Sygn. akt I Ns 112/16 POSTANOWIENIE Dnia 3 marca 2020 roku Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Radosław Florek Protokolant: Marta Chęcińska po rozpoznaniu 19
2 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 roku - Kodeks rodzinny (Dz.U. z 1950 roku, Nr 34, poz. 308 z późn. zm.), przedmioty majątkowe, nabyte przez któregokolwiek z małżonków w czasie trwania małżeństwa i stanowiące jego dorobek, są wspólnym majątkiem obojga małżonków (wspólność ustawowa), przy czym nie są objęte wspólnością ustawową przedmioty nabyte przez spadek, zapis lub darowiznę, przedmioty osobistego użytku oraz przedmioty potrzebne do wykonywania zawodu.
- Przytoczone unormowania obowiązywały w okresie od 1 października 1950 roku do 31 grudnia 1964 roku.
- Zgodnie z przepisami art. V i VIII ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964 roku, Nr 9, poz. 60), przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosuje się do stosunków w nim unormowanych, chociażby powstały przed jego wejściem w życie, a jeżeli w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosunki majątkowe między małżonkami podlegały wspólności ustawowej w rozumieniu kodeksu rodzinnego z 1950 roku, składniki majątku małżonków istniejące w chwili wejścia w życie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zalicza się od tej chwili do majątku wspólnego albo do majątku odrębnego stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
- Cytowane unormowania obowiązują od 1 stycznia 1965 roku.
- Wedle przepisów art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zwanej dalej "k.r.o.", z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek (wspólność ustawowa), a przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością stanowią majątek odrębny każdego z małżonków. Z kolei przepisy art. 32 §
2 k.r.o. stanowią, że dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, a w szczególności stanowią dorobek małżonków: 1) pobrane wynagrodzenie za pracę oraz za inne usługi świadczone osobiście przez któregokolwiek z małżonków; 2) dochody z majątku wspólnego, jak również z odrębnego majątku każdego z małżonków. 6.Cytowane przepisy obowiązywały w okresie od 1 stycznia 1965 roku do 19 stycznia 2005 roku. 7.Zgodnie z przepisami art. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny), a przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. 8.Wskazane unormowanie obowiązuje od 20 stycznia 2005 roku i zostało wprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 roku, Nr 162, poz. 1691), zwanej dalej „ustawą nowelizującą”. 9.Wedle przepisu art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy nowelizującej stosuje się do stosunków w niej unormowanych, chociażby powstały przed jej wejściem w życie, chyba że przepisy ust. 2-7 stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 ustawy nowelizującej, jeżeli w dniu wejścia w życie tej ustawy stosunki majątkowe małżonków podlegały wspólności ustawowej, składniki majątków istniejące w tym dniu zalicza się do majątku wspólnego albo do majątków osobistych, stosownie do przepisów ustawy nowelizującej. 10.W dniu 5 sierpnia 1955 roku, spadkodawcy G. K. i K. K.
(2)z domu M. zawarli związek małżeński, przy czym nie zawierali żadnych umów majątkowych małżeńskich. Od tego momentu obowiązywał w ich stosunkach majątkowych ustawowa wspólność majątkowa małżeńska. 11.W świetle cytowanych wcześniej przepisów wszelkie przedmioty nabyta przez spadkodawców albo jednego ze spadkodawców w czasie trwania ich związku małżeńskiego wchodziły w skład ich majątku wspólnego. II. Skład i wartość majątku wspólnego (punkt I postanowienia)
- Wedle przepisu art. 46 k.r.o., od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Zgodnie natomiast z przepisami art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c., w postępowaniu o podział majątku wspólnego skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala sąd.
- W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami skład majątku wspólnego ustala się według chwili ustania wspólności majątkowej, a jego wartość według stanu tego majątku oraz cen w chwili dokonywania podziału (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2018 roku, III CZP 103/17, OSNC 2019, nr 2, poz. 13).
