Sygn. akt VIII U 883/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na posiedzeniu niejawnym w składzie: Przewodniczący: sędzia (del.) Anna Capik-Pater po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2020 r. w Gliwicach sprawy A. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o umorzenie należności z tytułu składek na skutek odwołania A. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 19 marca 2019 r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie II w ten sposób , że stwierdza, iż warunkiem umorzenia określonych w punkcie I należności podlegających umorzeniu jest spłata należności niepodlegających umorzeniu w łącznej wysokości 15 866,50 zł ( piętnaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt sześć złotych pięćdziesiąt groszy) + odsetki liczone do dnia wpłaty włącznie+ koszty egzekucyjne, na które składają się należności na: - ubezpieczenie społeczne za okres od lutego do kwietnia 2004r. w wysokości 11 874,29 zł ( jedenaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt cztery złote dwadzieścia dziewięć groszy) +odsetki + koszty egzekucyjne, - ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2002r. do kwietnia 2004r. w wysokości 3117,16 zł ( trzy tysiące sto siedemnaście złotych szesnaście groszy) + odsetki + koszty egzekucyjne, - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2002r. do kwietnia 2004r. w wysokości 875,05 zł ( osiemset siedemdziesiąt pięć złotych pięć groszy) + odsetki + koszty egzekucyjne, 2. oddala odwołanie w pozostałym zakresie, 3. znosi wzajemnie koszty pomiędzy stronami. (-) sędzia del. Anna Capik-Pater Sygn. akt VIII U 883/19 UZASADNIENIE Decyzją z 19 marca 2019r., po rozpoznaniu wniosku A. R. z 22 października 2018r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. na podstawie art. 1, ust. 8 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r., poz. 1551) określił dla wnioskodawcy, według stanu na dzień 22 października 2018r. warunki umorzenia należności składkowych. W odwołaniu od powyższej decyzji A. R. wniósł o jej zmianę poprzez nakazanie organowi rentowemu wydania decyzji o umorzeniu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu argumentował, że jeśli spełnił warunki do umorzenia należności składkowych, to ZUS winien taką decyzję wydać od razu. Dalej w toku procesu argumentował, że brak było podstaw do określenia zadłużenia niepodlegającego umorzeniu, gdyż w jego ocenie ZUS bezpodstawnie, do takiego zaliczył należności z tytułu składek, z tytułu objęcia jego żony obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w związku z jej współpracą przy prowadzeniu przez odwołującego działalności gospodarczej. Odwołujący argumentował, że w całym okresie objętym zaskarżoną decyzją, jego żona prowadziła własną działalność zarobkową w związku z którą podlegała ubezpieczeniom, jak również w tym okresie pomiędzy małżonkami była zniesiona wspólność majątkowa i z tego tytułu nie powinna być ona objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi w związku ze współpracą przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Ubezpieczony nie zgodził się też na nieujęcie w należnościach, podlegających umorzeniu, nałożonych na niego kosztów egzekucyjnych, prowadzonych wcześniej wobec niego postępowań egzekucyjnych. Nadto odwołujący powoływał się na przedawnienie spornego zadłużenia. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo ZUS w uzasadnieniu wskazał, że wydanie przedmiotowej decyzji jest spełnieniem w tym zakresie przez organ rentowy wymogu ustawowego. Zaznaczył, że po uprawomocnieniu się przedmiotowej decyzji i spełnieniu przez odwołującego, warunków w niej określonych, wydana zostanie stosowna decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w związku z prowadzoną przez odwołującego działalnością gospodarczą. Dalej ZUS podkreślił, że zadłużenie związane z objęciem jego żony, jako osoby współpracującej, obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, wynika z faktu zgłoszenia jej do tych ubezpieczeń przez odwołującego. Organ rentowy zaznaczył nadto, że w myśl powołanej ustawy, koszty egzekucyjne nie mogą zostać przez niego umorzone, gdyż podlega to właściwości organu który egzekucję prowadził. Na koniec ZUS przedstawił przebieg prowadzonych przeciwko odwołującemu postępowań egzekucyjnych, które przerwały bieg terminu przedawnienia należności nie podlegających umorzeniu. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Ubezpieczony A. R. począwszy od 1 grudnia 1990r. jest wspólnikiem w Biurze (...) s.c. A. R., D. G. (NIP: (...)). Przedsiębiorstwo to zajmowało się handlem hurtowym i detalicznym artykułami szkolnymi, zabawkami, torbami, plecakami pochodzenia krajowego i zagranicznego. W dniu 20 października 2005r. ubezpieczony wraz z drugim wspólnikiem- D. G. złożyli w Urzędzie Skarbowym w R. pismo, w którym wskazali, że z dniem 1 1istopada 2005r. zawieszają działalność gospodarczą. Wspólnicy nie wskazali terminu wznowienia prowadzenia działalności. Wyrokiem z 11 maja 2018r., w sprawie VIII U 1530/15 Sąd Okręgowy w G., między innymi, stwierdził, że odwołujący A. R. nie ma obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2005r. do maja 2015 roku, jak też odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych za ten okres. Równocześnie Sąd oddalił odwołanie w zakresie żądania zwolnienia odwołującego z obowiązku uiszczania składek, za okresy przypadające przed 1 listopada 2005r. Ubezpieczony zgłosił swoją żonę E. R. do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osobę współpracującą od 1 października 2001r. do 31 października 2005r. Dokument wyrejestrowujący E. R. z ubezpieczeń ZUS ZWUA z datą 1 listopada 2005r. został sporządzony z urzędu przez organ rentowy z uwagi na fakt, iż płatnik zgłosił zawieszenie działalności z tym dniem. Odwołujący złożył za żonę dokumenty rozliczeniowe od października 2001r. do lutego 2003r. oraz za kwiecień 2003r. i październik 2004r. deklarując w nich składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dokumenty rozliczeniowe za marzec 2003r. oraz od maja 2003r. do września 2004r. i od listopada 2004r. do października 2005r. sporządzone zostały z urzędu przez organ rentowy. Z kolei E. R., z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (...) S.C., dokonała zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 1999r. do 30 kwietnia 2004r. Od 1 maja 2004r. do 31 października 2005r. dokonała ona zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W okresie od 1 stycznia 1999r. do 30 września 2001r. ww. ubezpieczona zatrudniona była na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy przez płatnika (...) SPÓŁKA Z O.O. W dokumentach rozliczeniowych przekazanych za okres od stycznia 1999r. do kwietnia 2004r. E. R., z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, deklarowała wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne natomiast w dokumentach przekazanych od maja 2004r. do października 2005r. - składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W konsekwencji E. R., w okresie od 1 października 2001r. do 30 kwietnia 2004r. wobec braku innego tytułu, przy równoczesnym zgłoszeniu jej przez męża do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, podlegała tym ubezpieczeniom jako osoba współpracująca. Organ rentowy 17 marca 2010r., wystawił dla ubezpieczonego upomnienie przedegzekucyjne, obejmujące zaległości za okres od lutego 2002r. do lutego 2003r. i kwiecień 2003r. Treść powyższego upomnienia została odwołującemu doręczona w dniu 29 marca 2010r. Następnie w dniu 7 marca 2011r., ZUS Oddział w C. wydał decyzję, mocą której określił zaległości składkowe odwołującego za miesiące przypadające od marca 2002r. Decyzja ta została odwołującemu doręczona w dniu 23 marca 2011r. Ponownie zaległości składkowe ubezpieczonego za okres od lutego 2002r., zostały określone decyzją z 10 lipca 2012r. i z 28 kwietnia 2015r. Równocześnie 8 kwietnia 2011r., Dyrektor Oddziału ZUS C. wystawił zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia odwołującego, w związku z wystawionymi w tej samej dacie tytułami wykonawczymi o numerach od (...) do P- (...), obejmujących dochodzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, za okres od lutego 2002r. do października 2005r. Odwołujący 15 stycznia 2015r., wystąpił z wnioskiem o umorzenie jego należności składkowych. Pismem z 31 lipca 2015r., organ rentowy wezwał odwołującego do uzupełnienia dokumentacji rozliczeniowej, pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Wobec bezczynności odwołującego, ZUS Oddział w C., zawiadomieniem z 26 sierpnia 2015r. poinformował odwołującego, że jego wniosek z 15 stycznia 2015r., w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pozostawiono bez rozpoznania. Decyzją z 14 lipca 2015r. ZUS Oddział w C. działając na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, że ubezpieczony A. R. jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. odwołanie od tej decyzji zostało częściowo zmienione wyrokiem z 11 maja 2018r., w sprawie VIII U1530/15. W dniu 22 października 2018r. A. R. złożył ponowny wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, skutkiem czego 19 marca 2019r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, mocą której określił dla odwołującego, według stanu na dzień 22 października 2018r., warunki umorzenia należności składkowych. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o następujące dowody: akta organu rentowego; zestawienie oraz deklaracje rozliczeniowe składane za ubezpieczonego i E. R. (plik k.101); zeznania ubezpieczonego złożone na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020r. (k.92); akta sprawy toczącej się przed tut. Sądem pod sygn. akt VIII U 1530/15 i VIII U 1047/16;. Przy ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Sąd kierował się zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. Podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się przede wszystkim na dowodach z dokumentów, którym dał wiarę w całości, jako że sporządzone zostały one przez uprawnione podmioty w ramach obowiązków wynikających z charakteru ich działalności. Z analizy dokumentacji wynika, że E. R. z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, faktycznie deklarowała wyłącznie składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne od stycznia 2001r. do kwietnia 2004r. z kolei od maja 2004r., deklarowała ona już składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Równocześnie od stycznia 2001r. do września 2001r., jej pracodawca (...) Sp. z o.o. zgłosił ją do obowiązkowych ubezpieczeń, jako pracownika. Z kolei ubezpieczony faktycznie zgłosił E. R. jako osobę współpracującą z nim przy prowadzeniu działalności gospodarczej i począwszy od października 2001r., deklarował za nią składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, z tego tytułu. Z akty sprawy nie wynika także, aby E. R. od tego momentu do kwietnia 2004r. faktycznie posiadała inny tytuł do objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, wobec czego organ rentowy, do czasu zawieszenia przez odwołującego działalności gospodarczej, za miesiące, za które nie złożył on za E. R. stosownych deklaracji ubezpieczeniowych, deklaracje takie wystawiał z urzędu, w zastępstwie odwołującego. W konsekwencji, Sąd uznał, że zgromadzone dowody są kompletne i pozwalają na czynienie na ich podstawie ustaleń co do stanu faktycznego, a następnie na rozstrzygnięcie sprawy Sąd zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r., poz. 1551) na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r., poz. 266, z późn. zm.): 1) która przed dniem 1 września 2012r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8, 2) innej niż wymieniona w pkt 1 - umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od 1 stycznia 1999r. do 28 lutego 2009r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zgodnie z treścią ust. 8 tego przepisu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia, w której ustala także kwoty należności, o których mowa w ust. 1 i 6, z wyłączeniem kosztów egzekucyjnych. Powyższe przepisy wskazują, że wydanie decyzji określającej warunki umorzenia należności składkowych, w przypadku wystąpienie z takim wnioskiem na podstawie przepisów powołanej ustawy, jest obligatoryjne. W niniejszej sprawie odwołujący kwestionuje określone w tej decyzji warunki umorzenia, podnosząc szereg zarzutów mających zakwestionować zasadność zaliczenia do należności nie podlegających umorzeniu, zadłużenia powstałego na skutek podlegania jego żony E. R. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracującej z odwołującym, przy prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej. Odwołujący nie kwestionował poszczególnych wyliczeń organu rentowego w zakresie ustalenia tych należności, a jedynie co do zasady nie zgadzał się z naliczeniem należności składkowych z tytułu podlegania przez jego żonę ubezpieczeniom społecznym jako osoby współpracującej z nim przy prowadzeniu działalności gospodarczej, bowiem w jego ocenie winna ona podlegać takim ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu Okręgowego, wobec treści powołanego wyżej art. 1, ust. 8 w sytuacji, gdy odwołujący złożył przedmiotowy wniosek o umorzenie, to organ rentowy nie mógł nie wydać zaskarżonej decyzji, bowiem ustawa w powołanym przepisie wprost nakłada na niego taki obowiązek. Sąd wskazuje również, że dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji organ rentowy będzie zobowiązany do wydania decyzji, mocą której orzeknie o umorzeniu należności składkowych odwołującego będących przedmiotem jego wniosku z dnia 22 października 2018r. oczywiście po uprzednim spełnieniu warunków umorzenia, określonych w tej decyzji. Przechodząc do dalszych rozważań, również za bezzasadny należało uznać zarzut odwołującego w zakresie nie wskazania przez ZUS, w zaskarżonej decyzji, kosztów egzekucyjnych podlegających umorzeniu. Słusznie bowiem organ rentowy podnosił, że zgodnie z art. 1, ust. 1 ustawy z 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, do kwoty należności podlegających umorzeniu nie uwzględnia się kosztów egzekucyjnych, bowiem podlegają one umorzeniu przez organ który egzekucję prowadził (art. 1, ust. 17 ww. ustawy). Odwołujący zarzucał również błędne wyliczenia zaległości składkowych z tytułu objęcia jego żony obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi jako osoby współpracującej z odwołującym przy prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej. W tym zakresie zarzucał, że jego żona prowadziła własną działalność gospodarczą pod firmą (...) S.C. i to z tego tytułu winna zostać objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Zgodnie z art. 6, ust. 1, pkt 5 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z kolei jak stanowi art. 8, ust. 6 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a; 2) twórcę i artystę; 3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.