art. 888 § 1 kc przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Do elementów przedmiotowo istotnych umowy darowizny należy zobowiązanie się jednego podmiotu (darczyńcy) do dokonania świadczenia na rzecz jakiegoś innego podmiotu (obdarowanego), i to świadczenia „kosztem swojego majątku”. Darczyńcy nie przysługuje kompetencja do żądania jakiegokolwiek świadczenia od drugiej strony Umowa ma, więc charakter jednostronnie zobowiązujący, w konsekwencji nie jest umową wzajemną. Jest to przy tym umowa nazwaną, przysparzającą i kauzalną; której ważność uwarunkowana jest wystąpieniem tzw. causa donandi. Poza sporem pozostaje to, że pomiędzy stronami została zawarta umowa darowizny tzn. powód dokonał przysporzenia majątkowego w kwocie 6500 zł na rzecz pozwanego. Jak wynika z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego, darowizna taka została dokonana, gdyż powód chciał przyczynić się do powiększenia majątku koła. Zwyczajem w kole jest bowiem, że jego członkowie dokonują różnego rodzaju świadczeń na rzecz koła albo przez wykonywania pracy na jego rzecz albo poprzez darowizny pieniężne. Strona powodowa nie wykazała, aby darowizna została powoda dokonana po to, aby zapewnić powodowi przyjęcie do koła. Tego typu darowizna
4 Statutu Polskiego Związku Łowieckiego (k. 153 dalej cytowane jako statut (...)) jest zakazana.
art. 6 kc to na stronie powodowej spoczywał ciężar wykazania, że pomimo tego zakazu strona pozwana przyjmowała jakiekolwiek świadczenia finansowe rzeczowe w zamian za przyjęcie do koła, czyli postępowania wbrew zapisom statutu. Powód temu obowiązkowi nie sprostał. Z zezna żadnego ze świadków przesłuchanych nawet na wniosek strony powodowej, nie wynika taka okoliczność. Nie wynika ona również z przesłuchani stron. Dodatkowo wskazać należy, że jeśli taka darowizna miałaby zostać dokonana w zamian za przyjęcie powoda do koła, to byłaby ona dokonana jeszcze przed przyjęciem powoda do koła. W niniejszej sprawie sekwencja czasowa była jednak zupełnie inna. Uchwała o przyjęciu powoda do koła zapadła bowiem 16 listopada 2017 r., natomiast darowizna została dokonana 17 listopada 2017 r. Powód co prawda w dniu 3 listopada 2017 r. złożył pisemną deklarację dokonania takiej darowizny w terminie 7 dni od daty przyjęcia go do koła, jednak tego typu oświadczenie nie ma żadnej mocy prawnej. Nie powodowało ono powstania po stronie powodowej żadnego obowiązku świadczenia na rzecz pozwanego, jeśliby zatem, pomimo takiego oświadczenia, powód nie dokonał żadnej darowizny na rzecz pozwanego, to strona pozwana nie posiadałby żadnego instrumentu prawnego na wyegzekwowania do powoda obowiązku świadczenia.
art. 890 § 1 kc oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Oświadczenie powoda nie zostało złożone w formie aktu notarialnego, jednak nie budzi wątpliwości to, ze darowizna została wykonana, co przesądza o jej ważności. Jako podstawę zwrotu darowizny powód powołuje się na przepisy o rażącej niewdzięczności.