- W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że w dniu 16 stycznia 1969 roku, czyli w czasie trwania małżeństwa spadkodawców, spadkodawczyni K. K.
(1)zawarła umowę przeniesienia na nią prawa własności nieruchomości zabudowanej położonej w D. przy ulicy (...), obejmującej działki gruntów o numerach 665/4 i 665/6 o łącznej powierzchni 838 metrów kwadratowych, dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi obecnie księgę wieczystą o oznaczeniu (...). 4. Brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na zaistnienie okoliczności, które uzasadniałyby zaliczenie tej nieruchomości do majątku osobistego spadkodawczyni K. K.
(1).
- Przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego spadkodawców.
- W dniu 4 sierpnia 2000 roku, czyli w czasie trwania związku małżeńskiego spadkodawców, spadkodawczyni K. K.
(1)kupiła samochód osobowy marki R. (...) o numerze rejestracyjnym (...).
- Opisany samochód wchodzi w skład majątku wspólnego spadkodawców.
- W trakcie związku małżeńskiego spadkodawcy nabyli zestaw mebli pokojowych konstrukcji skrzyniowej, wykonanych z utwardzonej płyty meblowej okleinowanej na wysoki połysk, składający się z sześciu wielofunkcyjnych regałów i szaf.
- Przedmiotowe meble należą do majątku wspólnego spadkodawców.
- Wartość opisanych powyżej rzeczy Sąd ustalił na podstawie dowodów z dodatkowej opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu (...) z 16 lipca 2019 roku (k. 411-452 akt), opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej G. G. z 23 kwietnia 2019 roku (k. 352-363 akt) i opinii pisemnej biegłego sądowego z zakresu wyceny ruchomości J. P. z 28 kwietnia 2019 roku (k. 377-387 akt). Uczestnicy postępowania nie zgłosili żadnych zastrzeżeń co do tych opinii i także Sąd nie stwierdził, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające ich wiarygodność. III. Skład majątków osobistych (punkty II i III postanowienia) 1.Żaden ze spadkodawców nie posiadał majątku osobistego. IV. Skład majątków spadków (punkty II i III postanowienia) 1.Zgodnie z przepisami art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o., od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. 2.Wedle przepisu art. 43 § 1 k.r.o., oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. 3.Ustawowa wspólność majątkowa w stosunku do spadkodawców ustała w chwili śmierci spadkodawcy G. K. czyli 26 kwietnia 2014 roku. 4.Od momentu ustania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej spadkodawcy stali się współwłaścicielami poszczególnych składników majątku wspólnego w udziałach po 1/2 części. 5.Spadkodawca G. K. nie posiadał majątku osobistego. 6.W skład majątku spadku po G. K. wchodzą wyłącznie udziały wynoszące 1/2 części we wszystkich składnikach majątku wspólnego. 7.Wartość poszczególnych składników majątku spadku po spadkodawcy G. K. należało ustalić w sposób określony w punkcie II podpunkcie 10 rozważań prawnych, stosownie do wielkości jego udziału w majątku wspólnym. 8.W chwili śmierci spadkodawczyni K. K.
(1)posiadała udziały wynoszące 1/2 części we wszystkich składnikach majątku wspólnego. 9.W chwili śmierci spadkodawczyni K. K.
(1)posiadała udziały wynoszące 1/4 części we wszystkich składnikach majątku spadku po G. K. czyli udziały wynoszące 1/8 (1/4 x 1/2) części we wszystkich składnikach majątku wspólnego. 10.Spadkodawczyni K. K.
(1)do momentu ustania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej nie posiadał majątku osobistego. 11.W skład majątku spadku po K. K.
(1)wchodzą wyłącznie udziały wynoszące 5/8 (4/8 + 1/8) części we wszystkich składnikach majątku wspólnego. 12.Wartość poszczególnych składników majątku spadku po spadkodawczyni K. K.
