowej nieustannie odpowiednio stosowane były przepisy dotyczące nagród jubileuszowych, o których mowa w przepisach o pracownikach urzędów państwowych. Zaznaczyć należy, że Sąd w swych rozważaniach ogranicza się do grup zawodowych bliskich statusem (...), co uwidacznia się zwłaszcza w przypadku (...). Można jednak podawać i dalsze przykłady kolejnych grup zawodowych, w przypadku których funkcjonowały regulacje prawne zbliżone do treści § 11 ust. 5 rozporządzenia. Warto również podkreślić, że uzasadnienie projektu nowelizacji prawa o ustroju sądów powszechnych, uchwalonej w dniu 18 sierpnia 2011r., nie zawierało jakiejkolwiek wzmianki na temat przyczyn i celu zmiany treści art. 92 § 5 u.s.p. Pozwala to na postawienie tezy, że opisywany skutek jest przypadkowy, niezamierzony i wynika z błędnego przeniesienia regulacji zawartych do tej pory w przepisach dotyczących pracowników urzędów państwowych do pragmatyki sędziowskiej (zob. K. Gonera, [w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, red. A. Górski, Warszawa 2013, Dział I Rozdział 5, s. 476). 4. Pominięcie ustawodawcze.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.