Przede wszystkim stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy dokonał błędnej wykładni art. 29 ust. 1 kkw, o ile doszedł do wniosku, że stanowi on podstawę wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji do udziału ½ we współwłasności nieruchomości – przysługującego dłużnikowi, mającej urządzoną księgę wieczystą, w której prawo własności do nieruchomości jest ujawnione na rzecz dwóch osób (w tym dłużnika), ale na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, a nie współwłasności w częściach ułamkowych. Przepis art. 29 ust. 1 kkw kreuje przekształcenie z mocy prawa wspólności majątkowej małżeńskiej we współwłasność w częściach ułamkowych, ale tylko odnośnie przedmiotów, które uległy przepadkowi lub egzekwowanych równowartości tych przedmiotów lub korzyści, a nie tych praw majątkowych, do których może być skierowana, czy jest skierowana egzekucja – celem zaspokojenia Skarbu Państwa z tak uzyskanego przez ten podmiot uprawnienia, ale co istotne nie do samego przedmiotu przepadku, a jedynie jego równowartości, bądź korzyści. Innymi słowy, hipoteza normy art. 29 ust. 1 kkw generalnie wskazuje na trzy grupy dóbr majątkowych, które mogą być przedmiotem przepadku. Po pierwsze chodzi o konkretne przedmioty (uzyskane z przestępstwa), po drugie – równowartość tych przedmiotów, po trzecie – korzyści (osiągnięte z przestępstwa). To rozróżnienie z jednej strony na przedmioty, a z drugiej na ich równowartości i korzyści, ma znaczenie z punktu widzenia zaspokojenia Skarbu Państwa z tytułu tak orzeczonego przepadku. O ile w tej pierwszej sytuacji czynności egzekucyjne muszą zostać skierowane bezpośrednio do przedmiotu przepadku, to w dwóch pozostałych – tj. obejmujących „równowartość przedmiotu”, jak i „korzyść” - są wyrażone w określonej kwocie pieniężnej, co determinuje możliwość ich wyegzekwowania w innych składników majątkowych. Tylko i wyłącznie to tłumaczy sens użytej przez ustawodawcę w art. 29 § 1 kkw formuły – „ (…) przedmioty majątkowe, których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku równowartości przedmiotów lub korzyści (…)”. O ile intencją ustawodawcy byłoby objęcie hipotezą normy prawnej zawartej w przepisie art. 29 § 1 kkw, także tych przedmiotów, do których egzekucja przepadku „równowartości” lub „korzyści” mogłaby być skierowana, a nie tylko tych, które są egzekwowane z innych składników majątkowych, to zdaniem Sądu Okręgowego przepis musiałby to wyraźnie eksponować. Jest bowiem zasadnicza różnica pomiędzy formułą - „przedmioty (…), które podlegają egzekucji przepadku lub korzyści”, a formułą, której po prostu w tym przepisie w sposób oczywisty brak, np. - „przedmioty (…), z których następuje (lub do których jest skierowana) egekucja przepadku lub korzyści” Niewątpliwie to „zestawienie” wyklucza tożsamość znaczenia tak ujętych zakresów przedmiotowych, jedynie wzmacniając przekonanie, co do prawidłowości wykładni przepisu art. 29 ust. 1 kkw dokonanej przez Sąd Okręgowy. Tym samym wynikający z tego przepisu skutek w postaci utraty z mocy prawa charakteru składnika majątku wspólnego, dotyczy – raz jeszcze podkreślić należy – jedynie przedmiotów majątkowych, których dotyczy przepadek bądź ich równowartości lub korzyści, a nie tych przedmiotów majątkowych, do których egzekucja przepadku równowartości lub korzyści ma być skierowana. Skoro istotą ich przepadku (w rozumieniu ówczesnego, tj. obowiązującego w dacie wydania w/w wyroku skazującego – art. 45 § 1 kk) było odjęcie prawa własności (nabycie pierwotne), to w sytuacji, kiedy ów przedmiot przepadku wchodził do majątku wspólnego (już z samej istoty tego ustawowego ustroju – art. 31 § 1 kr i o), by odnieść skutek jedynie do skazanego (pozostającego w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej), to