(1)należało ustalić w sposób określony w punkcie II podpunkcie 10 rozważań prawnych, stosownie do wielkości jej udziału w majątku wspólnym. V. Umowa sprzedaży udziałów w spadku (punkty IV-IX postanowienia) 1.Zgodnie z przepisami art. 1051 k.c., spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części, przy czym dotyczy to także zbycia udziału spadkowego. Wedle przepisów art. 1052 §
§ 3zd.
1 k.c., umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły, i powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. 2.W dniu 18 maja 2018 roku, uczestniczki postępowania U. K. i A. P. zawarły z uczestniczką postępowania M. M. w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży, na mocy której zbyły na rzecz uczestniczki postępowania M. M. swoje udziały w spadku po spadkodawczyni K. K.
(1)w wysokości po 1/3 części za cenę wynoszącą po 125 000 zł. 3. Z treści tej umowy wyraźnie wynika, że wolą stron tej umowy były rozporządzenie udziałami w majątku spadku po spadkodawczyni K. K.
(1), co potwierdziła także uczestniczka postępowania M. M. w trakcie jej przesłuchania (k. 491 akt). 4.Niezasadny jest zarzut wnioskodawcy, że przedmiotowa umowa dotyczyła zbycia udziału w przedmiocie należącym do spadku. 5.Do skuteczności umowy zbycia udziały w spadku nie jest konieczna zgoda innych spadkobierców. 6.Na podstawie przedmiotowej umowy uczestniczka postępowania M. M. skutecznie nabyła udział wynoszący 2/3 części w majątku spadku po K. K.
(1). VI. Udziały w składnikach majątku wspólnego (punkty IV-IX postanowienia) 1.Po śmierci spadkodawcy G. K. współwłaścicielami poszczególnych rzeczy należących do majątku wspólnego spadkodawców stali się: spadkodawczyni K. K.
(1)w udziale wynoszącym 5/8 (1/2 + 1/8 = 4/8 + 1/8) części oraz wnioskodawca i uczestniczki postępowania U. K. i A. P. w udziałach wynoszących po 1/8 (1/2 x 1/4) części. 2.Po śmierci spadkodawczyni K. K.
(1)współwłaścicielami poszczególnych rzeczy należących do majątku wspólnego spadkodawców stali się: wnioskodawca i uczestniczki postępowania U. K. i A. P. w udziałach wynoszących po 8/24 (1/8 + [5/8 x 1/3] = 1/8 + 5/24 = 3/24 + 5/24) części. 3.Po zawarciu w dniu 18 maja 2018 roku umowy zbycia udziałów w spadku po K. K.
(1)współwłaścicielami poszczególnych rzeczy należących do majątku wspólnego spadkodawców stali się: wnioskodawca w udziale wynoszącym 8/24 (1/3) części, uczestniczka postępowania M. M. w udziale wynoszącym 10/24 (5/8 x 1/3 x 2) części oraz uczestniczki postępowania U. K. i A. P. w udziałach wynoszących po 3/24 (8/24 - 5/24) części. VII. Sposób podziału majątku wspólnego i działu spadków (punkt IV postanowienia) 1.Przepis art. 211 k.c. stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Z kolei wedle przepisów art. 212 § 2 k.c., rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Na mocy przepisów art. 1035 k.c. oraz art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o., wskazane przepisy stosuje się odpowiednio także do działu spadku oraz podziału majątku wspólnego. Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza, że muszą być one dostosowane do charakteru i specyfiki postępowań o dział spadku i podział majątku wspólnego. W związku z tym należy przyjąć, że dział spadku i podział majątku wspólnego powinien polegać na podziale fizycznym rzeczy lub prawa albo rozdzieleniu poszczególnych przedmiotów majątkowych wchodzących w ich skład pomiędzy uprawnionych, o ile tylko taki podział nie byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tych przedmiotów albo nie pociągałby za sobą istotnej zmiany tych przedmiotów lub znacznego zmniejszenia ich wartości. Oznacza to, że w sytuacji, gdy dział spadku i podział majątku wspólnego następują z mocy orzeczenia sądu, powinien on brać pod uwagę przede wszystkim ten sposób wyjścia ze wspólności, chyba że nie są nim zainteresowani małżonkowie albo spadkobiercy lub nie jest on możliwy z przyczyn wskazanych w przepisie art. 211 k.