art. 898 § 1 § darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
tego przepisu zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu. Przepis ten przyznaje darczyńcy kompetencję (w tradycyjnym języku cywilistyki uprawnienie prawokształtujące) do odwołania darowizny. Pojęcie rażącej niewdzięczności było przedmiotem wielu wypowiedzi orzeczniczych Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Pojęcie rażącej niewdzięczności odnosi się do takiego zachowania obdarowanego, które było skierowane przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze (por. wyr. SA w Lublinie z 29.1.2013 r., I ACa 697/12, L.). Wyłączone są zatem krzywdy wyrządzone darczyńcy w sposób niezamierzony przez czyny popełnione w uniesieniu bądź rozdrażnieniu, spowodowanym zachowaniem się lub działaniem darczyńcy (por. orz. SN z 2.3.1948 r., KrC 42/48, PiP 1948, Nr 7, s. 136; post. SN z 29.9.1969 r., III CZP 63/69, L.; wyr. SA w Krakowie z 20.12.2012 r., I ACa 1234/12, L.). Ustalenie niewdzięczności po stronie obdarowanego wymaga analizy motywów określonych zachowań wobec darczyńcy, m.in. ustalenia, czy nie były one powodowane lub wręcz prowokowane przez darczyńcę (por. wyr. SN z 30.9.1997 r., III CKN 170/97, L.; wyr. SA w Łodzi z 17.4.2013 r., I ACa 236/13, L.), a także jakie jest źródło konfliktu stron (por. wyr. SN z 9.10.2014 r., I CSK 556/13, L.). Por. wyr. SA w Warszawie z 22.11.2005 r., VI Ca 527/05, Rej. 2005, Nr 11, s. 158 i nast., w którym wskazano, że incydentalne sprzeczki, tym bardziej sprowokowane, nie mogą być podstawą odwołania darowizny. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 14.4.2005 r., (I ACa 60/05, OSA 2006, Nr 10, poz. 35) wskazał, że nie może być mowy o rażącej niewdzięczności, gdy obdarowany godzi w dobra obdarowanego nawet umyślnie, ale działania te nie wychodzą poza ramy zwykłych konfliktów rodzinnych w określonym środowisku (tak wyr. SA w Szczecinie z 17.10.2012 r., I ACa 536/12, L., oraz wyr. SA w Rzeszowie z 11.10.2012 r., I ACa 262/12, L.). Przejawem naruszenia etycznego obowiązku wdzięczności jest pozostawienie darczyńcy bez koniecznej pomocy ( wyr. SA w Poznaniu z 15.2.1994 r., I ACr 684/93, W.. 1994, Nr 11, s. 51). Rażąca niewdzięczność może również znajdować wyraz w pomawianiu darczyńcy przez obdarowanego wobec osób trzecich o postępowanie, które godzi w jego dobre imię (zob. wyr. SN z 12.5.1998 r., II CKN 729/97, L.). Orzecznictwo zdaje się wskazywać więc na to, że ocena rażącej niewdzięczności powinna znajdować swoje uzasadnienie w okolicznościach obiektywnych. Jednocześnie jednak ocena ta musi ulegać pewnej relatywizacji i odwoływać się każdorazowo do charakteru i rodzaju więzi osobistej istniejącej między obdarowanym i darczyńcą (tak M. Safjan [w:] K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450–1088, Wyd. 9, Warszawa 2018, teza 2 komentarza do art. 898 KC, dostępna w Leglis). Jak wskazuje M. S. zachowanie obdarowanego kwalifikowane jako rażąca niewdzięczność powinno w zasadzie bezpośrednio dotyczyć darczyńcy. Zbyt daleko szedłby pogląd, w myśl którego zachowanie obdarowanego budzące powszechną dezaprobatę społeczną stanowi automatycznie przesłankę odwołania darowizny, nawet jeżeli nie było wymierzone przeciwko darczyńcy (M. Safjan, op. cit., teza 5). Powód rażącej niewdzięczności pozwanego upatruje w nieuzasadnionym jego zadaniem, usunięciu go z grona członka koła łowieckiego. Powód twierdzi, że stał się on ofiarą wewnętrznych rozgrywek pomiędzy członkami władz koła. Jego stanowisko w tym zakresie należy uznać za błędne. Wskazać bowiem należy, że powód nie został usunięty ze struktur koła.
Zgodnie § 31 ust. 1 statutu (...) członkostwo koła ustaje w przypadku: 1) Rezygnacji z członkostwa w kole 2) Utraty członkostwa w zrzeszeniu 3) Śmierci.
2 zarząd koła może skreślić członka z listy członków, jeżeli zalega on z zapłatą składek członkowskich lub innych opłat uchwalonych przez walne zgromadzenie. Bez wątpienia skreślenie powoda z listy członków nie miało miejsca w tym trybie.
1 wykluczenie członka z koła może nastąpić w przypadku: 1) Nieprzestrzegania uchwał organów koła 2) Nieusprawiedliwionego uchylania się od obowiązków nałożonych przez uprawnione organy koła 3) Rżącego naruszenia zasad etyki łowieckiej lub dobrych obyczajów. Zgodnie § 31 ust. 2 wykluczenia dokonuje zarząd koła a
ust. 3 w spawie wykluczenia zainteresowanemu przysługuje prawo wniesienia odwołania do walnego zgromadzenia. W przypadku powoda taka sytuacja również nie miała miejsca. Jak wynika z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w dniu 25 stycznia 2018 r. Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w P. rozpatrzył wniosek prezesa i wiceprezesa Koła (...) w P. o uchylnie w trybie nadzoru sześciu uchwał zarządu tego koła o przyjęcie w poczet członków koła m. in. Powoda I. K. i na podstawie § 173 ust. 2 statutu Zrzeszenia postanowił uchylić wszystkie sześć uchwał. Jak wynika z § 173 ust. 2 statutu (...) (k. 100) organ nadzorujący ma prawo uchylić każdą uchwałę koła lub nadzorowanego organu w przypadku niezgodności uchwały z prawem bądź statutem. Powód nie został zatem wykluczony z koła Łowieckiego, gdyż uchwała o jego o przyjęciu została uchylona a powodu jej sprzeczności z prawem. Podzielić w tym zakresie należy pogląd Sądu Okręgowego w Poznaniu wyrażony w ustnym uzasadnieniu postanowieniu z dnia 23 października 2018 r. (sygn.. akt II Ca 797/18), że na skutek uchwały Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego powód nie utracił członkostwa w kole Łowieckim, lecz nigdy go nie nabył. W rezultacie zatem sprawa członkostwa w kole łowieckim wróciła do etapu początkowego, czyli konieczności ponownego rozpoznania wniosku powoda o przyjęcie go do koła. Nie można zadaniem Sądu traktować w żaden sposób działania organów Polskiego Związku Łowieckiego jako rażącej niewdzięczności pozwanego.
