k.p.c., wskazać należy, że przesłankami ustawowymi warunkującymi udzielenie stronie zabezpieczenia roszczenia są dopuszczalność drogi sądowej lub postępowania przed sądem polubownym, uwiarygodnienie roszczenia, tj. uprawdopodobnienie jego zasadności oraz uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Wszystkie powyższe przesłanki muszą istnieć łącznie, co oznacza, że brak chociażby jednej z nich powoduje, że zabezpieczenie roszczenia jest niedopuszczalne. Warunkiem zabezpieczenia jest więc, by wymienione przesłanki zostały uprawdopodobnione przez stronę żądającą zabezpieczenia, gdyż ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na żądającym. Przy ocenie wniosku o zabezpieczenie, w myśl art.
k.p.c., sąd jest ponadto zobowiązany do zapewnienia należytej ochrony prawnej uprawnionego, jak i do nieobciążania obowiązanego ponad miarę. Jednocześnie zgodnie z art. 731 k.p.c., zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, wynika to z celu instytucji zabezpieczenia, którym jest udzielenie tymczasowej ochrony prawnej (por. postanowienie SN z 11.05.1983 r., II CZ 51/83, LEX nr 8532). Dotyczy to zarówno zabezpieczenia roszczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych (por. postanowienie SN z 17.02.1986 r., IV CZ 17/86, LEX nr 8746), chyba że ustawa stanowi inaczej. W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, nie zostały spełnione przesłanki warunkujące dopuszczalność udzielenia zabezpieczenia. Sprawa, w której uprawniony żąda zabezpieczenia, jest bez wątpienia sprawą cywilną w rozumieniu art. l k.p.c., zatem spełniony jest pierwszy wymóg przewidziany w art. 730 § l k.p.c. Kolejną przesłanką udzielenia zabezpieczenia jest wiarygodność roszczenia. Roszczenie jest wiarygodne, jeżeli istnieje uzasadniona podstawa do przypuszczenia, że ono istnieje i jest wymagalne. Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia faktów, z których jest ono wywodzone. Nie jest dopuszczalne przyjęcie, iż roszczenie jest wiarygodne w jakimś procencie oraz zabezpieczenie go w takim stosunku (por. orzeczenie SA w Warszawie z 07.08.1997 r., ACz 735/97, Pr. Gosp. 1998, nr 6, s. 52). Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 września 1961 r., sygn. akt. IV CZ 54/61 (OSNC 1963, nr 6, poz. 114) stwierdził, że sąd w postępowaniu zabezpieczającym jest uprawniony oceniać wagę przesłanek uwiarygodniających roszczenie przez ich porównanie z przesłankami, które podważają uprawdopodobnienie powództwa. Przy ocenie, czy roszczenie jest wiarygodne, sąd powinien uwzględnić także znajdujący się w aktach sprawy materiał, który poddaje w poważną wątpliwość okoliczności mające uprawdopodobnić żądanie. Stanowisko to wskazuje, że sposób oceny wiarygodności roszczenia może być uzależniony od stanu materiału dowodowego w sprawie, a zatem wpływ na sposób oceny wiarygodności roszczenia ma również to, czy wniosek o udzielenie zabezpieczenia został zgłoszony w toku postępowania, po przeprowadzeniu chociażby częściowo dopuszczonych przez sąd dowodów. W niniejszej sprawie na ocenę wiarygodności roszczenia miały wpływ jedynie dowody przedstawione przez uprawnionego oraz okoliczności faktyczne zawarte w treści wniosku. W ocenie sądu, uprawniony na datę złożenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia nie uprawdopodobnił roszczenia o zastosowanie klauzuli rebus sic stantibus z art. 357 1 k.c. Nie wyłącza to oczywiście odmiennego ustalenia w toku rozpoznawania sprawy, niemniej jednak obecnie nie ma podstaw do przyjęcia wiarygodności roszczenia uprawnionego, co czyni wniosek o udzielenie zabezpieczenia niezasadnym. Sąd na etapie postępowania zabezpieczającego uznał roszczenie w tym zakresie za nieuprawdopodobnione, nie można bowiem przesądzać, iż z samego faktu istnienia epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2 i związanych z tym niedogodności, uznać, że wysokość czynszu wynikająca z umów najmu powinna zostać obniżona. Zabezpieczenie powództwa może nastąpić wtedy, kiedy roszczenie jest prawdopodobne, a stopień prawdopodobieństwa wskazuje na możliwości jego uwzględnienia. W rozpoznawanej sprawie na obecnym etapie takie prawdopodobieństwo nie zostało ustalone. Sąd nie podziela zapatrywania uprawnionego, iż załączone do wniosku dokumenty zdają się nie tyle uprawdopodabniać, co nawet wykazywać, istnienie roszczeń i uprawnień przysługujących uprawnionemu wobec obowiązanego. Wskazać w szczególności należy, iż podnoszone okoliczności uzasadniające nadzwyczajną zmianę okoliczności dotknęły każdego uczestnika obrotu gospodarczego nie jedynie uprawnionego ale również obowiązanego i na tym etapie niemożliwa jest ocena ich wpływu na umowę najmu uprawnionego zawartą z obowiązanym, a przy tym uwzględnienie żądanie jej ukształtowania w sposób objęty wnioskiem. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 357 1 k.c. sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Zatem aby uznać za uprawdopodobnione roszczenie uprawnionego o ukształtowanie stosunku prawnego, sąd winien dysponować także środkami uprawdopodobnienia odnoszącymi się do sytuacji obowiązanego i jego interesów, natomiast tych, uprawniony nie przedstawił. Uprawdopodobnienie jest to środek zwolniony od formalizmu zwykłego postępowania dowodowego i ma na celu przyspieszenie postępowania w sprawie, jednak nie może opierać się na samych twierdzeniach strony (por. Komentarz do art. 243 kodeksu postępowania cywilnego; Bodio Joanna, Demendecki Tomasz, Jakubowski Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga Przemysław, Wójcik Mariusz P., LEX/el.2010). Dopiero proces i pełne postępowanie dowodowe pozwoli rozstrzygnąć o zasadności roszczeń uprawnionego. Brzmienie art. 357 1 k.c. jednoznacznie wskazuje na to, że wystąpienie nadzwyczajnej zmiany stosunków nie musi oznaczać, iż sąd zaingeruje w stosunek zobowiązaniowy łączący strony. Ustawodawca określił bowiem dalsze przesłanki tej ingerencji, którymi są interesy obu stron oraz zasady współżycia społecznego. Te ogólne klauzule wymagają uzupełnienia konkretną treścią na gruncie poszczególnych stanów faktycznych, podlegających rozważeniu przez sądy i trudno w odniesieniu do nich formułować rozstrzygnięcia o znaczeniu systemowym i uniwersalnym. To, że podmioty obrotu gospodarczego prowadzą działalność w celu osiągnięcia zysku, nie oznacza przy tym, że każde przedsięwzięcie, w jakim uczestniczą, musi im zagwarantować jego osiągnięcie (por. I CSK 640/18 - postanowienie SN - Izba Cywilna z dnia 24-04-2019) a więc, to że zgodnie z twierdzeniami uprawnionego, prowadzenie przez niego sklepu w wynajmowanym lokalu jest aktualnie nierentowane, nie przesądza automatycznie o uprawdopodobnieniu roszczenia z art. 357 1 k.c. Ponadto już przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty i okoliczności są niewystarczające do uprawdopodobnienia istnienia roszczenia. Oczywistym jest bowiem, że w sytuacji stanu epidemii ustawodawca przewidział wiele rozwiązań, w szczególności w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, które w sposób realny pomagały każdemu przedsiębiorcy zniwelować negatywne skutki epidemii (zwolnienie ze składek ZUS dla samozatrudnionych, zwolnienie z opłacania składek na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych pracowników dla firm zatrudniających do 9 pracowników, ulga ZUS dla podmiotów zatrudniających co najmniej 10 pracowników, dofinansowanie do wynagrodzenia, pożyczka, zawieszenie poboru zaliczek na podatki, dodatkowy zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy i pracownika). Dlatego w ocenie Sądu obecnie nie ma podstaw do przyjęcia wiarygodności roszczenia. Wskazać także należy, że już tylko dokumenty dołączone do wniosku o udzielenie zabezpieczenia wynika, że uprawniony z niektórych rozwiązań przewidzianych przez ustawodawcę na czas pandemii, a mających łagodzić przedsiębiorcom jej ekonomiczne skutki, już skorzystał. Uprawniony złożył bowiem obowiązanemu datowaną na dzień 10 czerwca 2020 r.(k. 285-286) i na dzień 30 listopada 2020 r. (k. 288-289) bezwarunkową i wiążącą ofertę woli przedłużenia umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r. na dotychczasowych warunkach (czyli na warunkach, których zmiany żąda uprawniony we wniosku o zabezpieczenie) o okres obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w wynajmowanym lokalu przedłużony o 6 sześć miesięcy, na podstawie art. 15ze. ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 31 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 568). Zgodnie z art. 15 ze. ww. ustawy: „ 1. W okresie obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m 2 zgodnie z właściwymi przepisami, wygasają wzajemne zobowiązania stron umowy najmu, dzierżawy lub innej podobnej umowy, przez którą dochodzi do oddania do używania powierzchni handlowej (umowy). 