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 lutego 2001 roku, IV CKN 251/00, LEX nr 52532; postanowienie Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2001 roku, V CKN 1436/00, LEX nr 52398; postanowienie Sądu Najwyższego z 30 października 1978 roku, III CRN 214/78, LEX nr 8143). 2.O sposobie działu spadku i podziału majątku wspólnego decydują okoliczności istniejące w chwili dokonywania podziału (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 1979 roku, III CRN 137/79, OSNC 1980, nr 2, poz. 33), przy czym ocena co do tego, jaki sposób najlepiej odpowiada usprawiedliwionym interesom każdego z uprawnionych wymaga rozważenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej (por. J. Gajda, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Akty stanu cywilnego. Komentarz, Warszawa 2002, s. 202). W oparciu o przepisy art. 622 § 1 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. oraz art. 622 § 1 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c., sąd jest obowiązany nakłaniać uczestników postępowania do dokonania zgodnego podziału majątku wspólnego i działu spadku oraz uwzględniać zgodne ich stanowisko co do sposobu działu, nawet jeżeli dotyczy ono tylko części majątku. Z drugiej strony, w przypadku braku zgody co do podziału całego majątku, sąd powinien dążyć do tego, aby w wyniku tegoż podziału każdy z uprawnionych otrzymał przedmioty i prawa należące do tego majątku odpowiadające, w jak największym stopniu, wartości jego udziału. 3.Uczestnicy postępowania w zasadzie nie wskazali zgodnie sposobu podziału majątku wspólnego i działu spadków. 4.Byli jedynie zgodni co do tego, że nie chcą dokonywać fizycznego podziału poszczególnych rzeczy należących do spornych majątków. 5.Uczestniczki postępowania wystąpiły z wnioskiem, aby wszystkie składniki przedmiotowych majątków przyznać uczestniczce postępowania M. M.. Wnioskodawca wystąpił z kolei o przyznanie mu jedynie nieruchomości należącej do tych majątków, natomiast nie był zainteresowany przejęciem ruchomości. 6.Jedynie uczestniczka postępowania M. M. wystąpiła o przyznanie jej na własność ruchomości w postaci samochodu osobowego marki R. (...) i zestawu mebli pokojowych. 7.Wymienione ruchomości są w posiadaniu i użytkowaniu uczestniczki postępowania M. M.. 8.Uczestniczka postępowania M. M. uzyskuje dochód wynoszący około 8000 zł i dysponuje oszczędnościami w kwocie 100 000 zł. 9.Posiadane przez uczestniczkę postępowania środki pieniężne są zdecydowanie wystarczające do uiszczenia spłat i dopłat z tytułu przejęcia przedmiotowych ruchomości. 10.Uczestniczce postępowania M. M. należało przyznać na wyłączną własność ruchomości w postaci zestawu mebli pokojowych konstrukcji skrzyniowej, wykonanych z utwardzonej płyty meblowej okleinowanej na wysoki połysk, składający się z sześciu wielofunkcyjnych regałów i szaf, oraz samochód osobowy marki R. (...) o numerze rejestracyjnym (...), wyprodukowany w 1998 roku. 11.Zarówno wnioskodawca, jak i uczestniczka postępowania M. M., wystąpili o przyznanie nieruchomości zabudowanej położonej w D. przy ulicy (...), obejmującej działki gruntów o numerach (...) o łącznej powierzchni 838 metrów kwadratowych, dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą o oznaczeniu (...). 12.Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu spadkodawców od kilkudziesięciu lat. Dom na niej posadowiony był ich domem rodzinnym i najważniejszym składnikiem ich majątku wspólnego. Powinien pozostać w ich rodzinie, co przemawia za przyznaniem go wnioskodawcy. 