Sygn. akt IX Ca 354/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Żegarska (spr.) Protokolant: prac. sądowy Dorota Ostaszewska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa Gminy B. przeciwko P. S. o zapłatę na skutek apelacji powódki i pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Biskupcu z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I C 166/20, I. oddalić wniosek powódki o sprostowanie, II. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 2, 3, 4, 5 w ten sposób, że: - w punkcie 2 zasądza od pozwanego na rzecz powódki dodatkowo ponad kwotę zasądzoną w punkcie 1 zaskarżonego wyroku, kwotę 5.047,15 zł (pięć tysięcy czterdzieści siedem złotych piętnaście groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 czerwca 2020 roku do dnia zapłaty, - w punkcie 3 przyznaje kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego P. S. – radcy prawnemu M. S., wynagrodzenie za reprezentowanie pozwanego w kwocie 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) oraz zwrot wydatków w kwocie 127,04 zł (sto dwadzieścia siedem złotych cztery grosze), którą nakazuje wypłacić do kwoty 600 zł z zaliczki uiszczonej przez powódkę pod pozycją 500063787229, a kwotę 247,04 zł ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Biskupcu, - uchyla punkt 4, - w punkcie 5 zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.900 zł (dwa tysiące dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, III. oddala w całości apelację pozwanego, IV. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.300 zł (jeden tysiąc trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach procesu za II instancję do dnia zapłaty, V. przyznaje kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego P. S. – radcy prawnemu M. S., wynagrodzenie za reprezentowanie pozwanego w postępowaniu odwoławczym w kwocie 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych), które wypłacić ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Olsztynie. Agnieszka Żegarska Sygn. akt IX Ca 354/21 UZASADNIENIE Gmina B. wniosła o zasądzenie od P. S. kwoty 8.345,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego. W uzasadnieniu powódka wskazała, że dochodzona kwota stanowi sumę zaległego czynszu, odszkodowania za bezumowne korzystanie i opłat niezależnych od właściciela, gdzie kwota 6.688,27 zł stanowi należność główną, a kwota 1.657,59 zł odsetki ustawowe za opóźnienie. Kurator nieznanego z miejsca pobytu pozwanego wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz przyznanie wynagrodzenia i zwrotu wydatków za pełnienie funkcji kuratora, o ile nie zostanie przedstawiony spis kosztów, gdyż nie zostały one opłacone w całości ani w części. Uzasadniając odpowiedź na pozew wskazał, że Gmina B. nie udowodniła roszczenia co do wysokości. Z treści pozwu wynika, iż powódka dochodzi zapłaty czynszu najmu za okres od 11 czerwca 2016 r. do dnia 30 maja 2018 r. w kwocie 246,77 zł za miesiąc, co nie zgadza się z kwotą dochodzoną pozwem, ani rozrachunkiem konta załączonym do pozwu. Z kartoteki tej wynika też, iż w przedmiotowym okresie pozwany dokonał wpłat na rzecz powoda na łączną kwotę 1.643,16 zł. Ponadto kurator - z ostrożności procesowej - podniósł zarzut przedawnienia roszczeń za okres od 01 czerwca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. wraz z odsetkami. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I C 166/20 Sąd Rejonowy w Biskupcu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.298,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 10 czerwca 2020 r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalając powództwo w pozostałej części (pkt 2). Nadto Sąd przyznał kuratorowi kwotę 865,04 zł z czego wynagrodzenie w wysokości 600 zł oraz kwotę 138 zł tytułem podatku VAT, zaś kwotę 127,04 zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu, którą nakazał wypłacić do kwoty 600 zł z zaliczki uiszczonej przez powoda, zaksięgowanej pod pozycją 500063787229, zaś kwotę 265,04 zł tymczasowo ze środków własnych Skarbu Państwa (pkt 3). Oprócz tego Sąd nakazał pobrać od Gminy B. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 265,04 zł tytułem wydatków związanych z wynagrodzeniem kuratora (pkt 4) i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.251,14 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 711,54 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 5). Sąd Rejonowy ustalił, że dnia 29 stycznia 2013 r. Zakład (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: (...)), działający w imieniu i na rzecz Gminy B. zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego z pozwanym P. S. na czas nieoznaczony. Umowa ta wskazywała iż pozwany obowiązany był płacić powódce kwotę 113,65 zł tytułem czynszu + opłata za zimną wodę i szambo wodę wg wskazań wodomierza. Termin płatności był oznaczony z góry na każdy 10 dzień miesiąca. Pismem z dnia 23 marca 2015 r. (...) działając w imieniu powódki wypowiedział dotychczasową wysokość czynszu, ustalając że czynsz od dnia 01 lipca 2015 r. wynosić będzie łącznie 246,77 zł. Na kopii pisma załączonego do akt sprawy, widać wyraźnie iż pozwany potwierdził otrzymanie niniejszej informacji. Dnia 24 października 2016 r. (...) działając w imieniu powódki wypowiedział umowę najmu lokalu mieszkalnego w (...)/(...)zawartą w dniu 29 stycznia 2013 r. z uwagi na zaległości w opłatach z tytułu najmu lokalu. W piśmie tym powódka wskazała że zadłużenie na dzień 22 sierpnia 2016 r. wynosiło 45.459,13 zł. W dniu 06 czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w Biskupcu wydał wyrok eksmisyjny w sprawie z powództwa Gminy B. przeciwko P. S. prowadzonej pod sygn. akt I C 34/17. Wyrok ten nakazał P. S. opróżnienie wraz z rzeczami do niego należącymi lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w (...) należącego do Gminy B.. Dnia 12 czerwca 2017 r. pozwany wystąpił do powoda z wnioskiem o rozłożenie zaległości za czynsz mieszkania w (...)/(...) i nie naliczanie odsetek, jednocześnie wskazując, iż od miesiąca sierpnia zacznie spłacać zadłużenie. Pismem z dnia 19 lipca 2017 r. Gmina B. odmówiła pozwanemu rozłożenia na raty i spłaty na warunkach wskazanych w piśmie. Pozwany w dniu 15 lutego 2018 r. zwrócił się ponownie do Gminy B. z wnioskiem o zmianę mieszkania znajdującego się w Ł. (...) na mieszkanie w (...)/(...). Wniosek ten umotywował tym, że w (...) mieszka sama patologia, a bardzo chciałby pozostać na obecnym mieszkaniu w (...)/(...). Jednocześnie wskazał, że zobowiązuje się spłacać bieżące i zaległe rachunki oraz do końca roku spłaci całość zaległości. W dniu 30 maja 2018 r. sąsiad pozwanego zdał gminie B. klucze od mieszkania pozwanego, przekazując informację o opróżnieniu lokali z mebli i innych rzeczy. Powódka dokonała wyliczeń dotyczących zadłużenia pozwanego wobec niej na podstawie kartoteki konta. Zgodnie z tą kartoteką za rok 2015 zadłużenie łączne wyniosło 3.045,73 zł. Na kwotę zadłużenia składała się niedopłata w kwocie 767,47 zł oraz miesięczne zobowiązania w kwocie 211,31 zł za okres od stycznia do czerwca 2015 r. oraz w kwotach 246,77 zł począwszy od lipca do grudnia 2015 r. Dodatkowo powódka doliczyła rozliczenie wody i szamba w kwocie 44,36 zł. W 2015 r. pozwany wpłacił kwotę 250 zł oraz otrzymał dodatek mieszkaniowy w kwocie 175,86 zł, o które zostało pomniejszone całościowe saldo. W roku 2016 niedopłata na początek roku wyniosła 3.045,73 zł. Zgodnie z kartoteką w okresie księgowym styczeń-grudzień 2016 r. pozwany dokonał łącznych wpłat na kwotę 3.089,09 zł, na które składają się wpłaty własne pozwanego 1.178,16 zł oraz dodatki mieszkaniowe w kwocie 1.910,88 zł. Niedopłata na koniec roku 2016 wyniosła 3.797,41 zł. W kwocie tej mieści się rozliczenie wody i szamba za 2016 r., które obciążyło pozwanego dodatkowo na kwotę 844,08 zł. W roku 2017 początkowe saldo niedopłaty wyniosło 3.797,41 zł. Niedopłata za okres od stycznia do grudnia 2017 r. wyniosła 2.086,41 zł. W tym roku rozliczenie wody i szamba wyszło na kwotę ujemną i wyniosło 923,72 zł, co pomniejszyło o tą kwotę roczne zadłużenie pozwanego. W 2018 r. kwota zadłużenia początkowa wyniosła 5.883,98 zł, a nieuiszczone przez pozwanego kwoty opłat za okres do zdania lokalu wyniosły 1.258,35 zł. Rozliczenie na koniec roku kwestii wody i szamba za 2018 rok wyniosło 454,06 zł na korzyść pozwanego, co zostało odjęte od ogólnej niedopłaty dłużnika. Powódka dokonała rozliczenia odsetek i kwot dłużnych za okresy od zaległości na początek 2017 r. – tj. kwoty 1.575,55 zł do kwoty płatności do końca roku wskazując, iż łączne niespłacone zadłużenie wynosi 6.688,27 zł, a kwota odsetek należnych wynosi 1.269,46 zł, co daje łącznie kwotę 8.345,86 zł. Powódka z racji niemożności ustalenia adresu zamieszkania dłużnika, a wiedząc, że jest stale zameldowany pod adresem w (...)