k.c., który stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art.
ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej. Z kolei wedle art. 385 2 k.c. oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej nie zachodzi sprzeczność umowy bezwzględnie obowiązującym przepisami ustawowymi. Nie sposób również uznać, aby pozwany działał w błędzie. Umowa kredytu zawiera zapisy dotyczące wysokości udzielonego kredytu, kosztów z nim związanych, a więc obowiązku zapłaty odsetek umownych, prowizji oraz składki ubezpieczeniowej. Nadto pozwany otrzymał harmonogram spłaty oraz formularz informacyjny kredytu. Co więcej pozwany miał możliwość odstąpienia od umowy, jednak do czasu niniejszego procesu nie kwestionował tych okoliczności i do czasu nieregularnie wywiązywał się z warunków umowy. Nie sposób również uznać, aby kwota prowizji była wygórowana, albowiem stanowiła jedynie 3 % kwoty kredytu, tj. 1.779,55 zł, tak samo odsetki umowne oprocentowane były według zmiennej stopy procentowej wynoszącej 11,99 %. Natomiast koszt składki ubezpieczeniowej stanowił miesięczną kwotę 123,42 zł, a więc niewygórowaną i mieszczącą się w granicach przeciętnych stawek ofert ubezpieczenia, obejmując wypłatę kilkudziesięciotysięcznego świadczenia na wypadek zgonu, choroby czy wypadku osoby ubezpieczonej. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia umowy kredytu wynosiła 21,60 %, natomiast pozaodsetkowe koszty kredytu nie przekraczały 20 % całkowitej kwoty kapitału w stosunku rocznym (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim). Podsumowując Sąd nie dopatrzył się, aby zakwestionowane przez pozwanego zapisy umowy naruszały zasady współżycia społecznego, a także, aby w niekorzystny sposób kształtowały sytuację pozwanego jako konsumenta, a sam pozwany działał w błędzie w czasie zawierania umowy kredytu. Jedyne wątpliwości Sądu budził obowiązek pozwanego zapłaty wysokości pełnej składki ubezpieczeniowej. W tym zakresie Sąd nie uwzględnił żądania powoda twierdzącego, iż zwrot składki powodowi się nie należy z uwagi na niezłożenie oświadczenia o rezygnacji z ochrony ubezpieczeniowej (k. 157). Zgodnie z treścią art. 813 k.c. składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej (§ 1). Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu czternastu dni od jego doręczenia (§ 2). Przepis art. 813 § 1 k.c. jest jasny i klarowny w tym sensie, że w jego obu zdaniach wyeksponowano znaczenie czynnika czasu. Skoro zgodnie ze zdaniem pierwszym składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela, to następstwem skrócenia okresu trwania tej odpowiedzialności w wyniku wygaśnięcia stosunku ubezpieczyciela jest przewidziane w zdaniu drugim zmniejszenie wysokości składki ostatecznie należnej ubezpieczycielowi. Po wygaśnięciu stosunku ubezpieczenia ubezpieczyciel nie świadczy już ochrony ubezpieczeniowej, a składka należy się za zapewnienie tej ochrony. Przepisu art. 813 § 1 zdanie drugie k.c. nie można interpretować w ten sposób, by podstawowe znaczenie nadać zwrotowi „niewykorzystana ochrona ubezpieczeniowa”, ponieważ w art. 813 § 1 zdanie drugie k.c. ustawodawca nadał pierwszoplanowe znaczenie „okresowi”, przez który ubezpieczający zapewniał pierwotnie sobie lub ubezpieczonemu ochronę ubezpieczeniową, lecz ostatecznie z tej ochrony nie skorzystał. Wysokość składki podlegającej zwrotowi powinna być obliczona według proporcji, w jakiej okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej pozostaje do całego okresu, w jakim pierwotnie miała trwać odpowiedzialność ubezpieczyciela. Powoduje to, że sprzeczne z art. 813 § 1 zdanie drugie k.c. jest uzależnianie wysokości składaki podlegającej zwrotowi od tego, czy do momentu wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia wykorzystano już częściowo sumę ubezpieczenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09.09.2015r. ,sygn. III SK 40/14, LEX nr 1792428). Nadto za niedozwolone należy uznać postanowienia umowne przewidujące po stronie konsumenta obowiązek ponoszenia kosztów składki ubezpieczeniowej za każdy pełny miesiąc kalendarzowy, niezależnie od tego, czy kredytobiorca faktycznie korzystał z ochrony ubezpieczeniowej przez ten okres (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21.03.2012r., sygn. VI ACa 1155/11, LEX nr 1281129, wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23.02.2011r., sygn. XVII AmC 143/10, LEX nr 2545949). W niniejszej sprawie umowa pożyczki została zawarta na 2554 dni, z kolei faktycznie trwała przez 1357 dni, a więc do czasu gdy została rozwiązania na skutek wypowiedzenia. Ubezpieczenie, którym objęty został pozwany miało zabezpieczać umowę i nie dawało ochrony pozwanemu w okresie po dniu rozwiązania umowy. Było to ubezpieczenie spłaty kredytu na wypadek śmierci w wyniku nieszczęśliwego wypadku, całkowitej trwałej niezdolności do pracy w wyniku nieszczęśliwego wypadku, czasowej niezdolności do pracy spowodowanej pobytem w szpitalu w wyniku nieszczęśliwego wypadku, poważnego zachowania operacji chirurgicznej. Zważywszy, że umowa kredytu została wypowiedziana odpadła causa umowy ubezpieczenia. Innymi słowy po wypowiedzeniu umowy kredytu umowa ubezpieczenia nie zapewniała pozwanemu jakiejkolwiek ochrony. Sąd obniżył należną powodowi kwotę z tytułu skredytowanej składki ubezpieczeniowej o kwotę 4.857,68 zł, a więc za niewykorzystany okres ochrony ubezpieczeniowej przy uwzględnieniu czynnika czasu, tj. za 1197 dni. [(składka 10.367,10 zł/2554 dni (okres, na jaki umowa została zawarta)= 4,06 zł/dzień x 1357 dni = 5.509,42 (składka należna za wykorzystany okres); 10.367,10 – 5.509,42 = 4.857,68] Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której całość należności objętej pozwem, w tym również kwota składki ubezpieczeniowej zostałaby wyegzekwowana przed upływem okresu, na jaki umowa została zawarta. Prowadziłoby to do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie powodowej. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że w okresie trwania umowy nie wystąpiło zdarzenie, z którym umowa łączyłaby odpowiedzialność odszkodowawczą po stronie ubezpieczyciela. ROZSTRZYGNIĘCIE Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 69 Prawa bankowego Sąd w punkcie I. wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda łącznie kwotę 38.817,18 zł. Ponadto – na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 482 k.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 12 października 2018 roku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie na podstawie ww. przepisów stosowanych a contrario w zw. z art. 813 k.c. oddalono powództwo. KOSZTY PROCESU O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III. wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) na zasadzie stosunkowego rozdzielenia kosztów. Powód wygrał proces w 89 %, pozwany – w 11 %. Koszty powoda to: opłata sądowa od pozwu (546 zł), wynagrodzenie fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (3.600 zł) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł). 89% z sumy tych kosztów to: 3.705,07 zł i taką kwotę Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda. Pozwany bowiem nie poniósł kosztów procesu, który podlegałyby kompensacji z kosztami powoda. KOSZTY SĄDOWE Ponadto w punktach IV. i V wyroku na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z późn. zm.) rozstrzygnięto o nieopłaconych kosztach sądowych - nieuiszczonej części opłaty od pozwu 2.184 zł) – zgodnie z proporcją, w jakiej strony przegrały proces, nakazując ściągnąć od powoda kwotę 240,24 zł, a od pozwanego 1.943,76 zł.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.