KP. Zgodnie z jego § 1 pracownikowi wykonującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. W § 2 zawarta jest delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia regulującego wysokość należności z tytułu krajowych i zagranicznych podróży służbowych dla pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej; rozporządzenie to powinno w szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków. Stosownie do § 3 warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania. Zgodnie z przepisem art.
KP postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju lub poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej. Z kolei w myśl art.
KP w przypadku, gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. W pierwszej kolejności wskazać należy na uchwałę składu siedmiu sędziów z 19 listopada 2008 r., II PZP 11/08 (OSNP 2009/13-14/166, z glosą M. Rycak, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2010, nr 1, poz. 15), gdzie przyjęto, że kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na obszarze określonym w umowie jako miejsce świadczenia pracy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art.
Po wydaniu tej uchwały doszło jednak do nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców, dokonanej ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 43, poz. 246), która weszła w życie 3 kwietnia 2010 r. W nowelizacji tej wprowadzono nową definicję podróży służbowej kierowcy, traktowanej jako każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu na polecenie pracodawcy:
-5 KP, czyli na zasadach dotyczących pracowników odbywających incydentalne podróże służbowe, a nie znajdujących się w permanentnej podróży służbowej. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r., K 11/15 (Dz. U. z 2016 r., poz. 2206) doszło do zmiany stanu prawnego. W wyroku tym przyjęto, że art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art.
1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju – w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym – jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Powyższe w ocenie Sądu oznacza jednoznacznie, że pracownikowi podmiotu prywatnego na podstawie rozporządzenia odnoszącego się do pracowników sfery budżetowej nie przysługują tam określone diety (należności). Kluczowym zagadnieniem jest kwestia, czy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 roku istnieją regulacje prawne przyznające kierowcy w transporcie międzynarodowym prawo do uzyskania kompensaty kosztów związanych z podróżą służbową. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2017 r. (II PK 409/15), konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego 24 listopada 2016 r., K 11/15, jest utrata aktualności uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r., II PZP 1/14 (OSNP 2014 Nr 12, poz. 164) w zakresie, w jakim wskazywała ona, że postanowienia zakładowych przepisów prawa pracy regulujących kwestię świadczeń należnych kierowcom zatrudnionym w transporcie międzynarodowym z tytułu podróży służbowych nie mogą przewidywać świadczeń w wysokości niższej niż przewidziane w aktach wykonawczych wydanych na podstawie art.
KP. Ustalono także, że pracodawcy spoza sfery budżetowej mogą ustalać we własnym zakresie warunki wypłacania pracownikom należności z tytułu podróży służbowej. Pracodawcy uprawnieni są do odmiennego regulowania w aktach prawa wewnątrzzakładowego, a także w umowie o pracę należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową - zarówno w sposób korzystniejszy, jak i mniej korzystny dla pracownika w porównaniu ze stawką przewidzianą w aktach wykonawczych wydanych na podstawie art.
Postanowienia prawa wewnętrznego lub umowy o pracę nie mogą jedynie ustalać diety za dobę podróży na obszarze kraju jak i poza jego granicami na poziomie niższym niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, określona dla pracownika sfery budżetowej w przywołanym rozporządzeniu (zob. wyroki z dnia 13 sierpnia 2015 r., II PK 241/14, OSNP 2017/7/80; z dnia 14 lutego 2017 r., I PK 77/16, LEX nr 2258054; z dnia 21 lutego 2017 r., I PK 300/15, LEX nr 2241391; z dnia 9 marca 2017 r., I PK 309/15, LEX nr 2238705; z dnia 30 marca 2017 r., II PK 16/16, LEX nr 2306363; z dnia 28 marca 2017 r., II PK 28/16, LEX nr 2323651; z dnia 27 kwietnia 2017 r., I PK 90/16, LEX nr 2278298 i z dnia 30 maja 2017 r., II PK 122/16, LEX nr 2312474). Niższe od określonych w stosownym rozporządzeniu mogą być diety za podróż poza granicami kraju, z tym że nie mogą być one niższe od diet z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju ustalonych w rozporządzeniu dotyczącym tych podróży, choć mogą być niższe od diet ustalonych przez ministra właściwego do spraw pracy w rozporządzeniu dotyczącym podróży służbowych poza granicami kraju. Wynika to wyraźnie i jednoznacznie z treści art.
