VIII Ua 1/21

Sygn. akt VIII Ua 1/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca Sędzia Grażyna Łazowska Sędziowie Teresa Kalinka Patrycja Bogacińska-Piątek po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2021r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy M. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2020r. sygn. akt VI U 300/20 1) zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję w ten sposób, że ustala, iż ubezpieczona nie ma obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego za okres od 29 marca 2017r. do 10 maja 2017r., 2) zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej instancji. (-) sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek (-) sędzia Grażyna Łazowska (-) sędzia Teresa Kalinka Sygn. akt VIII Ua 1/21 UZASADNIENIE Decyzją z 16 maja 2019r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zobowiązał ubezpieczoną M. F. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od 29 marca 2017r. do 10 maja 2017r. w kwocie 3 313,15 zł wraz z odsetkami, ponieważ odwołująca wykonywała pracę w okresie zwolnienia chorobowego. W odwołaniu od decyzji M. F. domagała się jej zmiany wskazując, że w ww. okresie nie świadczyła pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji. Wyrokiem z 16 października 2019r. sygn. VI U 279/19 Sąd Rejonowy w Gliwicach zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał odwołującej prawo do zasiłku chorobowego za okres od 29 marca 2017r. do 10 maja 2017r. i zwolnił odwołującą z obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego za okres od 29 marca 2017r. do 10 maja 2017r. W rozpoznaniu apelacji organu rentowego Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z 1 lipca 2020r. sygn. VIII Ua 26/19 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach. W pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, że zebrany przed Sądem I instancji materiał dowodowy był niewystarczający do oceny zachowania ubezpieczonej przez pryzmat art.17 ustawy zasiłkowej i wydania zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy nie wyjaśnił bowiem: jaki był zakres obowiązków ubezpieczonej przez pryzmat umowy zlecenia; ile czasu poświęcała ubezpieczona na realizację tych obowiązków w miesiącu; czy logowania do systemu ubezpieczyciela w dniach 11 kwietnia i 10 maja 2017r. wynikały z obowiązków nałożonych umową zlecenia i dostarczyły obowiązkowego zatwierdzenia rozliczenia miesięcznego, za którą to czynność ubezpieczona otrzymywała co miesiąc zapłatę. Sąd Rejonowy nie wyjaśnił rozbieżności między zeznaniami ubezpieczonej a pismem ubezpieczyciela (...) w zakresie charakteru podjętych czynności w dniach 11 kwietnia i 10 maja 2017r. W związku z tym rolą Sądu Rejonowego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie wyjaśnienie ww. kwestii. W tym celu niezbędne będzie zapoznanie się z treścią umowy zlecenia oraz ponowne przesłuchanie ubezpieczonej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z 6 listopada 2020r. sygn.VI U 300/20 oddalił odwołanie. Sąd Rejonowy ustalił i zważył co następuje: Odwołująca M. F. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej w P. na stanowisku kierownika działu windykacji. W 2011r. dyrektor Zakładu poprosił ją, żeby zajęła się w - ramach swojej pracy – ubezpieczeniami grupowymi na życie pracowników. Odwołująca 5 kwietnia 2014r. podpisała umowę zlecenia z (...) Spółką Akcyjną w W. i od tego dnia miała dostęp do systemu eRU. W ramach tej umowy miała za zadanie m.in. comiesięcznie dostarczać do (...) S.A. elektronicznie dokumenty w związku z posiadaniem przez pracowników grupowych ubezpieczeń na życie oraz dokonywać zatwierdzenia deklaracji rozliczeniowych w tym systemie. Do ww. umowy dołączono załącznik nr 1 określający podstawę ustalenia wynagrodzenia odwołującej z tego tytułu. Następnie 15 kwietnia 2016r. odwołująca zawarła z (...) S.A. umowę o wprowadzanie danych do aplikacji rejestratora ubezpieczeń grupowych lub wykazów pisemnych związanych z wykonywaniem umów ubezpieczenia grupowego. W praktyce natomiast czynności odwołującej w ramach podpisanej umowy zlecenia polegały na pomaganiu pracownikom zmienić polisę na inną, informowaniu pracowników, co mają zrobić, żeby otrzymać pieniądze z ubezpieczenia w razie zdarzeń losowych oraz informowania o wszelkich zmianach zleceniodawcę. Zmiana polisy przez pracowników polegała z kolei na tym, że odwołująca pisała pismo do (...), odnotowywała zmianę w systemie, drukowała pismo i wysyłała do (...) oraz dokonywała zatwierdzania rozliczeń miesięcznych ubezpieczeń grupowych na życie pracowników. W tym celu odwołująca posługiwała się indywidualnym loginem i hasłem i nie mogła tych czynności powierzyć innej osobie - musiała wykonać je osobiście. Czynności te były wykonywane przez odwołującą w miejscu pracy. Z tego tytułu odwołująca otrzymywała pieniądze w ramach umowy zlecenia za cały poprzedni miesiąc rozliczeniowy i to niezależnie od ilości wykonanych czynności. W okresie od 