← Polska

I ACa 722/13

Sygn. akt I ACa 722/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Dariusz Kłodnicki Sędziowie: SSA

§ 4

k.p.c., zgodnie z którym do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. Z powyższych względów, Sąd Okręgowy oddalił wniosek strony pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa na okoliczność wysokości poniesionej przez pozwaną szkody, uznając go za bezprzedmiotowy, a nawet na gruncie art.

§ 4k.p.c.

niedopuszczalny. Sąd oddalił również wnioski dowodowe strony powodowej o dopuszczenie dowodu z wiadomości e-mail wysłanej przez T. B., jak i z pism złożonych przez powódkę na rozprawie w dniu 30.10.2012 r. jako spóźnione, mając na względzie obowiązującą w niniejszej sprawie zasadę prekluzji dowodowej. Uznając, że roszczenie strony powodowej jest uzasadnione i udowodnione, a zarzuty strony pozwanej nie zasługują na uwzględnienie, za wyjątkiem zarzutu w kwestii dat początkowych naliczania odsetek za opóźnienie od kwot składających się na należność główną wynikających z faktur VAT nr (...), na podstawie w/w przepisów oraz art. 354 § 1 k.c. i art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd orzekł jak punktach I i II wyroku. O kosztach procesu Sad pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Apelację od tego wyroku złożył pozwany, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na mylnym ustaleniu, iż powódka prawidłowo wykonała swoje zobowiązania podczas gdy wykonała ona jedynie część przyjętych realizacji zamówień i w sposób nieuzasadniony, zawiniony przez siebie wstrzymała się z dostawami na rzecz pozwanej, a następnie ich nie zrealizowała; sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na mylnym przyjęciu, iż powódka wykonała swoje zobowiązanie terminowo harmonogramem dostaw nr 576 oraz dokumentów WZ, z których wynika, iż powódka nieterminowo − będąc w zwłoce − niezgodnie z przyjętym i uzgodnionym przez strony harmonogramem dostarczała na budowę produkcję; sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na mylnym przyjęciu, iż wierzytelność z tytułu odszkodowania za nieprawidłowe wykonanie umowy nie jest wymagalna pomimo, iż sam fakt wystawienia noty obciążeniowej (ze szczegółowym wyliczeniem kosztorysowym) oraz złożenia oświadczenia o potrąceniu oraz doręczenia powodowi odpisu sprzeciwu z tymi dokumentami stanowi o wymagalności takiego roszczenia; sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na mylnym przyjęciu, iż pozwany nie udowodnił wysokości należności przedstawionej do potrącenia, podczas gdy jej wysokość wynika z dokumentów załączonych do sprzeciwu, a w szczególności profesjonalnego kosztorysu budowlanego zawierającego szczegółowe wyliczenia zakresu i kosztów prac wykonanych z uwagi na niedostarczenie przez powoda znacznej części zamówionych u niego przez pozwanego elementów budowlanych. W związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. w punktów I oraz III i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed Sądem pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. w punktach I oraz III i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Legnicy. Strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji i o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja pozwanego nie jest zasadna. Wbrew podniesionym w niej zarzutom, Sąd Okręgowy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które tutejszy Sąd przy rozstrzygnięciu apelacji uznał za własne. Sąd pierwszej instancji wywiódł także z tych ustaleń trafne wnioski istotne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Odnosząc się do wskazanego w apelacji pozwanego zarzutu sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, przypomnieć należy, że aby zarzut naruszenia przepisu art. 233 k.p.c. mógł być uznany za skutecznie postawiony wykazać należy, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu ( orzeczenie SN z 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98; por. orzeczenie SN z 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/2000 oraz z 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99). Tymczasem pozwany nie wykazał skutecznie, na czym miała polegać nielogiczność w rozumowaniu Sądu Okręgowego. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie miały przepisy kodeksu postępowania cywilnego o rozpoznawaniu przez Sąd spraw w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych. Zgodnie z art.

§ 4k.p.c., mającym jeszcze zastosowanie w rozpoznawanej sprawie; art.

