Sygn. akt II Ca 843/13 II Cz 1610/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2014 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan (spr.) Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski Sędzia Sądu Okręgowego Elżbieta Żak Protokolant Protokolant sądowy Katarzyna Szumiło po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa M. S. przeciwko E. D. o zapłatę oraz z powództwa wzajemnego E. D. przeciwko M. S. o zapłatę na skutek apelacji i zażalenia powódki M. S. od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 21 czerwca 2013 roku, sygn. akt II C 580/12 I. oddala apelację; II. odrzuca zażalenie. Sygn. akt II Ca 843/13 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 12 sierpnia 2011 roku powódka M. S. wniosła o zasądzenie od pozwanej E. D. kwoty 10 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 28 października 2010 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu nakładów poczynionych na lokal pozwanej przy ul. (...) w L.. Pozwana E. D. złożyła pozew wzajemny, w którym zażądała zasądzenia od M. S. kwoty 1 600 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2010 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu żądania wskazała, że dochodzona kwota stanowi czynsz najmu za przedmiotowy lokal za wrzesień 2010 roku i za październik 2010 roku w kwocie po 800 złotych miesięcznie. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie: I. oddalił powództwo główne; II. z powództwa wzajemnego zasadził od M. S.na rzecz E. D. kwotę 1600 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 października 2010 roku do dnia zapłaty; III. z powództwa wzajemnego zasadził od M. S. na rzecz E. D. kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. nadał wyrokowi w punkcie II rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 15 listopada 2006 roku M. S. i E. D. zawarły umowę najmu lokalu użytkowego położonego w L. przy ul. (...). Umowa została zawarta na czas nieokreślony począwszy od dnia 1 grudnia 2006 roku. Zgodnie z treścią tej umowy lokal miał być wykorzystywany przez najemcę na salon kosmetyczno– fryzjerski. Strony ustaliły czynsz najmu w wysokości 800 złotych miesięcznie, płatny za miesiąc bieżący do dnia 15 – go miesiąca. Umowa w § 8 przewidywała, że ewentualne planowane przez najemcę adaptacje budowlane czy przebudowa pomieszczeń muszą być każdorazowo uzgadniane z wynajmującym i wymagają jego pisemnej zgody. W listopadzie 2006 roku powódka rozpoczęła prace budowlane w lokalu przy ul. (...) w L., które trwały do dnia 31 stycznia 2007 roku. Miały one na celu przystosowanie lokalu do prowadzenia przez powódkę działalności o charakterze kosmetyczno – fryzjerskim. Prace te wykonywane były w oparciu o projekt budowlany z listopada 2006 roku. Pozwana wyraziła zgodę na adaptację lokalu według projektu w formie adnotacji tej treści na przedstawionym jej przez powódkę szkicu planowanych prac. Strony uzgodniły, że postawione zostaną lekkie ścianki działowe, łatwe do demontażu. Powódka stwierdziła, że modernizację lokalu przeprowadzi na własny koszt. Przeprowadzone prace objęły przedzielenie stelażem z płytami kartonowo - gipsowymi pomieszczenia o powierzchni 40 m 2 na dwie części, usunięcie tapetyz pomieszczenia o powierzchni 40 m 2, a w jej miejsce pomalowanie ścian farbą z atestem, pomalowanie pozostałych ścian i sufitów farbą emulsyjną, pomalowanie dwóch sztuk drzwi i okien farbą ftalową, wykonanie przyłącza wody do powstałej części fryzjerskiej i części kosmetycznej, utworzenie pokoju socjalnego, położenie glazury, położenie listwy wykończeniowej przy podłodze, zabudowę rur grzewczych na ścianie przy oknie w części kosmetycznej, zabudowę drzwi z części kosmetycznej do