III PK 90/06). Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że dopuszczalne jest ustalenie świadczeń z tytułu podróży służbowych w niższej wysokości niż określona w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji ustawowej. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r., K 11/15 nastąpiła zmiana stanu prawnego, jednak nie na tyle, aby zmienić zasadę, zgodnie z którą koszty podroży służbowej pracownika obciążają pracodawcę. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego Sąd Najwyższy stwierdził, że nie stosuje się art.21 a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, ale stosuje się art. 77 § 5 KP w przypadku, gdy pracodawca nie uregulował zasad zwrotu należności z tytułu podroży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę. Sąd Najwyższy stwierdził, iż przede wszystkim obowiązująca ustawa o czasie pracy kierowców, mając charakter lex specialis względem przepisów Kodeksu pracy, zawiera definicję podróży służbowej. Zaś naturalną formułą rekompensat takich podróży jest zwrot kosztów pracownikowi. W tej sytuacji brak regulacji (zasad zwrotu tych kosztów) w ustawie o czasie pracy kierowców obliguje do ich rekompensaty za pomocą powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, a takim powszechnie obowiązującym źródłem prawa pracy jest regulamin wynagradzania (wyrok SN z dnia 21 lutego 2017 roku, sygn. akt I PK 300/15, wyrok SN z dnia 17 maja 2017 roku, sygn. akt II PK 106/16). Reasumując w zmienionej sytuacji, to jest po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 24 listopada 2016 roku w sprawie K 11/15 oraz w związku z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2017 roku, sygn. akt III PZP 2/17, strony mogły ustalić wysokość należności za podróż służbową powoda w wysokości niższej niż dla pracowników sfery budżetowej, z zastrzeżeniem art.
Należy nadto wskazać, że gdy pracodawca spoza sfery budżetowej uregulował zagadnienie wypłacania diet w aktach wewnętrznie obowiązujących to nie ma podstaw do sięgania do rozporządzenia, na które powoływał się powód, a które miało zastosowanie do pracowników sfery budżetowej, tj. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Jak już bowiem podano wyżej należności ustalone przez pracodawcę z tytułu diet za podróż służbową do określonych krajów mogą być niższe niż te ustalone w rozporządzeniach. Podsumowując powyższe wywody Sąd zważył, że powód może dochodzić od pozwanej spółki tylko roszczenia za okres od 27 lipca 2011 roku do 31 sierpnia 2011 roku i to w dodatku na podstawie przepisów wewnętrznych obowiązujących u pracodawcy, tj. regulaminu wynagradzania pracowników oraz uchwały z dnia 30 kwietnia 2011 roku, dotyczących ustalenia diet za podróże zagraniczne, a nie na podstawie wyżej cytowanych rozporządzeń. W badanym okresie powód odbywał dwie podróże służbowe: do Francji oraz do Luksemburga. Odnośnie podróży do Francji, która trwała w dniach od(...), powód tylko częściowo za ten okres żądał zapłaty diety. Długość podróży krajowej trwała 3 doby, a zagranicznej 29,33 doby. W tym okresie pozwany powinien wypłacić powodowi kwotę za 3 doby diety w Polsce – 69 euro oraz 1231,86 euro za 29,33 doby diety we Francji, czyli łącznie 5.399,74 zł biorąc pod uwagę kurs euro 4,1509 zł (kurs średni NBP z dnia 12 sierpnia 2011 roku). Pozwany wypłacił powodowi tylko kwotę 5.182,91 zł, czyli należna dla powoda dopłata to 216,83 zł. Sąd miał na uwadze, że niedopłata ta wynika z faktu, że przy rozliczeniu podroży służbowych pozwana przyjmowała kwotę 23,00 zł za podróż krajową. Taką kwotę potwierdzili też świadkowie, taka znajduje się na dokumencie rozliczenia podroży służbowej z k. 27 akt sprawy. Jednak z wewnętrznych regulacji pracodawcy wynika wyraźnie, że kwota diety za podróż po Polsce miała wynosić 23,00 euro, a nie 23,00 zł. Stanowi to znaczną różnicę, biorąc pod uwagę kurs euro przy jego przeliczeniu na złotówki. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że pozwana nie wykazała, aby zmieniała regulamin wynagradzania w tym zakresie i przyznawała za podróż po Polsce kwotę 23,00 zł zamiast 23,00 euro. Wobec tego, opierając się na treści tego regulaminu, Sąd uznał, że należna jest powodowi dieta za krajową podróż służbową w kwocie po 23,00 euro za dobę. Taki wariant znalazł się również w opinii biegłego z zakresu księgowości, na wnioskach której Sąd oparł się w tym przedmiocie. Biegły po dokonaniu odpowiedniego wyliczenia ujawnił niedopłatę w kwocie 216,83 zł i taką też kwotę Sąd uznał za należną na rzecz powoda od pozwanej. Pozwana nie kwestionowała tego wyliczenia, a wręcz w toku postępowania w stanowisku do opinii wskazała, że nie wnosi zastrzeżeń do tak wyliczonego wariantu należnej dopłaty dla powoda. Natomiast odnośnie podróży trwającej od 17 sierpnia 2011 roku do 31 sierpnia 2011 roku należy wskazać, że na dzień(...)powód znajdował się na terenie Luksemburga. O godzinie 18:25 zakończył pracę, jednak dalej przebywał w podróży służbowej. Za tę podróż powód otrzymał należność w całości za okres trwający do 31 sierpnia 2011 roku. Jednocześnie Sąd miał na uwadze, że sama podróż trwała aż do 15 września 2011 roku, jednak jak już wyżej wskazano pozwana odpowiada jedynie za należności powstałe do dnia 31 sierpnia 2011 roku. Co prawda jak wynika z opinii biegłego (k. 692 akt sprawy) za całą podróż trwającą od 17 sierpnia 2011 roku do 15 września 2011 roku należna powodowi dopłata (różnica pomiędzy należnością wypłaconą, a należną) wynosiła 194,76 zł, ale nie podlega ona zasądzeniu od pozwanej, ponieważ niedopłata przypadała na okres, za który brak jest legitymacji biernej pozwanej spółki. Reasumując, Sąd zasądził na rzecz powoda od pozwanej spółki kwotę 216,83 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Mając na względzie powyższe Sąd uwzględnił roszczenie powoda co do kwoty 216,83 zł, w pozostałym zakresie powyżej tej kwoty oddalając powództwo. W przedmiocie odsetek Sąd zważył, że powód mógł ich żądać od daty dużo wcześniejszej, tj. od dnia następnego po 10 lipca 2011 roku i po 10 sierpnia 2011 roku. Powód zażądał ich od daty modyfikacji powództwa, czyli od daty nadania pisma z dnia 1 czerwca 2020 roku, wobec czego Sąd przyznał mu odsetki od wskazanej daty. W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 KPC oraz §11 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 roku, poz. 490, ze zm.), według jego brzmienia z dnia wniesienia pozwu. Sąd miał na uwadze, że powód wnosił łącznie o zasądzenie na jego rzecz kwoty 48.000,00 zł, ostatecznie zaś wygrał jedynie co do kwoty 216,83 zł, czyli zaledwie w 0,45%, przegrywając spór w 99,55%. Warto bowiem dodać, że powoda należy uznać za stronę przegrywającą w zakresie cofniętego roszczenia co do ryczałtów za nocleg. W tej sytuacji Sąd uznał, że zasadne jest zasądzenie całości kosztów zastępstwa procesowego od powoda na rzecz pozwanej, mając na uwadze treść art. 100 zd. 2 KPC. Koszty te, zgodnie z §11 ust.1 pkt 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, wynoszą 1.800,00 zł i taką też kwotę Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej. Sąd na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał pobrać od pozwanej spółki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20,79 zł tytułem części kosztów poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa w toku postępowania. Na powyższą kwotę składa się kwota opłaty od pozwu w zakresie roszczeń, co do których powód wygrał obliczona jako 5% kwoty zasądzonej w pkt 1 oraz kwota kosztów sądowych, poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa na zwrot kosztów podróży świadka oraz wynagrodzenia biegłego z jego wydatkami w części, w jakiej powód wygrał w tym postępowaniu (216,63zł x 48.000 zł = 0,45%). Z kolei na podstawie art. 477 2 § 1 KPC Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w punkcie 1.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.