Sygn. akt II Ca 528/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Bogumił Goraj Sędziowie SO Irena Dobosiewicz (spr.) SO Janusz Kasnowski Protokolant sekr. sądowy Tomasz Rapacewicz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa R. S. przeciwko M. L. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku od wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w Tucholi z dnia 4 lutego 2013r. sygn. akt. VI C 72/13 I oddala apelację, II zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1617,90 zł (jeden tysiąc sześćset siedemnaście 90/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy II Ca 528/13 UZASADNIENIE Powód, R. S., wniósł o zasądzenie od pozwanego, M. L., kwoty 16.889 złotych, stanowiącej równowartość kwoty 4.000 Euro, na podstawie weksla, oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwany wystawił na rzecz W. K. weksel, zobowiązując się w jego treści do zapłaty kwoty 4.000 Euro. W. K. w dniu 7 października 2011 roku dokonał indosu weksla na rzecz powoda. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym w dniu 9 maja 2012 roku Sąd Rejonowy w Świeciu orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Pozwany zaskarżył powyższy nakaz w całości zarzucając powodowi, iż nabył weksel działając świadomie na szkodę dłużnika, podniósł w związku z tym fakt braku wystawienia przez pozwanego weksla w jakiejkolwiek postaci, brak upoważnienia do kierowania wobec pozwanego jakichkolwiek roszczeń ze stosunku podstawowego, łączącego dłużnika z poprzednim posiadaczem weksla, niemożności przenoszenia weksla na inną osobą z uwagi na fakt, że dotyczył on umowy o pośrednictwo pracy oraz brak wpisania bezpośrednio przez wystawcę weksla lub z jego upoważnienia formuły „bez protestu". W uzasadnieniu pozwany podniósł, że zawarł z W. K. umowę o pośrednictwo pracy, która nie przewidywała wystawienia weksla jako zabezpieczenie roszczeń pośrednika. Pozwany wyjaśnił, że do umowy został dołączony weksel in blanco, który pozwany podpisał. Pozwany zarzucił, że pierwotny wierzyciel nie wywiązał się z umowy i dlatego wrócił z Niemiec po trzech dniach, gdzie został skierowany do pracy w ramach zawartej umowy, o czym poinformował W. K. i wypowiedział umowę o pośrednictwo pracy. Wyrokiem z dnia 4 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w Świeciu uchylił w całości wydany wcześniej nakaz zapłaty i oddalił powództwo (punkt 1), zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.680,73 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt 2) oraz obciążył powoda kosztami sądowymi, od których pozwany był zwolniony (punkt 3). Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych: W dniu 20 kwietnia 2010 roku pozwany M. L. zawarł z W. K. umowę o pośrednictwo, w ramach której W. K., jako pośrednik, był zobowiązany do wyszukiwania zagranicznych kontrahentów dla pozwanego, udostępnianie informacji o warunkach proponowanych przez zagranicznych kontrahentów współpracy i prowadzenie negocjacji w tym zakresie. Pozwany natomiast był zobowiązany do przekazywania pośrednikowi dokumentów, w szczególności związanych z działalnością firmy 1 pozwanego za granicą, w formie comiesięcznych raportów, w formie pisemnej listem poleconym. W razie nie wykonania przez pozwanego tego obowiązku za okres co najmniej dwóch kolejnych miesięcy, pozwany był zobowiązany do zapłaty pośrednikowi kary umownej w kwocie 4.000 Euro. W celu zabezpieczenia roszczeń pośrednika z umowy, pozwany wystawił weksel in blanco wraz z porozumieniem wekslowym. W. K. uzupełnił weksel w dniu 23 sierpnia 2010 roku na kwotę 4.000 Euro i zawiadomił o tym pozwanego, z wezwaniem do zapłaty. W dniu 31 stycznia 2011 roku W. K. wniósł do Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków pozew o zapłatę przeciwko pozwanemu w tej sprawie, na podstawie weksla. Następnie w dniu 10 marca 2011 roku W. K. cofnął pozew w tej sprawie bez zrzeczenia się roszczenia, na skutek czego postępowanie umorzono. W. K. indosował następnie weksel na rzecz powoda R. S.. W. K. znał R. S., osoby te współpracowały ze sobą od wielu lat. W. K. już wcześniej