do Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim (...) z dnia 10 stycznia 2020 r. (złożonego przed dokonaniem wpisu hipoteki przymusowej) co do wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie z powództwa wnioskodawcy przeciwko uczestnikowi postępowania W. B. o sygn. akt XII C 1575/13 w całości, w szczególności poprzez ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) stanowiącą własność uczestników postępowania na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż spełnione zostały warunki formalne do dokonania wpisu hipoteki przymusowej; b. art. 626 2 § 3 i 5 k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż: - wnioskodawca do wniosku o wpis hipoteki przymusowej dołączył dokumenty stanowiące podstawę do takiego wpisu; - wnioskodawcy przysługuje prawo do obciążenia nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej KW nr (...) stanowiącej własność uczestników postępowania na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej hipoteką przymusową na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. wydanego jedynie przeciwko uczestnikowi postępowania W. B.; i dokonanie wpisu hipoteki przymusowej pomimo nieprzedłożenia przez wnioskodawcę dokumentów umożliwiających jej wpisanie; c. art. 626 8 § 1 i 2 k.p.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na niewłaściwym zbadaniu wniosku i załączonych do niego dokumentów oraz dokonanie wpisu hipoteki przymusowej pomimo nieprzedłożenia przez wnioskodawcę dokumentów umożliwiających jej wpisanie; d. art. 626 9 k.p.c. poprzez brak zastosowania i nieoddalenie przez Sąd I instancji wniosku o wpis hipoteki przymusowej w sytuacji, gdy brak było podstaw do jego dokonania na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. ponieważ nieruchomość wpisana do księgi wieczystej KW nr (...) stanowi własność uczestników postępowania na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a uczestniczka postępowania T. B. w dniu 10 stycznia 2020 r. (przed dokonaniem wpisu hipoteki przymusowej) złożyła do Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim (...)sprzeciw w trybie art.
co do wykonania postanowienia z 23 grudnia 2019 r. w całości, w szczególności poprzez ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej; e. art.
poprzez brak zastosowania i dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. w sytuacji, gdy nieruchomość objęta księgą wieczystą KW nr (...) stanowi własność uczestników postępowania na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a uczestniczka postępowania T. B. w trybie art.
złożyła do Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim (...) w dniu 10 stycznia 2020 roku (przed dokonaniem wpisu hipoteki przymusowej) sprzeciw co do wykonania postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. w całości, w szczególności poprzez ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej, a Sąd I instancji nie dokonał czynności niezwłocznego zawiadomienia wnioskodawcy (uprawnionego) o jego treści zgodnie z art.
in fine k.p.c., co uniemożliwiło przeprowadzenie ewentualnej procedury o nadanie postanowieniu z 23 grudnia 2019 r. klauzuli wykonalności przeciwko uczestniczce postępowania T. B.; 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: a. art. 109 ust. 1 w zw. z art. 110 pkt 1 ustawy z dnia 06 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204; dalej jako: u.k.w.h.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na jego błędnej wykładni wobec przyjęcia, że wpis hipoteki przymusowej na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. wystawionego przeciwko jednemu z małżonków - uczestnikowi postępowania W. B. może nastąpić w sytuacji, gdy nieruchomość wpisana do księgi wieczystej KW nr (...) stanowi własność uczestników postępowania na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, a uczestniczka postępowania T. B. w trybie art.
złożyła do Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim (...) sprzeciw z dnia 10 stycznia 2020 r. (przed dokonaniem wpisu hipoteki przymusowej) co do wykonania postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r. w całości, w szczególności poprzez ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej. Z uwagi na przedstawione zarzuty, apelujący wnieśli o: - zmianę skarżonego wpisu hipoteki przymusowej poprzez oddalenie wniosku D. R. o wpis w Dziale IV księgi wieczystej KW nr (...) hipoteki przymusowej w kwocie 218.800,00 zł zabezpieczającej roszczenie o zapłatę na podstawie postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r., lub ewentualnie o: - uchylenie skarżonego wpisu hipoteki przymusowej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jednocześnie apelujący wnieśli o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestników postępowania kosztów postępowania apelacyjnego, w tym: a. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uczestników postępowania w kwocie 17 zł; b. opłaty sądowej od apelacji w kwocie 200 zł; c. kosztów zastępstwa procesowego obliczonych według norm przepisanych przy uwzględnieniu, że w postępowaniu przed Sądem I instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny (por. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie solidarnie od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że przepis art. 626 8 § 2 k.p.c., zakreślając kognicję sądu wieczystoksięgowego, nakazuje badanie treści i formy wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej. W praktyce oznacza to sprawdzenie, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną do jego wniesienia, czy okoliczności w nim przytoczone mogą być podstawą dokonania żądanego wpisu oraz czy odpowiada on wymaganiom formalnym. Przepis ten określa jednocześnie zakres kognicji sądu odwoławczego, przy rozpoznawaniu apelacji. Stanowisko to jest ugruntowane w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego (m. in. postanowienia z dnia: 4 grudnia 2008 r., I CSK 207/08, LEX 560501; 16 stycznia 2009 r., III CSK 239/08, LEX 523685; 17 stycznia 2013 r., III CSK 81/12, LEX 1288672). Kontrola zaskarżonego orzeczenia, a więc wpisu lub jego odmowy, dokonywana przez sąd drugiej instancji na skutek wniesionej apelacji, powinna być zatem ograniczona tylko do tego, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku była podstawa do dokonania bądź odmowy wpisu, zgodnie z wnioskiem o wpis (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2014 r., II CSK 225/13, LEX 1460722). Trzeba jednak wskazać, że podstawę tej oceny stanowić mogą wyłącznie ustalenia dokonane na podstawie treści wniosku, treści dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej. W postępowaniu wieczystoksięgowym sąd nie może bowiem prowadzić postępowania dowodowego, wykraczającego poza granice, które zostały zakreślone w art. 626 8 § 2 k.p.c., ani uwzględniać dalszych okoliczności niewynikających z wskazanych w tym przepisie dowodów (liczne postanowienia Sądu Najwyższego, m. in. z dnia 20 lutego 2003 r., II CKN 1237/00, LEX 109418). W niniejszej sprawie wnioskodawca D. R. wniósł w dniu 31 grudnia 2019 r. o wpis w dziale IV księgi wieczystej KW nr (...) hipoteki przymusowej zabezpieczającej roszczenie o zapłatę do sumy zabezpieczenia stanowiącej kwotę 218.800 zł. Jako podstawę zgłoszonego żądania wskazał on postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2019 r., wydane w sprawie o sygn. akt XII C 1575/13, w którym udzielono powodowi D. R. zabezpieczenia powództwa poprzez m.in. ustanowienie hipoteki przymusowej zabezpieczającej roszczenie o zapłatę do sumy zabezpieczenia stanowiącej kwotę 218.800 zł na nieruchomości położonej w G., dla której Sąd Rejonowy w G.. (...) prowadzi księgę wieczystą nr (...). Ostatecznie wniosek o wpis w księdze wieczystej został uwzględniony, jednakże w apelacji uczestnicy postępowania zakwestionowali jego zasadność, koncentrując podniesione zarzuty na nieuwzględnieniu faktu, że przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek wspólny małżonków oraz że T. B. złożyła sprzeciw w trybie art. 743
przewidujący, że postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Wbrew stanowisku apelujących (którzy odwołują się w tym zakresie do orzeczeń wydanych na podstawie nieobowiązującego stanu prawnego), przepis ten faktycznie rozszerza możliwość wykonania postanowień o udzieleniu zabezpieczenia przez dokonywanie czynności także na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego małżonków, bez konieczności uzyskania przez uprawnionego klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego i odnosi się również do obciążenia nieruchomości hipoteką przymusową. Możliwe jest więc dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny małżonków na podstawie postanowienia zabezpieczającego wydanemu przeciwko jednemu małżonkowi. Podkreśla się bowiem , że przepis art.
k.p.c. zezwala na podjęcie czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego przeciwko jednemu z małżonków, bez konieczności uzyskania przez uprawnionego klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego (por. Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego pod red. M. Manowskiej, Wolters Kluwer, 3. wydanie, Warszawa 2015 r.). Pogląd ten znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie, skoro stanowiące tytuł zabezpieczenia postanowienie wskazano bezpośrednio w przepisie art. 110 pkt. 1 u.k.w.h. Wpis hipoteki przymusowej na tak zidentyfikowanej podstawie jest niczym innym, jak podjęciem czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego – w rozumieniu art.
W związku z wyjątkowym charakterem tego rozwiązania, ustawa przyznaje jednocześnie małżonkowi obowiązanego (małżonkowi dłużnika) szczególny środek obrony w związku z wykonaniem zabezpieczenia (dokonanym zajęciem) w postaci sprzeciwu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2013 r., IV CSK 7/13, Legalis), o czym traktuje wprost § 2 cytowanego przepisu. Wbrew twierdzeniom apelacji, sprzeciw małżonka nie wstrzymuje jednak wykonania zabezpieczenia ani też nie ma wpływu na uprawomocnienie się orzeczenia o wpisie hipoteki. W przypadku skutecznie wniesionego sprzeciwu sąd wieczystoksięgowy jako wykonujący zabezpieczenie niezwłocznie zawiadamia uprawnionego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Sprzeciw małżonki zobowiązanego wpłynął bowiem do sądu wieczystoksięgowego w dniu 13 stycznia 2020 r., a już w dniu 20 stycznia 2020 r. uprawnionemu doręczono zawiadomienie o jego złożeniu. W takiej sytuacji uprawniony, pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie jego wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia sprzeciwu winien wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego. Zaniechanie uprawnionego lub też prawomocnie oddalony wniosek o nadanie klauzuli wykonalności skutkuje upadkiem zabezpieczenia z mocy prawa w zakresie jego wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Z kolei upadek zabezpieczenia umożliwia obowiązanemu, po uzyskaniu postanowienia o którym mowa w art. 754 1 § 3 k.p.c. , złożenie wniosku o wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej (zob. postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2014 r. II Ca 984/14). Wpis hipoteki przymusowej dokonany został zatem przez Sąd Rejonowy prawidłowo, skoro zgodnie z treścią przepisu art.
wniesienie przez małżonka obowiązanego sprzeciwu, nie wstrzymuje wykonania zabezpieczenia, a dopiero stwierdzenie przez sąd upadku zabezpieczenia może skutkować wykreśleniem wpisu w księdze. Jak trafnie zauważa się w: Kodeks postępowania cywilnego. Tom IV. Komentarz. Art. 730–1095
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.