garażu, położenie styropianu na suficie celem wytłumienia hałasu, wykonanie prac elektrycznych (gniazdka, włączniki, oświetlenie). Po zakończeniu prac w lokalu przy ul. (...) w L. powódka podjęła prowadzenie działalności kosmetyczno–fryzjerskiej, która kontynuowana była do października 2010 roku, wówczas rozwiązaniu uległa umowa najmu. W okresie najmu powódka uiszczała czynsz w kwocie 800 złotych miesięcznie. Czynszu tego nie uiściła jedynie za wrzesień 2010 roku i za październik 2010 roku. Pismem z dnia 27 września 2010 roku powódka wypowiedziała umowę najmu i w związku z trudną sytuacją finansową zwróciła się o uznanie miesięcznego okresu wypowiedzenia. W dniu 27 października 2010 roku powódka wydała pozwanej wynajmowany lokal przy ul. (...) w L. w stanie zmienionym przez powódkę wobec adaptacji tego lokalu na salon kosmetyczno–fryzjerski. Wówczas po raz pierwszy powódka zażądała od pozwanej zwrotu kosztów adaptacji lokalu. Pozwana ustnie odmówiła temu żądaniu, jednocześnie wezwała powódkę do przywrócenia lokalu do stanu poprzedniego. Sąd Rejonowy ustalił również, że w dniu 3 listopada 2010 roku pozwana wezwała powódkę do uiszczenia zaległego czynszu w wysokości 1 600 złotych za wrzesień i październik 2010 roku. W odpowiedzi pismem z dnia 15 listopada 2010 roku powódka wezwała pozwaną do rozliczenia prac adaptacyjnych na działalność kosmetyczno – fryzjerską wykonanych w lokalu przy ul. (...), których koszt określiła na kwotę 10 220, 62 złotych. W piśmie tym wniosła o rozliczenie z tej kwoty zaległych czynszów w wysokości 1 600 złotych. W odpowiedzi pismem z dnia 23 listopada 2010 roku pozwana odmówiła zwrotu kosztów adaptacji lokalu, twierdząc, że powódka wykonała ja na potrzeby własnej działalności, a nadto wezwała powódką do uiszczenia zaległego czynszu za wrzesień i październik 2010 roku w kwocie 1 600 złotych. W piśmie tym pozwana podtrzymała swoje stanowisko wyrażone ustnie w dniu 27 października 2010 roku co do przywrócenia lokalu do stanu poprzedniego. Lokal przy ul. (...) w L. pozwana wynajmowała następnie w okresie od listopada 2011 roku do czerwca 2012 roku B. S. na komis dziecięcy. Obecnie lokal w stanie niezmienionym nie jest wynajmowany. Potencjalni najemcy nie są zainteresowani najmem lokalu z uwagi na niefunkcjonalny układ pomieszczeń, powstały w wyniku prac adaptacyjnych powódki. Koszt robót demontażowych koniecznych do likwidacji gabinetu kosmetycznego stanowi kwota 5 954, 86 złotych. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o powołane w uzasadnieniu dowody. Sąd Rejonowy uznał powództwo z pozwu M. S.przeciwko E. D. jako niezasadne, zaś uwzględnił jedynie żądanie E. D. z pozwu wzajemnego, uznane przez M. S.. Sąd Rejonowy zauważył, że w sytuacji, gdy najemca dochodzi od wynajmującego zapłaty określonej kwoty z tytułu nakładów poczynionych na przedmiot najmu, winny mieć zastosowanie przepisy normujące stosunek najmu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2007 roku, V CSK 83/07). Zgodnie zatem z treścią art. 662 § 1 k.c. wynajmującego obciąża obowiązek dokonywania napraw przedmiotu najmu, bez których rzecz stanowiąca przedmiot najmu nie jest przydatna do określonego w umowie użytku (napraw koniecznych), natomiast pozostałe naprawy mające charakter „drobnych nakładów związanych ze zwykłym używaniem rzeczy” obciążają najemcę (art. 662 § 2 k.c.). Według Sądu Rejonowego nakłady, których zwrotu równowartości żąda powódka nie mogą zostać uznane za nakłady konieczne w rozumieniu powołanego przepisu i jako takie obciążać wynajmującego. Przede wszystkim nakłady te nie zmierzały do utrzymania przedmiotu najmu w stanie niepogorszonym, ale miały na celu jego przystosowanie dla potrzeb