indosował na rzecz powoda weksle. Pośrednik informował nabywcę weksla o tym, że są osoby, które nie zgadzają się z jego roszczeniami w podobnych sprawach. Powód, nabywając weksel, zapoznawał się z dokumentami w sprawie umowy, zawartej pomiędzy pośrednikiem a pozwanym. W. K. jeszcze przed indosowaniem weksla otrzymał pismo pozwanego informujące o wypowiedzeniu umowy o pośrednictwo z uwagi na niezgodne z umową warunki współpracy oraz rezygnację z pracy w Niemczech, również telefonicznie był informowany o tych okolicznościach. Pozwany, wraz z dwiema innymi osobami A. R. i R. R., które również w tym samym czasie i miejscu podpisały umowę o pośrednictwo, po podpisaniu umowy został skierowany do wskazanego przez pośrednika kontrahenta w D., do pracy w charakterze montera regipsów. Pozwany wraz z A. R. i R. R. udali się do wskazanego kontrahenta bezpośrednio po podpisaniu umowy. Zrezygnowali z tej współpracy z uwagi na odmienne warunki pracy, niż ustalone z pośrednikiem w treści zlecenia, w tym odmienny przedmiot wykonywanych prac, i po trzech dniach wrócili do kraju. O zaistniałej sytuacji poinformowali telefonicznie pośrednika, który wskazywał, że w takiej sytuacji wskaże im innego kontrahenta. Do takiego wskazania nie doszło, pośrednik natomiast wypełnił weksle, wystawione przez te osoby, i wezwał je do zapłaty. Pozwany dokonał wypowiedzenia umowy o pośrednictwo. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez 2 strony, zeznań świadków oraz stron postępowania. Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności wskazał, że pozwany nie wykazał zasadności zarzutu nieważności weksla, którego posiadaczem stał się powód na podstawie indosu. Pozwany podniósł, iż faktycznie podczas podpisania umowy o pośrednictwo, nie doszło do wystawienia żadnego weksla, lecz jedynie mógł on podpisać czystą kartkę papieru, którą następnie miał wykorzystać W. K., uzupełniając ją w taki sposób, aby stanowił on dokument weksla. Sąd zaznaczył, że ciężar udowodnienia tego faktu w myśl art. 6 k.c. spoczywał na pozwanym, który jednak nie sprostał tej powinności. W konsekwencji uznać należało, że brak było jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że pozwany nie podpisał dokumentu weksla in blanco, który był podstawą roszczenia powoda w tej sprawie. Także pozostałe zarzuty odnoszące się do treści weksla, sposobu jego wypełnienia oraz z uwagi na jego charakter, w ocenie Sądu nie mogły skutkować ustaleniem jego nieważności. Jednakże zasadny okazał się zarzut świadomego działania powoda na szkodę dłużnika przy nabyciu weksla, co miało swoje dalsze konsekwencje. Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 17 ustawy - Prawo wekslowe, po czym wskazał, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że powód jako nabywca weksla, znał fakty związane z zawartą przez pozwanego z pośrednikiem umowy o pośrednictwo, które wystąpiły po jej zawarciu i po skierowaniu pozwanego do kontrahenta, stanowiące niewywiązanie się z treści zlecenia przez pośrednika, co spowodowało rezygnację ze współpracy z tym kontrahentem po trzech dniach i powrót do kraju. Mając na uwadze znajomość powoda z osobą W. K., trwającą od kilkunastu lat , która oparta była na tym, że powód nabywał od pozwanego weksle, zasady doświadczenia życiowego wskazują na to, że niewątpliwie powód wiedział o zarzutach, które przysługiwały pozwanemu w stosunku do osoby pośrednika, albowiem niewątpliwie pośrednik poinformował o nich powoda, w ramach znajomości i współpracy, opartej na wzajemnych czynnościach o charakterze zarobkowym, a taka była przesłanka działania powoda przy nabyciu weksla od W. K.. Zdaniem Sądu w zachowaniu zarówno powoda, jak i wcześniej indosanta, zauważyć trzeba świadome działania, zmierzające do poszkodowania pozwanego. W. K. wniósł pierwotnie pozew o zapłatę z weksla do innego Sądu, po czym go cofnął, a następnie przeniósł weksel na powoda. Sąd nie uznał za wiarygodne tłumaczenia stron tych czynności odnośnie przyczyn takiego postępowania. W ocenie Sądu pośrednik zdecydował się na cofnięcie pozwu i przeniesienie weksla na powoda ,aby