9 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy − Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1381), do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. Udowodnienie dokumentami oznacza, że wierzytelność, która ma być przedstawiona do potrącenia winna wynikać z dokumentów. Nie jest więc wystarczające przedłożenie przez pozwanego dokumentów, które wskazują na poniesienie jakichś kosztów. Z przedłożonych dokumentów nie wynika wierzytelność wobec powoda, przedstawiana przez pozwanego. Poza przedłożonymi dokumentami pozostaje bowiem z zasady kwestia związku przyczynowego między poczynionymi przez pozwanego wydatkami a wierzytelnością odszkodowawczą, jak również kwestia wezwania powoda do zapłaty (wymagalność roszczenia w kontekście bezterminowego charakteru wierzytelności z tytułu odszkodowania). Wszystkie okoliczności, odnoszące się do przedstawionych do potrącenia wierzytelności; winny wynikać z dokumentów, a dopiero gdy dokumenty (okoliczności w nich wskazane) zostałyby zakwestionowane, zasadne będzie skorzystanie z innych źródeł dowodowych w celu potwierdzenia okoliczności wynikających z dokumentów, czyli wierzytelności z nich wynikających. Drugą istotną okolicznością jest nieskuteczność podniesionego zarzutu potrącenia. Zasadnie Sąd Okręgowy zauważył, iż zgodnie z art. 498 § 1 k.c. do potrącenia mogą być przedstawione jedynie wierzytelności wzajemne, jednorodzajowe, wymagalne i zaskarżalne. Przesłanka wymagalności roszczeń nie została zaś przez pozwanego wykazana. Przedstawiona do potrącenia wierzytelność miała charakter odszkodowawczy, termin jej spełnienia nie wynikał z ustawy, czynności prawnej czy właściwości zobowiązania. Aby wierzytelność ta stała się wymagalna, konieczne więc było − w myśl art. 455 k.c. − uprzednie wezwanie dłużnika do niezwłocznego spełnienia należnego świadczenia, sama zaś treść zgłoszonego w sprzeciwie zarzutu nie spełnia tego wymogu. Należy bowiem zwrócić uwagę na konstrukcję sprzeciwu w tym zakresie. Na karcie 42 w sprzeciwie jest wskazane, że [w] związku z powyższym, pozwana 10 stycznia 2012 roku wystawiła stosowną notę obciążeniową, przesyłając ją powodowej spółce wraz oświadczeniem o potrąceniu wynikającego z niej zobowiązania strony powodowej z wystawionymi na (...) sp. z o. o. fakturami VAT o numerach (…).Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, iż przedstawione w pozwie roszczenie powódki nie istnieje. Uległo bowiem ono w całości umorzeniu na skutek dokonanej przez pozwaną kompensaty. We wskazanym fragmencie strona pozwana powołuje się na okoliczność pozaprocesowego dokonania potrącenia ( notabene już w trakcie procesu, po otrzymaniu odpisu pozwu wraz z nakazem zapłaty). To potrącenie było dokonane wraz z wezwaniem do zapłaty, a więc nie było uprzedniego postawienia ewentualnej wierzytelności pozwanego w stan wymagalności, które w świetle art. 498 § 1 k.c. warunkowałoby skuteczność ówczesnego oświadczenia o potrąceniu. W tej sytuacji, skoro w sprzeciwie odwołano się jedynie do pozaprocesowego potrącenia, które skuteczne nie było, nie można uznać, by doszło do umorzenia wierzytelności powoda wskutek takiego oświadczenia o potrąceniu ewentualnych wierzytelności pozwanego wobec powoda. Niezależnie od tego należy stanowczo podkreślić, że analiza całego materiału dowodowego wskazuje, że brak było po stronie pozwanej podstaw do odmowy zapłaty powodowi za dostarczone materiały − elementy prefabrykowane. Nie może ujść uwadze, że w listopadzie 2011 roku ewidentnie prowadzone były między stronami negocjacje co do zapłaty (zob. np. k. 77-78). Nie były wówczas wskazywane rzekome braki odnośnie do dokumentacji i nieprawidłowego wystawiania faktur. Problemem było to, że pozwany zamierzał finansować cześć zapłaty z zaliczki od inwestora. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości okoliczność, że rzekome braki odnośnie do nieprzekazanych dokumentów (atestów) i uchybień formalnych, nie miały wówczas żadnego wpływu na ocenę zasadności roszczenia powoda, która nie była przez pozwanego kwestionowana. Czas podniesienia przez pozwanego zarzutu, tj. 10 stycznia 2012 r., już w trakcie procesu, po otrzymaniu odpisu pozwu wraz z nakazem zapłaty, wskazuje w świetle całokształtu materiału dowodowego, iż zarzuty zostały wygenerowane na potrzeby niniejszego postępowania. Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje wywody Sądu Okręgowego odnośnie do prawidłowego realizowania umowy przez powoda, przyczyn zaniechania dalszej realizacji oraz niewykazania istnienia wierzytelności wzajemnej pozwanego wobec powoda, odsyłając w tym zakresie do przytoczonych wyżej wyjaśnień i analizy Sądu pierwszej instancji. Argumentacja zawarta w apelacji w żaden sposób stanowiska Sądu Okręgowego nie wzruszyła. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przyczyny zaniechania (przerwy) w dostawie materiałów pozwanemu w kontekście uzgodnionej praktyki realizowania umowy przez strony. Mając powyższe na uwadze zasadnie Sąd Okręgowy uznał w świetle umowy stron, art. 605 k.c. i art. 481 § i § 2 k.c., iż żądanie powoda w zasądzonym przez pierwszej instancji zakresie było zasadne. Następstwem rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w zakresie żądania głównego (w wyniku rozpoznania apelacji pozwanego) było orzeczenie o kosztach postępowania przed Sądem drugiej instancji. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c., uznając, że usprawiedliwione koszty pozwanego, to kwota 2.700 zł (na podstawie § 6 pkt 6 z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu [Dz. U. Nr 163, poz. 1348]). Wobec powyższego − na podstawie art. 385 k.p.c. − orzeczono jak w wyroku. MR-K

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.