koniecznym było zastosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 29 § 1 kkw, ale tylko i wyłącznie w sposób już przez Sąd Okręgowy wyłożony. Taki kierunek wykładni art. 29 § 1 kkw doznaje dodatkowego wzmocnienia w brzmieniu art. 29 § 2 kkw, który wskazuje, że przepis § 1 stosuje się odpowiednio „w wypadku orzeczenia przepadku przedmiotów objętych innym rodzajem wspólności łącznej”. Zwraca zatem uwagę to, że nie mówi on o „innych przedmiotach, do których egzekucja przepadku (…) miałaby być skierowana”. Jest jeszcze jeden argument wspierający trafność takiego rozumowania. O ile przepis art. 29 § 1 kkw byłby wykładany w ten sposób, że ten skutek przekształcenia z mocy prawa miałby dotyczyć przedmiotów, do których skierowana byłaby egzekucja przepadku, to ujęty zakres przedmiotowy w dacie orzeczenia przepadku (co istotne - z skutkiem z art. 29 § 1 in principio kkw) byłby praktycznie nie do zidentyfikowania. Jeżeli objęty wspólnością majątkową małżeńską majątek dłużnika i jego małżonka stanowiłby liczne i wartościowe składniki majątkowe, to pojawia się retoryczne pytanie - o kryteria identyfikacji tego jednego spośród wielu - składnika majątkowego, z którego miałaby nastąpić egzekucja przepadku, a który podlegałby owemu „przekształceniu z mocy prawa”. Jest rzeczą oczywistą, że brak takiego kryterium czyniłby przepis art. 29 § 1 kkw „pustym”, w tym znaczeniu, że nie byłoby wiadomym, który z przedmiotów (z chwilą prawomocnego orzeczenia przepadku), do których skierowana byłaby egzekucja, traciłby z mocy prawa charakter składników majątku wspólnego, bo przecież nie wszystkie. Taki jest efekt wykładni literalnej, ale i systemowej, jeżeli wziąć pod uwagę przywołane wyżej argumenty wynikające także z istoty ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Literatura przedmiotu nie dostarcza jakikolwiek argumentów, na potrzeby wykładni przepisu art. 29 § 1 kkw, w tym analizowanym jego aspekcie. Autorzy dostępnych komentarzy w ogóle nie dostrzegają tego problemu. Sąd Okręgowy dokonując takiej wykładni wskazuje, że ma ona wymiar prokonstytucyjny. Pamiętać bowiem należy, że prawo własności, jako najdalej idące w sferze uprawnień, skuteczne erga omnes, jako jedyne spośród wszystkich praw tak rzeczowych jak i obligacyjnych podlega ochronie nie tylko na gruncie prawa cywilnego, ale także i ochronie konstytucyjnej. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP). Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Zatem wszelkie wątpliwości wykładni przepisów dotyczycących prawa własności winny być rozstrzygane na korzyść jego istoty, zatem z tej perspektywy wykluczyć należy w takich sytuacjach dopuszczalność jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej. N. od powyższego rozpoznanie każdego wieczystoksięgowego nie może abstrahować od reguł wyznaczonych treścią przepisu art.
kpc, zgodnie z którym sąd rozpoznając wniosek o wpis, bada treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz co istotne – treść księgi wieczystej. Jeżeli zatem w wyniku tego badania, w księdze wieczystej jest ujawniona współwłasność nieruchomości na rzecz dłużnika i jego współmałżonka – na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, to sąd – stosownie do art.
kpc, , nie może uwzględnić wniosku o wpis ostrzeżenia o skierowaniu egzekucji do udziału ½ w nieruchomości, w sytuacji, w której w dziale II księgi wieczystej ujawniona jest współwłasność bezudziałowa – na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, a nie współwłasność w częściach ułamkowych. W kontekście tego zupełnie nie wiadomo na jakiej podstawie w ramach zaskarżonego wpisu udział ½ zidentyfikowano jako ten należący do W. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.