działalności powódki. Potwierdza to zarówno zakres prac jak i ich charakter, a także fakt, że po ich przeprowadzeniu powódka podjęła w przedmiotowym lokalu planowaną działalność kosmetyczno–fryzjerską. W takiej sytuacji zastosowanie znajdzie przepis art. 676 k.c., w myśl którego jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego. Ulepszeniami rzeczy najętej są zaś dokonane na tę rzecz przez najemcę nakłady, które w chwili wydania rzeczy wynajmującemu zwiększają jej wartość lub użyteczność. W świetle powołanego unormowania to wynajmującemu po zakończeniu stosunku najmu przysługuje uprawnienie przemienne w zakresie prawa do zatrzymania ulepszeń za zapłatą najemcy sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu albo prawa do żądania przywrócenia stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie, co nie było sporne, wynajmujący E. D. zażądała od najemcy M. S. przywrócenia stanu poprzedniego lokalu, po raz pierwszy w dniu wydania lokalu – 27 października 2010 roku, co następnie podtrzymane zostało jej pismem z dnia 23 listopada 2010 roku. Wobec takiego wyboru pozwanej co do dalszego bytu nakładów dokonanych przez powódkę, żądanie powódki zwrotu ich równowartości nie może się ostać. Sąd Rejonowy miał przy tym na uwadze, że przepis art. 676 k.c. ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że strony umowy najmu mogą odmiennie od regulacji art. 676 k.c. określić w umowie konsekwencje dokonania i los prawny ulepszeń rzeczy najętej, jednakże umowa najmu z dnia 15 listopada 2006 roku nie zawiera postanowień, które tę kwestię regulowałyby odmiennie. Umowa w § 8 przewidywała, że ewentualne planowane przez najemcę adaptacje budowlane czy przebudowa pomieszczeń muszą być każdorazowo uzgadniane z wynajmującym i wymagają jego pisemnej zgody. Zapis taki wskazuje jednak tylko na konieczność uzyskania zgody wynajmującego na dokonanie adaptacji, przebudowy. Zdaniem Sądu wyrażenia takiej zgody w żadnym razie nie można utożsamiać z zobowiązaniem wynajmującego zwrotu wartości tych prac po zakończeniu najmu. Na wyraźne rozróżnienie tych dwóch sytuacji wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 roku (II CSK 283/11), w którym stwierdził, że sam fakt godzenia się przez wynajmującego na wykonanie na koszt najemcy prac i to nawet o charakterze koniecznym dla korzystania z nieruchomości, nie uprawnia jeszcze na podstawie art. 663 k.c. najemcy do powstania roszczenia o zwrot wartości tych nakładów po zakończeniu najmu. E. D. wyraziła zgodę na adaptację lokalu, tak jak wymagał tego § 8 umowy stron z dnia 15 listopada 2006 roku, natomiast nie zobowiązała się do zwrotu wartości poczynionych przez powódkę nakładów. Strony nie zawarły w tym zakresie żadnego porozumienia, stąd brak podstaw do uwzględnienia żądania M. S.. Za zasadne Sąd Rejonowy uznał powództwo wzajemne, które zostało uznane przez M. S.. Zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Uznane żądanie dotyczyło zapłaty zaległego czynszu najmu za dwa miesiące – wrzesień i październik 2010 roku w kwotach po 800 złotych, co zważywszy zwłaszcza na treść umowy najmu nie może zostać ocenione jako sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzające do obejścia prawa. Powyższe odnosi się również do żądania w zakresie odsetek od tej kwoty, które uzasadnione jest treścią art. 481 § 1 k.c. w związku z § 5 umowy najmu. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Rejonowy wskazał art. 98 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka (pozwana wzajemna) M. S. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając mu: I. naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia :
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.