uniemożliwić podniesienie przez pozwanego zarzutów odnoszących się do stosunku podstawowego. Z pewnością indosant 3 posiadał taką wiedzę prawną skoro nie był to jedyny weksel w jego posiadaniu i realizacji. Stąd też taką wiedzę prawną posiadł powód w tej sprawie. W konsekwencji Sąd nie dał wiary powodowi, który zeznał, że dopiero w toku niniejszej sprawy dowiedział się o problemach w związku ze skierowaniem pozwanego do pracy. Poza oceną tych twierdzeń powoda, Sąd dostrzegł także sprzeczności pomiędzy jego zeznaniami i świadka K.. Uwzględniając powyższe Sąd Rejonowy w oparciu o poglądy orzecznictwa wskazał, że nabywca weksla działa świadomie na szkodę dłużnika, gdy w chwili nabycia weksla wie o istnieniu po stronie dłużnika podstawy zarzutu wobec poprzedniego posiadacza weksla i nabywając weksel chce pozbawić dłużnika, ze szkodą dla niego możliwości podniesienia tego zarzutu. Jeżeli ma miejsce taka sytuacja, dłużnik może podnieść wspomniany zarzut względem nierzetelnego nabywcy. W takim wypadku ciężar dowodu świadomego działania posiadacza weksla na szkodę dłużnika spoczywa na dłużniku. W razie wykazania przez dłużnika, że nabywca weksla w chwili jego nabycia znał fakty prowadzące do poszkodowania dłużnika, doświadczenie życiowe przemawia za przyjęciem umyślnego działania nabywcy na szkodę dłużnika. W ocenie Sądu wykazał pozwany, że powód nabywając weksel znał podstawy zarzutu dłużnika wobec strony umowy pośrednictwa - poprzedniego posiadacza weksla, w związku z tym jego działanie w postaci nabycia weksla było świadomym działaniem na szkodę pozwanego. Biorąc wszystkie okoliczności sprawy pod uwagę Sąd dokonał niekorzystnej dla powoda oceny odmowy odpowiedzi przez niego na pytanie o ilości weksli nabytych przez powoda od W. K.. Już same powyższe okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że roszczenie wekslowe w tej sprawie nie jest rzetelne i należne, a Sąd Najwyższy wskazał w orzeczeniu z dnie 3 kwietnia 1929 roku, że złej wiary nie można zarzucać nabywcy wekslu, jeśli roszczenie to jest należne i rzetelne (sygn. Rw 435/29, OSP z 1929 roku, Nr 1, poz. 510). W ocenie Sądu pozwany wykazał zasadność zarzutów z umowy o pośrednictwo, co skutkować musiało stwierdzeniem, że brak było podstaw do uzupełnienia weksla i dochodzenia roszczeń na jego podstawie w kwocie 4.000 Euro. W oparciu o zeznania świadków Sąd ustalił, że pośrednik, jako strona stosunku podstawowego, nie wywiązał się z umowy, co legło u przyczyny rezygnacji pozwanego z tej pracy i powrót do kraju, co nastąpiło w ciągu trzech dni, od dnia skierowania do niej. Istotnym dla sprawy było to, czy faktycznie pozwany miał możliwość spełnienia swojego zobowiązania, wskazanego w § 3 ust. 1 pkt 2 umowy o pośrednictwo, albowiem brak realizacji tego obowiązku był podstawą wypełnienia weksla i przedstawienia go do tej sprawy przez powoda. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, pozwany nie mógł fizycznie przekazać żadnej informacji w formie comiesięcznego raportu, jak we wskazanym punkcie umowy. Również oczekiwanie od 4 niego takiej informacji w tak ustalonych okolicznościach, wiadomych także pośrednikowi, było co najmniej nieuzasadnione i stanowi nadużycie przysługującego z tego tytułu prawa po stronie pośrednika. Skoro pozwany nie mógł obiektywnie spełnić obowiązku przekazania raportów, tym samym brak było podstaw do wypełnienia weksla na wskazaną kwotę 4.000 Euro i dochodzenia zasądzenia równowartości tej kwoty w walucie polskiej od pozwanego. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 umowy a contrario w związku z art. 17 ustawy - Prawo wekslowe, uchylił w całości wydany wcześniej nakaz zapłaty i oddalił powództwo, w trybie art. 496 kpc. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z przedłożonym przez pozwanego spisem kosztów. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku obciążył powoda kosztami sądowymi, od uiszczenia których pozwany był zwolniony. Powyższy wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył w całości apelacją powód zarzucając mu:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.