Sygn. akt I ACa 958/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2020 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek (spr.) Sędziowi
§1kc.
b/ Ich abuzywność wynikała stąd , że druga strona umowy nie miała realnego wpływu na jej ukształtowanie , a odwołanie się w niej do kursów walutowych ustalonych w tabelach banku tylko tej stronie stosunku umownego dawało możliwość dowolnego określania w jaki sposób ratalna wpłata dokonywana przez kredytobiorcę zostanie przeliczona , a co za tym indzie w jakim zakresie ograniczone zostanie przez taką wpłatę jego zobowiązanie zwrotne. W tym kontekście wskazać należy , że wprawdzie strona powodowa twierdziła , iż stosowany przez nią , w ramach tego przeliczania , kurs franka szwajcarskiego „ nie odbiegał rażąco „ od średniego rynkowego kursu takiej wymiany złotówki i CHF ale na tym twierdzeniu poprzestała, nie dowodząc takiej zgodności pomiędzy tym obiektywnym miernikiem i kursem tabelarycznym , stosowanym w ramach umowy z 11 marca 2008r. c/ Takie ukształtowanie tej klauzuli nie może być kwalifikowane jako abuzywne w odniesieniu do relacji umownej pomiędzy poprzednikiem prawnym strony powodowej i kredytobiorcą , który zawarł umowę kredytu jako przedsiębiorca. Tym, nie mniej ocena jej z tego punktu widzenia , w ramach weryfikacji skali odpowiedzialności dłużnika rzeczowego , będącego konsumentem, jest możliwa. d/ Treść wskazanych postanowień , stanowi naruszenie równowagi stron stosunku umownego i jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, a swoboda decyzyjna banku w ukształtowaniu „ klauzuli walutowej „ zastosowanie której , w swoich następstwach rzutuje na zakres odpowiedzialności dłużnika rzeczowego , uprawnia go konstruowania na tej nierównowadze zarzutu prowadzącego do ograniczenia jej zakresu. Bez znaczenia dla takiego uprawnienia L. Z.
(1)w rozstrzyganej sprawie pozostaje to, czy klauzulę „ spreadu walutowego „ z umowy z 11 marca 2008r zakwalifikuje się jako umowne świadczenie główne czy też jako nie mający takiego charakteru, techniczny opis sposobu realizacji świadczenia zwrotnego przez kredytobiorcę. Ocena postanowień składającej się na nią , przez pryzmat granic odpowiedzialności za dług rzeczowy , będzie możliwa dlatego , że jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie , postanowienia te nie były jednoznaczne w rozumieniu art.
§1zd.
ostanie kc. / por. także , co do kwestii poruszonych w tej części motywów , powołane jedynie dla przykładu stanowiska SN w odniesieniu do skutków potwierdzenia abuzywności klauzuli spreadu walutowego” zawarte w judykatach z 27 listopada 2019r , sygn. II CSK 483/18 , i z 11 grudnia 2019, sygn. V CSK 382/18 , obydwa powołane za zbiorem Legalis , a także uwagi Tomasza Tomczaka w artykule pt. „ Klauzule abuzywne w umowach kredytów frankowych publ. Monitor Prawniczy z 2020 nr 20 /. Z tych powodów , jakkolwiek w części wskazane zarzuty materialne strony powodowej są usprawiedliwione, skoro Sąd I instancji odnosił wprost konsekwencje stwierdzenia abuzywności do relacji umownej pomiędzy bankiem a dłużnikiem osobistym , utożsamiając skonstatowane przez siebie jej przesłanki z art.
§1
kc z przyczynami dla których umowa z 11 marca 2008r może być w części dotyczącej „klauzuli walutowej „ oceniona jako poprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a postanowienia te, po myśli §3 art. 58 kc podlegają eliminacji z treści umowy , którą nadal uznać jednak należy za obowiązującą, w ostatecznym wyniku ten błąd Sądu I instancji , nie miał znaczenia dla oceny zaskarżonego wyroku jako trafnego. Dlatego apelacja strony powodowej podlegała oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc w zw z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Prawo bankowe [ jedn. tekst DzU z 2020 poz. 1896 ] . Niezasadna jest także apelacja pozwanej . L. Z.