13.W domu znajdującym się na spornej nieruchomości wychowały się dzieci spadkodawców, w tym wnioskodawca. W nim dochodziło też do spotkań rodzinnych. Wnioskodawcę łączą z tym domem silne więzi emocjonalne, co przemawia za przyznaniem go wnioskodawcy. 14.Uczestniczka postępowania M. M. nigdy wcześniej nie zamieszkiwała w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości. Zamieszkała w nim dopiero w 2017 roku. Nie łączą ją z tym domem żadne więzi emocjonalne, co stanowi argument przeciwko przyznaniu jej tej nieruchomości. 15.Uczestniczka postępowania M. M. uzyskała posiadanie spornej nieruchomości w sposób nieetyczny i niemoralny. Wykorzystała konflikt istniejący pomiędzy rodzeństwem czyli wnioskodawcą oraz uczestniczkami postępowania U. K. i A. P. co do sposobu podziału majątku ich rodziców. Zamieszkała w budynku posadowionym na tej nieruchomości na podstawie umowy najmu zawartej jedynie z uczestniczkami postępowania U. K. i A. P., choć miała świadomość, że zgodę musi na to wyrazić także wnioskodawca, który nie ma zamiaru tego uczynić. Stosując metodę faktów dokonanych, poprzez objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości chciała doprowadzić do uzyskania pełni praw do niej i zapewnić sobie lepszą pozycję w niniejszej sprawie sądowej. Takie zachowanie zasługuje na potępienie, a w związku z tym przemawia przeciwko przyznaniu tej nieruchomości uczestniczce postępowania M. M.. 16.Wnioskodawca znajduje się w bardzo dobrej sytuacji majątkowej. Dochody wnioskodawcy wynoszą od 10 000 zł do 15 000 zł miesięcznie, przy wydatkach wynoszących około 5000 zł miesięcznie. Nie ma on żadnych długów i dysponuje oszczędnościami w wysokości około 1 000 000 zł. Jest w stanie jednorazowo spłacić udziały uczestniczek postępowania w tej nieruchomości, ale także ponosić bieżące koszty jej utrzymania, przeprowadzić jej remont i zagwarantować odpowiedni jej stan techniczny. Przemawia to za przyznaniem przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy. 17.Uczestniczka postępowania M. M. zarabia miesięcznie około 8000 zł i dysponuje oszczędnościami w kwocie 100 000 zł. Nie posiada wystarczających środków pieniężnych do spłaty udziałów pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Takie dodatkowe środki miała uzyskać od rodziców i jej męża, z którym ma rozdzielność majątkową. Może to prowadzić do powstania po jej stronie zobowiązań finansowych, które będzie musiała spłacał przez długi czas. Co istotne, do tej pory nie zapłaciła ceny zakupu udziałów w majątku spadku po K. K.
(1), która jest obecnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Uczestniczka postępowania M. M. nie tylko daje gwarancji szybkiej i jednorazowej spłaty udziałów pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, ale także utrzymania tej nieruchomości w należytym stanie w przyszłości. Przemawia to za odmową przyznania jej tej nieruchomości. 18.Uczestniczka postępowania M. M. jest mężatką i ma dwoje małoletnich dzieci, a obecnie jej rodzina zaspokaja potrzeby mieszkaniowe w domu posadowionym na przedmiotowej nieruchomości. Dopłata jaką uzyska w wyniku działu spadków i podziału majątku wspólnego umożliwia jej zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w rozsądnym terminie i na poziomie zbliżonym do stanu sprzed tego podziału (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2013 roku, V CSK 168/12, LEX nr 1331376). Fakt zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w tym budynku nie stanowi argumentu przemawiającego za przyznaniem jej spornej nieruchomości.