art. 33 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (dalej cytowane jako Prawo Łowieckie) (Dz.U.2020.67 t.j.) koło łowieckie posiada osobowość prawna i ponosi odpowiedzialność za swoje zobowiązania. Decyzja o uchyleniu uchwały o przyjęciu powoda w poczet członków Koła (...) O. w P. została natomiast podjęta przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w P..
art. 32 a ust. 8 Prawa Łowieckiego Zarząd Okręgowy jest organem terenowym Zarządu Głównego (...) Związku (...). Zgodnie natomiast z art. 32a ust. 1 pkt. 3 Prawa Łowieckiego Zarząd Główny jako organem zarządzającym i reprezentującym Polski Związek Łowiecki na zewnątrz, nadzorujący działalność zarządów okręgowych, a także realizujący inne zadania przewidziane statutem.
art. 32 ust. 1 Prawa Łowieckiego Polski Związek Łowiecki jest zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulację liczebności populacji zwierząt łownych.
ust. 2 Polski Związek Łowiecki posiada osobowość prawną. Jak wskazuje się w doktrynie koła łowieckie nie tylko są (obok osób fizycznych) członkami Polskiego Związku Łowieckiego, ale także podstawowymi ogniwami organizacyjnymi tego związku w zakresie realizacji celów i zadań łowiectwa. Koła łowieckie, podobnie jak Polski Związek Łowiecki są osobami prawnymi o charakterze korporacyjnym, z tą jednak różnicą w porównaniu do Polskiego Związku Łowieckiego, że w jego skład mogą wchodzić tylko osoby fizyczne. Członkiem koła może być wyłącznie osoba wchodząca w skład Polskiego Związku Łowieckiego (Pązik Adam, Słomski Marcin, Prawo łowieckie. Komentarz, komentarz do art. 33, LEX) . Koło łowieckie i Polski Związek Łowiecki, którego organem terenowym jest Zarząd Okręgowy są zatem odrębnymi osobami prawnymi. To zatem inny podmiot prawny niż pozwany podjął uchwalę o uchyleniu uchwały o przyjęciu powoda do koła łowieckiego. Nie można zatem zarzucać pozwanemu rażącej niewdzięczności, skoro to nie decyzje pozwanego, ale innej osoby prawnej doprowadziły do uchylania członkostwa powoda w kole łowieckie. To zatem nie obdarowany podjął decyzję o uchyleniu uchwały o przyjęciu powoda w poczet członków koła łowieckiego, a pojęciem rażącej niewdzięczności można łączyć tylko i wyłączenie z zachowaniem obdarowanego. Nie można wykonywania przez Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego swoich kompetencji statutowych utożsamiać z pojęciem rażącej niewdzięczności. Powód zatem nie wykazać, aby obdarowany wykazał się rażącą niewdzięcznością w stosunku do powoda. W ramach niniejszego postępowania Sąd nie może dokonać oceny czy uchwała Zarządu Okręgowego (...) była zgodna z prawem. W takiej sprawie powodowi przysługuje roszczenie o ustalenie, że jest członkiem koła łowieckiego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2016 r., V ACa 766/15, LEX nr 2109279) i powód z takim roszczeniem wystąpił do Sądu Okręgowego w Poznaniu. Rozstrzygniecie w takim procesie nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż w niniejszym postępowaniu Sąd bada jedynie skuteczność oświadczenia o odwołaniu darowizny. W niniejszym postępowaniu Sąd rozpoznawał żądanie powoda jedynie w kontekście przepisów o odwołaniu darowizny. Orzekanie bowiem przez Sad w oparciu o inne przepisy prawne stanowiłoby wyjście poza żądanie pozwu w rozumieniu art. 321 § 1 kpc. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc obciążając nimi całości powoda jako stronę przegrywającą. Do kosztów tych należy zaliczyć koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 2 pkt. 4 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. SSR Mariusz Gotowski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.