2. Uprawniony do używania powierzchni handlowej (uprawniony) powinien złożyć udostępniającemu bezwarunkową i wiążącą ofertę woli przedłużenia obowiązywania umowy na dotychczasowych warunkach o okres obowiązywania zakazu przedłużony o sześć miesięcy; oferta powinna być złożona w okresie trzech miesięcy od dnia zniesienia zakazu. Postanowienia ust. 1 przestają wiązać oddającego z chwilą bezskutecznego upływu na złożenie oferty. 3. Postanowienia ust. 1 wchodzą w życie od dnia zakazu, a postanowienie ust. 2 od dnia zniesienia zakazu. 4. Postanowienia ust. 1-3 nie uchybiają właściwym przepisom ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny regulującym stosunki zobowiązaniowe stron w stanach, w których wprowadzane są ograniczenia prawne swobody działalności gospodarczej.” Skorzystanie przez uprawnionego z art. 15 ze ww. ustawy spowodowało, że uprawiony nie jest zobowiązany zgodnie z treścią umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r., do zapłaty na rzecz obowiązanego świadczeń z niej wynikających za okres obowiązywania zakazu. W ocenie Sądu, skorzystanie przez uprawnionego z art. 15 ust. 1 i ust. 2 ze i zaingerowanie w treść zawartej umowy najmu na mocy powołanego powyżej przepisu, świadczy o nieuprawdopodobnieniu roszczenia art. 357 1 k. c. na datę rozpoznawania wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Uprawniony nie musiała skorzystać z czasowego wygaszenia umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r. na podstawie art. 15ze. Ustęp 4. art. 15 ze stanowi, że te szczególne przepisy specustawy – ust. 1 i ust. 2 art. 15 ze nie uchybiają właściwym przepisom kodeksu cywilnego regulującego stosunki zobowiązaniowe stron w stanach, w których wprowadzane są ograniczenia prawne swobody działalności gospodarczej. Pozostawia on stronom prawo do zastosowania mechanizmów z kodeksu cywilnego jeżeli uznają, że mechanizm ustawowy nie pasuje do ich sytuacji. Takim przepisem niewątpliwie jest art. 357 1 k. c. Uprawniony składając obowiązanemu oświadczenie z dnia 30 listopada 2020 r. na podstawie art. 15 ze o przedłużeniu umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r. miał już dane sprzedażowe z wynajmowanego lokalu z centrum handlowego prowadzonego przez obowiązanego, zarówno za 2019 r. jak i za analogiczny okres za rok 2020 r. (k.9-10), na które powołuje się uzasadniając we wniosku o udzielenie zabezpieczenia w zakresie spadku przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w wynajmowanym od obowiązanego lokalu. Pomimo powyższego, uprawniony złożył obowiązanemu, datowaną na 30 listopada 2020 r., kolejną bezwarunkową i wiążącą ofertę przedłużenia umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r. na dotychczasowych warunkach. W istocie więc oświadczył obowiązanemu, że mimo trwającego stanu pandemii, będzie w stanie wykonać umowę najmu z dnia 31 lipca 2018 r. zgodnie z jej pierwotną treścią, natomiast obecnie wnosi o ingerencję Sądu w tą pierwotną treść umowy, co do której oświadczył obowiązanemu, że mimo trwającego stanu epidemii będzie ją wykonywać na dotychczasowych warunkach. W istocie więc treść oświadczeń uprawnionego kierowanych do obowiązanego odnośnie możliwości spełniania świadczeń z umowy najmu z dnia 31 lipca 2018 r. , jest sprzeczna z treścią twierdzeń zawartych w wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Należy zauważyć, że od momentu złożenia przez uprawnionego obowiązanemu oferty datowanej na 30 listopada 2020 r. do złożenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia nie minął nawet miesiąc (k.290). Co do zasady dopuszczalne jest uznanie zmiany albo rozwiązania umowy z uwagi na zasadniczą zmianę stosunków, która nastąpiła po złożeniu oświadczenia woli stanowiącego ofertę (por.: „Ingerencja sądu w stosunek zobowiązaniowy na podstawie art. 357
uprawdopodobnienie roszczenia. Obie przesłanki udzielenia zabezpieczenia muszą zostać zbadane przez Sąd w kolejności wynikającej z literalnego brzmienia przepisu art.
Istnieje między nimi nierozerwalny związek, co z kolei oznacza, że dopiero wystąpienie przesłanki uprawdopodobnienia roszczenia rodzi konieczność zbadania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Brak uprawdopodobnienia roszczenia wyłącza zatem konieczność i zarazem dopuszczalność badania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt I ACz 579/16, LEX nr 2094641). Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie art. 730 § 1 k.p.c., art.
731 k.p.c. w zw. z art. 357 1 k.c. i wniosek należało oddalić, o czym Sąd orzekł jak w sentencji. sędzia Urszula Dąbrowska ZARZĄDZENIE - (...) - (...) sędzia Urszula Dąbrowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.