III U 172/14

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o wcześniejszą emeryturę na skutek odwołania W. W.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 3 lutego 2014r. znak: (...) I. Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy W. W.

(1)prawo do emerytury w obniżonym wieku, poczynając od miesiąca w którym został złożony wniosek o to świadczenie tj. od 1 stycznia 2014r. II. Stwierdza odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie istnienia okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. III U 172/14 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. decyzją z dnia 3 lutego 2014r. znak:(...) odmówił W. W.

(1)prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach podnosząc w uzasadnieniu, że odwołujący na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował 25 okresów składkowych i nieskładkowych wobec wymaganych 25 lat w tym 14 lat, 8 miesięcy i 24 dni okresów pracy w warunkach szczególnych wobec wymaganych 15 lat. Organ rentowy zaliczył do pracy w warunkach szczególnych okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) od 12 marca 1984r. do 16 marca 1997r., od 20 marca 1997r. do 5 kwietnia 1998r., od 8 kwietnia 1998r. do 14 kwietnia 1998r., od 1 maja 1998r. do 10 maja 1998r. i od 17 maja 1998r. do 31 grudnia 1998r. ( z wyłączeniem okresów zasiłku chorobowego w rozmiarze 28 dni). Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. W.

(1)wskazując, że nie zgadza się z treścią decyzji, albowiem wykonywał pracę w warunkach szczególnych nie tylko w (...) w K., ale również w SKR w K. gdzie od sierpnia 1979r. wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego „(...)”, co potwierdzają angaże z archiwum. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Zdaniem ZUS, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy za okres zatrudnienia w SKR w K. nie wynika, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a zeznania świadków nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu przed organem rentowym na okoliczność wykonywania pracy w warunkach szczególnych. W pierwszej kolejności uwzględniane są dokumenty z przebiegu zatrudnienia tj. świadectwa pracy, umowy o pracę , angaże, legitymacje ubezpieczeniowe. Dopiero, gdy dokumentacja jest niepełna lub zawiera rozbieżności dopuszczalne jest posiłkowanie się zeznaniami świadków. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: W. W.

(1)ur. się (...) W dniu 10 lutego 2012r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Do tego wniosku załączył m.in.: świadectwo pracy wystawione przez Przedsiębiorstwo (...) w K. w likwidacji w dniu 30.06.2011r. potwierdzające zatrudnienie wnioskodawcy od 12 marca 1984r. do 30 czerwca 2011r. na stanowisku kierowcy- konduktora i kierowcy samochodu ciężarowego; w pkt. 8 wskazano, że ten okres pracy z wyłączeniem okresów zasiłku chorobowego stanowi pracę wykonywaną w warunkach szczególnych wymienioną w Wykazie A Dział VIII poz. 2 do Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. również wymienioną w Zarządzeniu resortowym nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29 czerwca 1983r. Dział 8 poz. 2 pkt. 1 i 5 na stanowisku kierowcy autobusu w transporcie publicznym i kierowcy samochodu ciężarowego Decyzją z dnia 24 lutego 2012r. pozwany przyznał wnioskodawcy prawo do świadczenia przedemerytalnego. Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego wnioskodawca dołączył nadto świadectwo pracy wystawione w dniu 9 marca 1984r. przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w K. potwierdzające zatrudnienie wnioskodawcy od 9 lipca 1974r. do 11 marca 1984r. na stanowiskach: stażysta, specjalisty ds. tuczu, kierowcy i Kierownika (...) w D.. W dniu 15 stycznia 2014r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury, podając że nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. Do wniosku odwołujący dołączył m.in. angaże za okres zatrudnienia w SKR w K.: z dnia 21 października 1980r. wskazujący na zatrudnienie na stanowisko kierowcy „Z.-a”, z dnia 12 czerwca 1981r. również potwierdzające zatrudnienie na stanowisku kierowcy (...)-a, i z dnia 12 czerwca 1982r. wskazujący na zatrudnienie na stanowisku traktorzysty w (...) w D.. Organ rentowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że odwołujący legitymuje się okresem składkowych i nieskładkowych w wymiarze 25 lat, w tym okresem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 14 lat, 8 miesięcy i 2 dni, odliczając 28 dni okresu zasiłku chorobowego. Nie uwzględnił jako pracy w warunkach szczególnych żadnego okresu pracy wnioskodawcy w SKR w K., pomijając treść ww. angaży. Wobec powyższego i z uwagi na brak 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją z dnia 20 listopada 2013 roku odmówił W. W.

(1)prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. W postępowaniu przed Sądem wnioskodawca dodatkowo przedłożył kserokopię pisma SKR w K. skierowanego w dniu 10.10.1980r. do Urzędu Gminy w K. Referatu Komunikacji, w którym poświadczono, że (…) „Obywatel W. W.

(1)jest kierowcą samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony marki (...) od czerwca 1979r. do dnia dzisiejszego”. Przedłożył także swoją opinię pracowniczą wystawioną przez SKR w K. w dniu 7 lutego 1984r.w którym wymieniono, że zajmował on następujące stanowiska: ⚫ od 9 lipca 1974r. do 14 czerwca 1974r. jako stażysty ⚫ od 15 czerwca 1975r. do 27.04.1976r. jako kierowca; ⚫ od 28.04.1976r. do 15 kwietnia 1978r. potwierdzono odbycie zasadniczej służby wojskowej; ⚫ od 16.04.1978r. do 31.08. 1982r. na stanowisku kierowcy samochodowego, ⚫ od 1 .09.1982r. na stanowisku kierownika (...) D.. Niewątpliwie wnioskodawca uzyskał uprawnienia do prowadzenia samochodu ciężarowego - prawo jazdy w dniu 11 lipca 1979r. Wcześniej jeździł Ż.. Powyższe okoliczności potwierdzili także przesłuchani świadkowie S. S. i B. Z. oraz przesłuchany w charakterze strony wnioskodawca. Wg tych zeznań wnioskodawca po uzyskaniu uprawnień na samochody ciężarowe, został zatrudniony w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego marki (...) o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Wykonywał prace w transporcie, przewożąc pasze między jednostkami SKR w terenie, jak również świadczył usługi na rzecz Fabryki (...) w K., która produkowała rusztowania i agregaty tynkarskie i transportował je po terenie całego kraju. Był to jedyny samochód ciężarowy na stanie SKR i został sprzedany w 1982r. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, a także na podstawie zeznań odwołującego W. W.