- Uczestniczka postępowania M. M. przeprowadziła remont instalacji wodnej i gazowej w spornym budynku, co kosztowało ją około 10 000 zł. Mając na względzie jej sytuację majątkową opisaną w podpunkcie 17, nie będzie raczej w stanie przeprowadzić żadnych innych remontów na tej nieruchomości. Fakt przeprowadzenia tego remontu nie stanowi argumentu przemawiającego za przyznaniem jej spornej nieruchomości. 20.Wnioskodawcy należało przyznać nieruchomość zabudowaną położoną w D. przy ulicy (...), obejmującą działki gruntów o numerach (...)o łącznej powierzchni 838 metrów kwadratowych, dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadzi księgę wieczystą o oznaczeniu (...). VIII. Spłaty i dopłaty (punkty V-IX postanowienia)
- Wedle przepisów art. 212 § 1 zd.
§ 2k.c.
w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. oraz art. 212 § 1 zd.
§ 2k.c.
w zw. z art. 1035 k.c., jeżeli podział majątku wspólnego albo dział spadku następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne, a gdy określony składnik któregoś z tych majątków zostaje przyznany jednemu z uprawnionych ma on obowiązek spłaty pozostałych uprawnionych. 2. Mając na względzie, że wartość składników majątkowych otrzymanych przez uczestniczkę postępowania M. M. w wyniku tegoż sądowego podziału majątku wspólnego i działów spadków jest niższa niż wartość jej udziału w majątku spadku po K. K.
(1), należała jej się dopłata w celu wyrównania wartości jej udziału. 3.Ze względu na to, że uczestniczki postępowania U. K. i A. P. nie otrzymały w wyniku tegoż sądowego podziału majątku wspólnego i działów spadków żadnych składników majątkowych, należały im się spłaty wartości ich udziałów w tych majątkach. 4.Uczestniczka postępowania M. M. otrzymała ruchomości o wartości 3400 zł. 5.Wnioskodawca otrzymał nieruchomość o wartości 408 568 zł. 6.Uczestniczka postępowania M. M. powinna zapłacił uczestniczkom postępowania U. K. i A. P. kwoty po 425 zł (3400 zł x 1/8) tytułem spłaty ich udziałów. 5.Wnioskodawca powinien zapłacił uczestniczkom postępowania U. K. i A. P. kwoty po 51 071 zł (408 568 zł x 1/8) tytułem spłaty ich udziałów. 6.Uczestniczka postępowania M. M. powinna zapłacić wnioskodawcy 1 133,33 zł (3400 zł x 1/3) tytułem dopłaty do wartości jego udziałów. 7.Wnioskodawca powinien zapłacić uczestniczce postępowania M. M. 170 236,67 zł (408 568 zł x 10/24) tytułem dopłaty do wartości jej udziału w majątku spadku po K. K.
(1). 8.Po rozliczeniu dopłat wskazanych w podpunktach 6 i 7, wnioskodawca powinien zapłacić uczestniczce postępowania M. M. 169 103,34 zł (170 236,67 zł - 1133,33 zł).
