Sygn. akt: XVIII C 980/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XVIII Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Magdalena Ławrynowicz Protokolant: st.sekr. sąd. Karolina Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa D. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego we W. o ochronę dóbr osobistych 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem zadośćuczynienia 1.600 (tysiąc sześćset) złotych wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie licznymi od dnia następnego po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; 2. zasądza od pozwanego na wskazany cel społeczny - Dom Dziecka w K.-B. 800 (osiemset) złotych wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie licznymi od dnia następnego po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; 3. zasądza od pozwanego na wskazany cel społeczny - Centrum Zdrowia Dziecka w W. 600 (sześćset) złotych wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie licznymi od dnia następnego po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku do dnia zapłaty; 4. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 5. oddala wniosek o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności; 6. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu poniesionymi przez stronę pozwaną. /-/ SSO Magdalena Ławrynowicz Sygn. akt: XVIII C 980/18 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 18 czerwca 2018 roku, uzupełnionym pismami z dnia 9 lipca 2018 r. oraz 3 września 2018 r., skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W. powód D. J. wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz tytułem świadczeń na cel społeczny 40.000 zł na rzecz Domu Małego Dziecka w B. i 25.000 zł na rzecz Centrum Zdrowia Dziecka w Ł. tj. łącznej kwoty 145.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia orzeczenia wyroku do dnia zapłaty. Jako podstawę prawną roszczenia powód wskazał art. 417 k.c. oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP podnosząc, że od 4 lutego 2016 r. do dnia 2 czerwca 2016 r. przebywał w Zakładzie Karnym we W. lecząc w tym czasie uraz w postaci skręcenia stawu kolanowego. Warunki sanitarne w celach, w których przebywał, nie odpowiadały wymogom określonym w obowiązujących przepisach. Powód wskazał przede wszystkim, iż cele były przeludnione, zaś kącik sanitarny nie był oddzielony w całości od powierzchni mieszkalnej. Jednocześnie powód wskazał na nieprawidłowe osadzenie miski klozetowej i usytuowanie jej tuż przy drzwiach wejściowych do celi, co w żaden sposób nie zapewniało powodowi prywatności. Cele były nieremontowane, nieskutecznie dezynfekowane, a w rezultacie pełne insektów, pozbawione dostępu do ciepłej wody, źle oświetlone i nie posiadały odpowiedniej wentylacji. Powód z uwagi na uraz nogi miał utrudniony dostęp do łaźni, gdyż w tym celu musiał pokonywać schody. Odbywanie kary w takich warunkach zdaniem powoda nie było dostosowane do jego stanu zdrowia – a więc kontuzjowanej nogi oraz astmy oskrzelowej, łamało europejskie standardy związane z humanitarnym wykonywaniem kary pozbawienia wolności, uwłaczało godności osobistej oraz naruszało prawo do poszanowania życia prywatnego. (k. 3 – 5, 10 i 22) Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w części tj. od opłaty sądowej od pozwu (k. 17). W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego we W., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Pozwany zakwestionował roszczenie powoda tak co do zasady jak i wysokości wskazując, że powód nie wykazał, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, nie udowodnił wysokości i intensywności ewentualnie doznanego przez siebie uszczerbku niematerialnego (krzywdy) jak również nie wykazał, by ewentualny uszczerbek niematerialny pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym z działaniem Skarbu Państwa. Pozwany podkreślił, że warunki w celach, w tym w szczególności warunki tzw. kącika sanitarnego, panujące w celach Zakładu Karnego we W. były w okresie objętym powództwem zgodne z obowiązującymi przepisami, a powód nigdy nie składał skarg na działanie zakładu. Nadto pozwany wskazał, że w zaleceniach specjalistów leczących skręcony staw kolanowy powoda nie było zalecenia co do zmiany miejsca pobytu powoda z celi mieszkalnej na oddział szpitalny czy też celę przeznaczoną dla osób niepełnosprawnych. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał żadnej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, dlatego powództwo należy w całości oddalić. Pozwany wskazał również, że osadzenie powoda z powodu skazania na karę pozbawienia wolności samo w sobie wiąże się z niedogodnościami i dyskomfortem, a państwo zapewnia osadzonym taki standard na jaki stać ogół obywateli. (k. 30– 37). Sąd ustalił, co następuje: Powód przebywał w Zakładzie Karnym we W. m.in. w okresie od 5 sierpnia 2015 r. do 2 czerwca 2016 r. W okresie od 4 lutego 2016 r. do 2 czerwca 2016 r. tj. w okresie objętym pozwem, powód był osadzony w celach 5-osobowych o powierzchni 16,5 m 2: - od 8.12.2015 r. do 6.04.2016 r. cela nr 285 na oddziale II, Pawilon C, - od 6.04.2016 r. do 9.05.2016 r. cela 279, na oddziale II, Pawilon C, - od 9.05.2016 r. do 2.06.2016 r. cela 268, na oddziale II, Pawilon C. W celach nr 285, nr 279 oraz nr 268 przez cały okres pobytu powoda było osadzonych 5 osób. Dowód: przeglądarka historii rozmieszczenia – (...)k.182/, notatka służbowa z dnia 4 października 2018 r. /k.185/, zeznania powoda /e-protokół rozprawy z dnia 27 listopada 2018 r. 00:01:58 – 00:26:15 i k. 237-239/. Dnia 4 lutego 2016 r. powód wykonując pracę w ramach odbywania kary pozbawienia wolności doznał skręcenia stawu kolanowego. Z ambulatorium ZK we W. powód został przewieziony do szpitala w S., gdzie specjalista chirurg zlecił stosowanie kul łokciowych i zimnych okładów. Kule łokciowe zostały powodowi dostarczone od razu, a ortezę zamówiono i powód otrzymał ją po około 2-3 tygodniach. Po badaniu kontrolnym w dniu 11 lutego 2016 r. specjalista chirurg zlecił stosowanie leków miejscowych, ortezy i kul łokciowych. Po badaniu kontrolnym w dniu 18 lutego 2016 r. specjalista chirurg zlecił stosowanie leków miejscowych, ortezy kolanowej, chodzenie o kulach, stosowanie zimnych okładów. W marcu, kwietniu i maju powód był na kolejnych wizytach kontrolnych w ambulatorium ZK W. (1 i 22 marca, 5 i 29 kwietnia oraz 17 i 30 maja 2016 r.), gdzie lekarz zalecał dalsze stosowanie miejscowych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. W dniu 14 kwietnia 2016 r. w (...) Centrum Onkologii przeprowadzono u powoda badanie MR stawu kolanowego. Na wizycie w dniu 30 maja 2016 r. lekarz stwierdził obrzęk podudzia i zaczerwienie lewej łydki, zlecił USG dopplerowskie, leki, okłady miejscowe, leżenie i udzielił powodowi zwolnienia lekarskiego na okres od 31 maja 2016 r. do 8 czerwca 2016 r. W dniu 2 czerwca 2016 r. na wizycie w ambulatorium lekarz internista stwierdził brak poprawy i skierował powoda na badanie chirurgiczne. Specjalista chirurg w dniu 2 czerwca 2016 r. stwierdził u powoda objawy zakrzepicy głębokiej KLD oraz zalecił stosowanie leków i pilny transport powoda w pozycji leżącej do szpitala. W tym samym dniu powód został przyjęty na Oddział (...)ZK nr 2 w Ł., gdzie przeprowadzono u niego następnie specjalistyczne leczenie, w tym operacyjne. W dniach od 2 czerwca do 25 lipca 2016 r. powód przebywał na Oddziale (...) Ogólnej Szpitala i Ambulatorium ZK nr 2 w Ł. z powodu ropowicy lewego podudzia. Po leczeniu uzyskano gojenie ran, przeprowadzono cykl ćwiczeń usprawniających lewy staw kolanowy i skokowy i powód w stanie ogólnym dobrym został wypisany ze szpitala do jednostki. Powód w okresie od 4 lutego do 2 czerwca 2016 r. nie otrzymał zaleceń lekarskich do umieszczenia w celi mieszkalnej na oddziale szpitalnym bądź w celi przeznaczonej dla osób niepełnosprawnych. Przez cały ten okres zgłaszał lekarzom ból nogi. Powód nie zgłaszał formalnych próśb o przeniesienie do celi dla osób niepełnosprawnych. Zgłaszał trudności w korzystaniu z kącika sanitarnego i przemieszczeniu się oddziałowym, ale uzyskiwał odpowiedź, że nie ma wolnych miejsc w celach dla osób chorych. Bezpośrednio po wypadku powód musiał codziennie udawać się do ambulatorium znajdującego się piętro wyżej, po schodach, po leki przeciwbólowe i zastrzyki. W drodze do łaźni znajdującej się w pawilonie B powód musiał pokonywać drogę o długości około 50 m, również po schodach, co z uwagi na kontuzję nogi i konieczność poruszania się o kulach było dla niego uciążliwe. Zdarzało się, że powód poruszający się o kulach wolniej niż inni osadzeni przybywał do łaźni na tyle późno, że nie zdążył skorzystać z ciepłej kąpieli. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 grudnia 2016 r. u powoda ustalono 1% stałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku przy pracy z dnia 4 lutego 2016 r. Dowód: dokumentacja medyczna powoda /k.42-181, w tym w szczególności k. 58-62, 66-71, 84/, notatka służbowa kierownika ambulatorium z Izby Chorych Zakładu Karnego we W. – R. M. z dnia 9 października 2018 r. /k. 186/, zeznania świadka P. S. /e-protokół rozprawy z dnia 12 lutego 2019 r. 00:03:46-00:20:45 i k. 263-265/, zeznania świadka M. B. /e-protokół rozprawy z dnia 12 lutego 2019 r. 00:21:29-00:45;10 i k. 265-266/, zeznania powoda /e-protokół rozprawy z dnia 27 listopada 2018 r. 00:01:58 – 00:26:15 i k. 237-239/. W Zakładzie Karnym we W. cele mieszkalne w pawilonie C w 2016 r. wyposażone były w niezabudowane kąciki sanitarne, oddzielone od reszty celi mieszkalnej płytą pilśniową na konstrukcji z kątownika trwale przymocowanej do podłoża, o wysokości około 1,5 m. Kącik sanitarny nie posiadał drzwi; była zrobiona prowizoryczna zasłonka z prześcieradła. Osoba korzystająca z kącika była widoczna dla osób wchodzących do celi i osób przebywających w celi na górnych łóżkach. W kącikach sanitarnych zamontowana była muszla ustępowa oraz umywalka z bieżącą, zimną wodą. Powód z uwagi na konieczność korzystania z ortezy i kul łokciowych miał utrudnione korzystanie z kącika sanitarnego. Rozmiary kącika, przy konieczności trzymania nogi wyprostowanej, utrudniały mu siadanie na misce ustępowej. W czasie korzystania z miski noga powoda nie mieściła się w kąciku i wystawała w celi. W okresie objętym powództwem cele, w których przebywał powód, wyposażone były w łóżko metalowe, wkład do łóżka, szufladkę wysuwaną, stół więzienny, szafkę więzienną, taboret więzienny, stolik lub półkę pod telewizor, wieszak, półkę na przybory toaletowe przy umywalce, szafkę na środki higieniczne i czystości, lustro, miskę plastikową, wiadro plastikowe lub kosz na śmieci, popielniczkę, szczotkę zmiotkę i szufelkę, szczotkę klozetową, szczotkę z długim trzonkiem – zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wszystkie celem były wykonane zgodnie z projektem technicznym uwzgledniającym przepisy prawa budowlanego w zakresie technicznym, sanitarnym i przeciwpożarowym. Cele mieszkalne były wyposażone w zamontowane kratki wentylacyjne, a dodatkowo sprawna i szczelna stolarka okienna umożliwiała przewietrzenie pomieszczenia poprzez otwieranie lub uchylanie skrzydeł okna. W Zakładzie Karnym we W. odbywają się okresowe kontrole przewodów spalinowych oraz wentylacyjnych zakończone protokołami. Po kontroli w dniu 26 listopada 2015 r. w pawilonie 3 (C) zalecono wyprowadzenie przewodów wentylacyjnych ponad dach deflektorami blaszanymi w celu poprawy działania wentylacji. Po kontroli w dniu 23 listopada 2016 r. w pawilonie 3, stwierdzono te same nieprawidłowości, co podczas kontroli rok wcześniej i ponownie zalecono wyprowadzenie przewodów wentylacyjnych ponad dach deflektorami blaszanymi w celu poprawy działania wentylacji. Powód uskarżając się na duchotę panującą w celach jednocześnie, mimo przewlekłej astmy, nie zaprzestał palenia papierosów. W 2016 r. w celach, w których przebywał powód nie było ciepłej wody. Powód mógł korzystać z ciepłej wody podczas regulaminowych dwóch kąpieli tygodniowo w łaźni. W 2016 r. celach przeprowadzano stosowne zabiegi fumigacji po otrzymaniu zgłoszenia od służby zdrowia, że w celi pojawiły się insekty. Powód nigdy