(1)w jej ramach nie formułuje zarzutów procesowych . Oznacza to , że Sąd Odwoławczy nie może rozważać z urzędu- uchybień prawu procesowemu popełnionych przez Sąd pierwszej instancji, choćby je stwierdził , a ich konsekwencje mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. / por. także , wskazany jedynie dla przykładu , wyrażający również takie stanowisko, judykat Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2020r , sygn. III UK 293/19 /. Sąd Apelacyjny Jest wobec tego zobligowany przyjmować , że skarżąca nie neguje ani przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy oceny zgromadzonych dowodów ani opartych na wnioskach z niej wynikających, ustaleń faktycznych. Na ich podstawie zarzuty materialne na których została oparta apelacja pozwanej nie są trafne. Zważywszy na argumentację mającą ją wspierać należy stwierdzić , że sprowadza się ona do tezy zgodnie z którą zastosowanie „klauzuli walutowej „ zgodnie z jej treścią w jakiej obowiązywała w umowie z 11 marca 2008r spowodowało , że ,świadczenie główne kredytobiorcy nie było właściwie oznaczone , prowadząc do jej nieważności. Nieważność , wynikająca z art. 58 §1 kc., była konsekwencją tego , że główne świadczenie kontrahenta banku było nieoznaczone a przez to umowa nie mogła być wykonywana. Niezależnie od tego jak zostanie zakwalifikowana wskazana „klauzula” z punktu widzenia świadczeni stron / poglądy w tym zakresie są rozbieżne , a ta rozbieżność dotyczy także rozstrzygnięć Sądu Najwyższego / to i tak wbrew zapatrywaniu skarżącej pozwanej , umowa kredytowa mogła być wykonywana . Nawet gdyby mechanizm indeksacyjny z przyczyn o których była mowa poradnio , nie współtworzył sposobu ustalenia wysokości świadczenia zwrotnego kredytobiorcy. W takiej sytuacji , jak przyjął Sąd I instancji, bez wątpliwości zwrotowi podlegałby kapitał, niespornie przekazany przez bank dłużnikowi osobistemu i co najmniej w takim zakresie odpowiedzialność za tak zidentyfikowani dług, należy przypisać również dłużniczce rzeczowej. Brak jest przy tym / jak twierdzi w apelacji L. Z.
(1)/ podstaw do całkowitego uwolnienia jej od tej odpowiedzialności z opisanej przyczyny dlatego , że eliminacja klauzuli „ spreadu walutowego „ prowadziłaby do tego , że umowa w tym kształcie byłaby sprzeczna z charakterem stosunku zobowiązaniowego kredytu. Dostrzec należy , że trafność tego stanowiska wyklucza możliwości ewentualnego zastąpienia tej „ klauzuli” wskaźnikiem , który sama skarżąca w motywach środka odwoławczego rozważa , a takiego zabiegu nie wyklucza także w swoim orzecznictwie Sąd Najwęższy w odniesieniu do umów kredytowych w relacji bank – konsument /porównaj dla przykładu uzasadnienie wskazanego wyżej wyroku z 27 listopada 2019r , sygn. II CSK 483/18, /. Nie można też tracić z pola widzenia tego , że niezależnie kto jest w relacji kredytowej klientem banku , ustawodawca opowiada się za utrzymaniem umowy w mocy [argument z art. 585 1§2 kc i 58 §3 kc. Nie można też w ramach tej oceny nie brać pod uwagę następstw stwierdzenia nieważności umowy w całości dla wzajemnych rozliczeń pomiędzy bankiem dłużnikami w tym w szczególności dłużnikiem osobistym. Ani M. Z.
(1)w sporze zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K., w sprawie (...) , ani, tym bardziej , L. Z.
(1)takiego wzajemnego rozliczenia drugiej stronie nie zaoferowali. Z podanych przyczyn , w uznaniu również apelacji pozwanej za niezasadną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawie art. 385 kpc. Oddalenie obu apelacji spowodowało ,że Sąd II instancji , na podstawie art. 100 kpc w zw z art. 108 §1 i 391 §1 kpc, zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania apelacyjnego. Przyznał na racz pełnomocnika pozwanej , ustanowionego z urzędu , wynagrodzenie za pomoc prawną w tym postępowaniu ze środków budżetowych. Jego kwota , biorąc po rozwagę wartość przedmiotu zaskarżenia, została ustalona na podstawie §8 pkt 7 w zw. z §16 ust.1 pkt 2 oraz §4 ust. 3 Rozporządzenia MS w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z 3 października 2016 [ jedn. tekst DzU z 2019 poz. 18]. SSA Regina Kurek SSA Grzegorz Krężołek SSA Jerzy Bess