(1)oraz świadków: S. S. i B. Z. oraz wnioskodawcy ( nagranie rozprawy z dnia 9 kwietnia 2014r.) Zeznania świadków oraz wnioskodawcy Sąd uznał za wiarygodne, gdyż zeznania te są spójne, logiczne, konsekwentne, przekonujące, a nadto wzajemnie się uzupełniają. Świadkowie pracujący wspólnie z wnioskodawcą w SKR w K. potwierdzili charakter pracy wnioskodawcy, wskazując jednocześnie, że wszystkie prace wykonywane były przez W. W.

(1)stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu było ustalenie, czy wnioskodawcy W. W.

(2)przysługuje prawo do emerytury, a w szczególności ustalenie, czy legitymuje się on wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze z uwagi na pracę w SKR w K. od 9 lipca 1974r. do 11 marca 1984r. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Przepis art. 27 ustawy wymaga co najmniej 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego w przypadku mężczyzn. Według art. 32 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1, przy czym za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2 art. 32). Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 tego przepisu (pracownikom) przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym dotychczasowym przepisem jest wspomniane Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Zgodnie z § 4 rozporządzenia pracownik wykonujący prace na stanowisku wymienionym w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, wynoszący 20 lat dla kobiet, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Według § 2 wspomnianego Rozporządzenia okresy pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy, zaś okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w Rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. W przedmiotowej sprawie Sąd zobligowany do rozstrzygnięcia wskazanego wyżej przedmiotu sporu przeprowadził postępowanie dowodowe, zgodnie z regułami procedury cywilnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ograniczenia dowodowe z wspomnianego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku nie dotyczą postępowania przed sądem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku, II UNK 186/97, publ. OSNAP 1998/11/342; LEX nr 32696). Bezspornym jest, że odwołujący W. W.

(1)wiek emerytalny osiągnął w dniu (...) roku. Organ rentowy w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że okres zatrudniania odwołującego wynosi na dzień 1 stycznia 1999 roku łącznie 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych i uzupełniających w tym 14 lat, 8 miesięcy i 24 dni pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, po odliczeniu okresu zasiłku chorobowego w rozmiarze 28 dni. Wyłączenie okresu zasiłku chorobowego jest w ocenie Sądu nieuzasadnione. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2010 roku sygn. II UK 313/09, Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 roku określonego w art. 184 ustawy z 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 roku stwierdzając, że „w przepisie tym ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia”. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13.07.2011r. sygn. akt I UK 12/11. Doliczenie okresu zasiłku chorobowego nie uzupełni jednak brakującego okresu pracy w warunkach szczególnych. Decydujące znaczenie w tej kwestii ma ustalenie czy w okresie zatrudnienia w SKR w K. wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze choćby przez okres 2 miesięcy 8 dni. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wnioskodawca w okresie od 11 lipca 1979 do czerwca 1982r. wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego „(...)” o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, są to obowiązki odpowiadające zakresowi prac wymienionych w wykazie A, dziale VIII, poz. 2 – Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze tj. „Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów”. Wskazane wyżej okresy pracy w szczególnych wynosi łącznie 2 lata 11 miesięcy i 20 dni, a wraz z okresem uznanym przez organ rentowym 17 lat, 9 miesięcy i 20 dni, a więc okres pracy w warunkach szczególnych jest dłuższy niż wymagany – 15 lat. Konkludując Sąd stwierdził, że odwołujący W. W.

(1)spełnia wszystkie przesłanki do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Ukończył ona bowiem 60 lat w dniu (...)., posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 25 lat oraz ponad 15 – letni okres pracy w warunkach szczególnych. Nadto nie jest członkiem OFE. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał W. W.

(1)prawo do emerytury w obniżonym wieku poczynając od miesiąca, w którym został złożony wniosek, tj. od dnia 1 stycznia 2014r. (pkt. I wyroku) W ocenie Sądu, pozwany od daty złożenia dokumentów przez wnioskodawcę, miał wszystkie potrzebne dane pozwalające na wydanie decyzji zgodnej z prawem, a po stronie wnioskodawcy nie występował obowiązek wykazania żadnych innych okoliczności uzasadniających jego wniosek. Pozwany odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury bazując jedynie na braku świadectwa pracy w warunkach szczególnych w SKR w K., mimo, że w zwykłym świadectwie pracy i trzech angażach załączonych do wniosku o emeryturę wykazano charakter zatrudnienia kierowcy (...) i traktorzysty. Określenie stanowiska pracy w tych angażach było jasne, konkretne i zachodziła łatwość zaliczenia pracy na tym stanowisku - w rozmiarze zaledwie 2,5 miesiąca, co także wynikało z angaży - do pracy wymienionej w Wykazie A Dział VIII poz. 2 stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Wbrew stanowisku pozwanego, wnioskodawca odwołał się nie tylko do zeznań świadków, ale przedłożył czytelne angaże, które są uwzględniane w postępowaniu przed ZUS, co pozwany przyznał także w odpowiedzi na odwołanie.