- Przepisy art. 212 § 3 zd. 1 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. oraz art. 212 § 3 zd. 1 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. stanowią, że w przypadku, gdy zostały ustalone dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. 10.Mając na uwadze, że uczestniczka postępowania M. M. oraz wnioskodawca wykazali, iż dysponują środkami pieniężnymi niezbędnymi do spłaty tych należności, skład orzekający uznał, że powinni spłacił je jednorazowo, w terminach jednego miesiąca. Takie rozstrzygnięcie zaproponowali wnioskodawca i uczestniczka postępowania M. M. w trakcie ich przesłuchania (k. 491 akt). 11.Sąd miał na względzie, że termin uiszczenia dopłat i spłat określony w postanowieniu sądowym musi przypadać na okres po uprawomocnieniu się tego postanowienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 września 2002 roku, II CK 21/02, LEX nr 55570). 12.Dodatkowo skład orzekający ustalił obowiązek zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności tych należności. IX. Wydanie rzeczy (punkt X postanowienia)
- Zgodnie z przepisami art. 624 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. oraz art. 624 zd. 2 k.p.c. w zw. z art. 688 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c., jeżeli w wyniku działu spadku lub podziału majątku wspólnego, rzecz przypadnie jednemu ze spadkobierców lub byłych małżonków, który nie włada tą rzeczą, sąd w postanowieniu o dziale spadku lub podziale majątku wspólnego orzeknie również co do wydania jej przez innego spadkobiercę lub małżonka, określając stosownie do okoliczności termin wydania. 2.Uczestniczka postępowania M. M. jest obecnie w posiadaniu nieruchomości zabudowanej położonej w D. przy ulicy (...), zestawu mebli pokojowych konstrukcji skrzyniowej i samochodu osobowego marki R. (...) o numerze rejestracyjnym (...). 3.W wyniku podziału majątku wspólnego oraz działu spadków wymienione ruchomości zostały przyznane uczestniczce postępowania M. M., natomiast przedmiotowa nieruchomość została przyznana wnioskodawcy H. K.. 4.Uczestniczka postępowania M. M. jest obowiązana opróżnić, opuścić i wydać wnioskodawcy przedmiotową nieruchomość. 5.Odpowiedni termin do opróżnienia, opuszczenia i wydania tej nieruchomości wynosi cztery miesiące i powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Jest to termin wystarczający do tego, aby uczestniczka postępowania M. M. opróżniła budynek mieszkalny ze swoich rzeczy i rzeczy członków swojej rodziny oraz zorganizowała dla siebie i swojej rodziny inny lokal mieszkalny, zwłaszcza iż dysponuje już pewnymi środkami finansowymi, a w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia postanowienia otrzyma od wnioskodawcy dopłatę w kwocie 169 103,34 zł. X. Koszty postępowania (punkt XI postanowienia)
- Przepis art. 520 § 1 k.p.c. stanowi, że każdy uczestnik postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Od tej zasady przepisy § 2 i 3 art. 520 k.p.c. przewidują wyjątki. Wedle przepisów pierwszego z tych paragrafów, jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości, przy czym to samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników. Z kolei przepisy drugiego z paragrafów stanowią, że jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, przy czym wskazaną regulację stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie.
- W sprawach o podział majątku wspólnego i dział spadku nie występuje sprzeczność interesów, o której mowa w przepisach art. 520 § 2 i 3 k.p.c., niezależnie od stanowiska uczestników postępowania i zgłaszanych przez nich twierdzeń i wniosków w przedmiocie składu, wartości i sposobu podziału majątku wspólnego i działu spadku. W postępowaniu tym uczestnicy postępowania są także w równym stopniu zainteresowani rozstrzygnięciem i ich interesy są wspólne o tyle, że celem postępowania jest wyjście ze wspólności majątkowej i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 października 2013 roku, IV CZ 74/13, LEX nr 1388478; postanowienie Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2012 roku, IV CZ 13/12, LEX nr 1232808; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 roku, V CZ 30/12, LEX nr 1231642).
- Wnioskodawca i uczestniczki postępowania byli w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania, a ich interesy nie były sprzeczne, albowiem zgodnie dążyli do zniesienia wspólności majątku wspólnego oraz działu spadków. Spór między nimi dotyczył jedynie składu tych majątków, ich wartości oraz sposobu ich podziału, a także wzajemnych rozliczeń.
- Nie było podstaw prawnych do odstąpienia od zasady wyrażonej w przepisie art. 520 § 1 k.p.c., a w związku z tym należało oddalić wnioski wnioskodawcy H. K. i uczestniczki postępowania M. M. o zasądzenie kosztów postępowania.