29 marca do 10 maja 2017r. odwołująca przebywała na dwóch zwolnieniach lekarskich: (...) nr (...) od 29 marca 2017r. do 18 kwietnia 2017r. oraz (...) nr (...) od 19 kwietnia 2017r. do 10 maja 2017r. - z uwagi na niezdolność do pracy spowodowaną depresją, przepukliną oraz problemami hormonalnymi. W tym okresie nikt nie zajmował się polisami w zastępstwie odwołującej, nie miał do tego uprawnień również dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w P.. W dniach: 11 kwietnia 2017r. i 10 maja 2017r., odwołująca zalogowała się na indywidualne konto (...). Wiedziała, że w tych dniach Zakład Gospodarki Mieszkaniowej przekazywał pieniądze z wypłat pracowników na rzecz (...) i że mogło dojść do pomyłki polegającej na przekazaniu pieniędzy jednego pracownika na polisę innej osoby. Odwołująca chciała zweryfikować, czy na każdej z polis znajduje się odpowiednia suma pieniędzy, ponieważ w zakładzie pracy były 3 polisy, w których ubezpieczonych było 120 pracowników. W związku z tym zalogowała się do systemu i dokonała weryfikacji rozliczenia miesięcznego. Czynność ta za każdym razem zajęła odwołującej kilka minut i nie stanowiła rzeczywistego obciążenia dla jej organizmu. Po maju 2017r. odwołująca zrezygnowała z umowy zlecenia i prowadzenia polis. Sąd Rejonowy stwierdził, że odwołanie od decyzji jako niezasadne nie zasługiwało na uwzględnienie, zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2020 roku, poz. 870) i art. 17 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Sąd Rejonowy wskazał, że wymienione w art.17 ust.1 dwie sytuacje (przesłanki) utraty prawa do zasiłku chorobowego mają charakter niezależny. Wystarczy więc, że w czasie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonuje ,,pracę zarobkową’’ i nie jest niezbędne badanie czy była ona niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego. Wykonywanie pracy zarobkowej niezależnie od jej wpływu na stan zdrowia stanowi samodzielną negatywną przesłankę prawa do zasiłku. Utrata prawa do zasiłku chorobowego z tego artykułu ma na celu nie tyle represjonowanie ubezpieczonego za zachowanie sprzeczne ze statusem chorego, co raczej przeciwdziałanie wypłacie świadczeń w okolicznościach, które ustawodawca ocenia jako nadużycie prawa. Analogicznie wypowiedział się Sąd Najwyższym w wyroku z 26 lipca 2017r. w sprawie I UK 287/16 (LEX nr 2549437). Sąd Rejonowy wskazał, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że pracą w rozumieniu powołanego wyżej przepisu jest praca w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych – stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 maja 1996r. w sprawie III AUa 388/96, za wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej należy rozumieć wykonywanie wszelkich czynności zmierzających do uzyskania wynagrodzenia lub dochodu. Prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie wynika z faktu zachorowania ubezpieczonego, lecz ze związanej z chorobą niemożności zarobkowania, a samo świadczenie ma za zadanie rekompensowanie utraconych w wyniku tej niemożności dochodów. Jeżeli ubezpieczony w okresie choroby wykonuje pracę zarobkową, to nie można mówić o niemożności zarobkowania. Skoro ubezpieczony ma możliwość zarobkowania i korzysta z tej możliwości, prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego jest wyłączone. W niniejszej sprawie odwołująca w okresie niezdolności do pracy dokonała weryfikacji rozliczenia miesięcznego polis logując się do systemu zleceniodawcy. Co prawda odwołująca nie wykonywała żadnych innych czynności, a jedynie sprawdziła prawidłowość polis. Przy czym wskazała, że nie wiadomo, co by się stało, gdyby tego nie zrobiła, ponieważ środki i tak już zostały przeksięgowane. Odwołująca czynności wykonywała co miesiąc w ramach łączącej strony umowy zlecenia i nie ma przy tym znaczenia, że zajęły jej dosłownie kilka minut i nie stanowiły dla niej żadnego obciążenia fizycznego i psychicznego, ani nie przedłużały okresu jej rekonwalescencji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej lub wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, powoduje utratę prawa do zasiłku. Nie ma przy tym znaczenia, czy praca stanowi rzeczywiste obciążenie dla organizmu pracownika, czy nie. Praca w rozumieniu ustawy zasiłkowej nie należy rozumieć w sensie biologiczno-fizycznym, oznaczającym wydatkowanie energii, ale prawnym. Dlatego mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy oddalił odwołanie. W apelacji od wyroku odwołująca zaskarżyła go w całości zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, a to: a) art.386§6 kpc poprzez nieuwzględnienie wskazań Sądu II instancji co do zakresu postępowania dowodowego i zaniechania ustalenia czy „ logowania do systemu ubezpieczyciela w dniach 11 kwietnia i 10 maja 2017r. wynikały z obowiązków nałożonych umową zlecenia i dotyczyły obowiązkowego zatwierdzenia rozliczenia miesięcznego, za którą to czynność ubezpieczona otrzymywała co miesiąc zapłatę ”; b) art.327