← Polska

I ACa 309/20

Sygn. akt I ACa 309/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2020 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Elżbieta Kuczyńska (spr.) Sęd

§ 2k.c.

jej naprawienia może żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Konieczną przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego jest zatem stwierdzenie tej niezgodności we właściwym postępowaniu. Sąd rozpoznający sprawę o odszkodowanie nie jest właściwy do indywidualnej oceny legalności konkretnego wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nieprocesowej, wskazywanego jako źródło szkody. Przepis art.

§ 2k.c.

odsyła w tym zakresie do właściwych procedur. Szczególnym przewidzianym do tego środkiem jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424 1 - art. 424 12 k.p.c.). Prawomocne orzeczenie może być również wzruszone wskutek skargi kasacyjnej, skargi nadzwyczajnej lub skargi o wznowienie postępowania. Sąd odszkodowawczy nie może zaś samodzielnie orzekać o legalności orzeczenia, gdyż stwarza to niebezpieczeństwo wydawania sprzecznych rozstrzygnięć. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy i odnosząc się do twierdzeń powódki, że rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie rozgraniczeniowej zostało wydane w warunkach nieważności postępowania, nierozpoznania istoty sprawy stwierdzić trzeba, że przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej skodyfikowane w art.

§ 2k.c.

nie zachodzą, albowiem powódka nie wykazała, aby uzyskała w jednym z wymienionych trybów prejudykat stwierdzający niezgodność z prawem rzeczonego orzeczenia wydanego w sprawie I Ns 275/05. Wobec tego też przyjąć należy, że roszczenie pozwu oparte o zarzut bezprawności postanowienia z dnia 30 maja 2012 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości nie mogło być uwzględnione, albowiem bezspornie powódka nie legitymowała się orzeczeniem prejudycjalnym stwierdzającym niezgodność z prawem przedmiotowego orzeczenia sądowego (art.

§ 2k.p.c.).

Jednocześnie nie mógł być uznany za zasadny zarzut podniesiony w pkt. 2 apelacji. Wobec niewykazania bezprawności działania pozwanego, zbędne było też prowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia ewentualnej szkody oraz normalnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą a bezprawnym działaniem organu Skarbu Państwa. Brak podstawowej przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej (bezprawności działania) wyłącza bowiem dopuszczalność uznania roszczenia powódki za usprawiedliwione. Zgodnie z art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu mogą być wyłącznie fakty mające istotne znaczenie w świetle podstawy faktycznej i prawnej sprawy. Sąd może zatem pominąć dowód jeśli jego przeprowadzenie zmierzałoby do wykazania faktu bezspornego, nieistotnego dla rozstrzygnięcia sprawy lub udowodnionego zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy (art. 235 2 § 1 k.p.c.). Z uwagi na to nie był usprawiedliwiony zarzut apelacji sformułowany w pkt. 3. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd Apelacyjny pominął wnioski dowodowe powódki ponowione w apelacji. Końcowo trzeba wskazać, że Sąd Okręgowy nie naruszył też, w szczególności w sposób wskazywany w zarzucie z pkt. 1 i 4 apelacji, przepisu art. 417

(2)k.c. Zastosowanie tej podstawy odpowiedzialności Skarbu Państwa może wchodzić w grę jedynie wyjątkowo, wówczas, gdy brak jest podstaw do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego na zasadach ogólnych, ale istnieją ważne racje przemawiające za kompensacją szkody. Wyjątkowy charakter tego przepisu powoduje, że oprócz przesłanek odpowiedzialności takich jak wykazanie zdarzenia wywołującego szkodę, wykazanie szkody i związku przyczynowego między tym zdarzeniem a szkodą konieczne jest wykazanie dodatkowo, że zasadne jest – mimo braku bezprawności w działaniu pozwanego - przyznanie odszkodowania w świetle zasad słuszności. Przy tym, jak wskazuje się w orzecznictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2012 r., II CSK 239/12, Lex nr 1293720) dla zasądzenia odszkodowania na podstawie tego przepisu musi być zachowana tego rodzaju łączność przyczynowo – skutkowa pomiędzy zdarzeniem powodującym szkodę a szkodą, że bez określonego działania funkcjonariusza (choćby w pełni prawidłowego) nie doszłoby do powstania szkody w postaci uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia. Powódka w toku procesu przed Sądem pierwszej instancji nawet nie twierdziła, że powstała u niej jakakolwiek szkoda pozostająca w związku z konkretnym legalnym działaniem Sądu Rejonowego w (...) utrzymując (także w apelacji), że źródłem szkody było działanie bezprawne, „złe traktowanie” jej osoby, wydanie wadliwego orzeczenia w przedmiocie rozgraniczenia przez Sąd Rejonowy w (...), czego nie wykazała. Podsumowując, Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutów apelacji powódki i na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację, jako bezzasadną. Mając na względzie sytuację materialną i zdrowotną powódki Sąd Apelacyjny za uzasadnione uznał odstąpienie od obciążania jej kosztami na rzecz strony pozwanej w postępowaniu drugoinstancyjnym (art. 102 k.p.c.). E. J. M. B. S.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.