pogryziony nie był i nie zgłaszał służbie zdrowia problemu pogryzienia przez pluskwy bądź ich obecności w celi mieszkalnej. Powód nigdy nie zgłaszał administracji zakładu karnego uwag co do stanu technicznego cel mieszkalnych. W roku 2017 zakończył się gruntowny remont m.in. oddziału II pawilonu C. Obecnie wszystkie celem mieszkalne w ZK W. wyposażone są w zabudowany w całości murowany kącik sanitarny z drzwiami. Dowód: notatka służbowa notatka służbowa sierż. M. B. z dnia 4 października 2018 r. /k. 183 – 184/, protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych – spalinowych- wentylacyjnych z dnia 26 listopada 2015 r. /k. 191/, konsultacja pulmonologiczna /k. 169 i 171/, protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych – spalinowych- wentylacyjnych z dnia 23 listopada 2016 r. /k. 211/, notatka służbowa z dnia 9 października 2018 r. /k. 186/,zeznania świadka P. S. z dnia 12 lutego 2019 r. /k. 263-265/, zeznania świadka M. B. z dnia 12 lutego 2019 r. /k. 265-266/, zeznania powoda z dnia 27 listopada 2018 r. /k. 237-239/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie ww. dowodów z dokumentów, częściowo zeznań świadków P. S. i M. B. oraz z zeznań powoda. Sąd dał wiarę dowodom z dokumentów zgromadzonych w sprawie przywołanym wyżej jako dowody, albowiem ani ich autentyczność ani prawdziwość nie były kwestowane przez strony, a i Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu. Nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy był protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych – spalinowych i wentylacyjnych dotyczące innych niż pawilon numer 3 obiektów znajdujących się na terenie ZK W.. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka P. S. w zakresie w jakim korespondowały one z innymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie mając na względzie, że świadek w sposób subiektywny zmierza do przedstawienia warunków odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w jak najgorszym świetle. Sądowi z urzędu wiadomo, że świadek jest zaangażowany w wiele procesów przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego we W., gdzie sam jest stroną, a co za tym idzie traci obiektywizm i przejaskrawia niektóre okoliczności np. twierdząc, że powodowi groziło obcięcie nogi po wypadku z dnia 4 lutego 2016 r. bądź zarzucając, że protokoły kontroli przewodów wentylacyjnych są fabrykowane. Niewiarygodne były zeznania świadka w tej części, w której twierdził, że powodowi nie udzielono żadnej pomocy medycznej – odmienne okoliczności wynikają z dokumentacji medycznej powoda i zeznań samego powoda. Niemniej jednak w zakresie w jakim P. S. opisał warunki panujące w Zakładzie Karnym we W. w celi mieszkalnej w kąciku sanitarnym w odniesieniu do powoda i jego trudności w przemieszczaniu się Sąd mu dał wiarę. Sąd co do zasady dał wiarę zeznaniom świadka M. B. za wyjątkiem tej części, w której świadek zapewniał o wykonaniu zaleceń po przeglądach przewodów kominowych- spalinowych i wentylacyjnych w 2015 r. W tym zakresie zeznania świadka stały w sprzeczności z dowodami z dokumentów (k. 193 i 211), z których wynikało, że zalecenia w celu poprawy wentylacji nie zostały wykonane. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda w całości albowiem jawiły się one jako spontaniczne i szczere. Zeznania te korelowały z zeznaniami przesłuchanych w sprawie świadków i dowodami z dokumentów. Należy mieć jednak na względzie, że powód w dużym stopniu przedstawił swój subiektywny obraz odbywania kary w Zakładzie Karnym we W.. Co istotne, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby powód kiedykolwiek składał formalne skargi na panujące w więzieniu warunki bytowe. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w części zasługiwało na uwzględnienie. Jak wynika z art. 67 § 2 k.p.c. za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Nie ulegało wątpliwości, że właściwą jednostką Skarbu Państwa w sprawie powinien być Dyrektor Zakładu Karnego we W., albowiem to z działalnością tej jednostki powód wiązał roszczenia dochodzone pozwem. W zakresie określonym odrębną ustawą (ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej Dz.U. 2016 poz. 2261 ze zm.) za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa. Powód źródła odpowiedzialności pozwanego upatrywał w naruszeniu przez jednostkę penitencjarną jego dóbr osobistych w postaci godności oraz prawa do poszanowania życia prywatnego. Zatem podstawę odpowiedzialności pozwanego należy oceniać przez pryzmat przepisów art. 23 i 24 § 1 k.c. oraz art. 448 k.c. Jak stanowi art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Art. 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Podkreślić należy, iż na podstawie przepisu art. 6 k.c. w zw. z art. 24 k.c. ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywa na pozwanym. Po ustaleniu podstaw odpowiedzialności do Sądu należy ocena, czy zakres i stopień naruszenia dóbr osobistych uzasadniają przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego i w jakiej wysokości, przy zachowaniu zasady, że przyznana ochrona powinna być dostosowana do charakteru i rodzaju naruszonego dobra osobistego oraz stopnia i zakresu naruszenia (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 roku, sygn. akt V CSK 431/06, LEX nr 255593). Jedną z podstawowych powinności państwa prawa jest zagwarantowanie humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., nr 38 poz. 167 i 169), każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Z kolei art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61 poz. 284 ze zm.), której Polska jest sygnatariuszem, stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z art. 40 Konstytucji RP nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu; zakazuje się stosowania kar cielesnych. Zgodnie zaś z art. 41 ust. 4 Konstytucji RP każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. Powołane przepisy prawa w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. „ Prawo do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych warunkach mieści się w jednym z podstawowych dóbr osobistych, którym jest godność człowieka. Dobro to podlega ochronie przewidzianej w art. 24 i art. 448 k.c. definiowanej jako poczucie wartości związane z byciem człowiekiem i oczekiwaniem szacunku od innych. Osoba pozbawiona wolności przez sam fakt uwięzienia nie traci podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucję i akty prawa międzynarodowego. Poszanowanie i ochrona jej godności jest obowiązkiem władzy publicznej, wypełniającej zadania represyjne państwa. Realizacja pozbawienia wolności wiąże się z ustaleniem poziomu, na którym warunki uwięzienia są "odpowiednie" i nie naruszają przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. Wyjściowe założenie dla określenia wymaganego poziomu jest takie, by traktowanie człowieka pozbawionego wolności nie było poniżające, niehumanitarne a ograniczenia i dolegliwości, które musi on znosić, nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka oraz nie przewyższały ciężaru nieuniknionego cierpienia, nieodłącznie związanego z samym faktem uwięzienia.” - wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 lipca 2018 r., I ACa 230/2018, LEX nr 2563245. Podobnie wypowiedział się Sad Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 13 lipca 2018 r. (V ACa 535/17, LEX nr 2531758) stwierdzając, że „ Odbywanie kary pozbawienia wolności czy tymczasowe aresztowanie nie powinno łączyć się z większymi dolegliwościami niż to konieczne dla zrealizowaniu celów kary lub środka zabezpieczającego. Warunki osadzenia, które wykraczają poza konieczne ramy prowadzą do naruszenia dobra osobistego, jakim jest godność osoby pozbawionej wolności.”. Powód wskazywał, że w okresie pobytu w Zakładzie Karnym we W. doszło do naruszenia jego godności i prawa do poszanowania życia prywatnego albowiem odbywał karę w warunkach przeludnienia, a warunki bytowe w celach były nieodpowiednie, zwłaszcza dla osoby niesprawnej, jaką był powód z uwagi na uraz kolana. Powód zarzucał:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.