/(...) nie mogła określić jego obecnego miejsca zamieszkania, wobec czego wniosła o kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu P. S.. Zgodnie z danymi osobowymi z rejestru mieszkańców, pozwany nie posiada zameldowania na pobyt czasowy, a ostatnie zarejestrowane miejsce pobytu czasowego znajduje się pod adresem (...)/(...). W związku z wiedzą posiadaną przez (...) o niezamieszkiwaniu przez powoda jak i jego rodzinę pod adresem (...)/(...), wniósł on dnia 12 czerwca 2017 r. o wymeldowanie żony i dzieci pozwanego z tego adresu z uwagi na przebywanie przez nich za granicą, co było zaprotokołowane w protokole rozprawy o eksmisję. Urząd Stanu Cywilnego w B. w odpowiedzi na pismo (...) wskazał, że osoby, o których wymeldowanie wnioskował, w dniu 20 czerwca 2017 r. dopełniły obowiązku wymeldowania się z mieszkania. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, że podstawą prawną roszczenia powoda jest art. 18 ust 1 i 2 zd. pierwsze ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego z dnia 21 czerwca 2001 r. Kwestie, będące spornymi w niniejszej sprawie wynikają z problematyki przerwania biegu przedawnienia roszczenia. W niniejszej sprawie Sąd oceniał czy w ogóle i jeżeli tak to kiedy zostało dokonane przerwanie biegu przedawnienia roszczenia powoda z uwagi na uznanie długu przez pozwanego. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd Rejonowy wyjaśnił, że sam fakt zakomunikowania wierzycielowi przez dłużnika jego wiedzy co do obowiązku świadczenia (istnienia długu) nie prowadzi do przerwania biegu przedawnienia. Dłużnik, przyznając, że jest dłużnikiem, nie informuje wierzyciela o niczym, co mogłoby usprawiedliwiać jego dalszą bezczynność, a więc usprawiedliwiać zaniechanie podjęcia starań o dochodzenie roszczenia. W okresie biegu terminu przedawnienia jest zwykle pomiędzy stronami niesporne, że dług istnieje - wobec tego samo przyznanie tej okoliczności niczego w stosunkach między nimi nie zmienia; tym samym nie usprawiedliwia też dalszej bezczynności wierzyciela w dochodzeniu roszczenia. Wierzyciel może pozostawać w usprawiedliwionej bezczynności dopiero wtedy, gdy zachowanie dłużnika zasadnie przekonuje go, że ten świadczenie spełni. Nie spełnia tego kryterium samo tylko oświadczenie wiedzy zobowiązanego, że jest dłużnikiem. Spełnia je dopiero takie jego zachowanie, z którego w sposób obiektywny wynika, że zamierza wykonać zobowiązanie - i z tego powodu wierzyciel może pozostawać bezczynny; liczy bowiem na dobrowolne spełnienie świadczenia, zaś oczekiwanie takie znajduje racjonalne uzasadnienie w okolicznościach, jakie dłużnik swoim zachowaniem wytworzył. W konsekwencji o uznaniu niewłaściwym, przerywającym bieg przedawnienia w myśl art. 123 § 1 pkt 2 k.c., można mówić dopiero wtedy, gdy łącznie spełnione są dwie niezależne przesłanki: po pierwsze, zobowiązany oświadczył, że jest dłużnikiem; po drugie, uprawniony powziął przy tej okazji uzasadnione przekonanie, że dłużnik świadczenie spełni. W przedmiotowej sprawie oświadczenie dłużnika o chęci spłaty długu nie zostało poparte czynnością dążącą do spłaty tak w wypadku oświadczenia z dnia 12 czerwca 2017 r., jak i z dnia 15 lutego 2018 r. Wyżej wymienione oświadczenia również nie zawierają zrzeczenia się zarzutu przedawnienia przez dłużnika. Co więcej Sąd I instancji nie uznał tak oświadczenia z dnia 12 czerwca 2017 r., jak i oświadczenia z 15 lutego 2018 r., jako uznania niewłaściwego z powodu tego, iż oświadczenie z dnia 12 czerwca 2017 r., zostało pozostawione bez rozpatrzenia z uwagi na braki formalne pisma, oraz nie zawierało zrzeczenia się roszczenia, czy podjęcia jakiejkolwiek czynności celem spłaty długu. Stwierdzenie to wynika z faktu, iż w 2017 r. dłużnik nie dokonał żadnej wpłaty tytułem odszkodowania wynikającego z bezumownego korzystania z lokalu na podstawie art. 18 OchrLokU, jak również złożył oświadczenie wiedzy o długu, aczkolwiek nie zrzekł się przedawnienia roszczenia wierzyciela, wobec czego oświadczenie z dnia 12 czerwca 2017 r. w myśl art. 123 § 1 pkt 2 k.c. nie przerwało biegu przedawnienia. Z kolei w zakresie oświadczenia z dnia 15 lutego 2018 r., dłużnik składając to oświadczenie, z uwagi na przydzielenie innego lokalu socjalnego po eksmisji ze S., wnioskował o zmianę tego lokalu na ten, z którego został eksmitowany. Celem dłużnika w złożeniu przedmiotowego oświadczenia, w którym stwierdził, że spłaci zadłużenie mieszkania (będącym również tylko oświadczeniem tego, iż wie, że jest dłużnikiem), nie było dokonanie czynności zmierzających do spłaty długu, a przekonanie wierzyciela by pozwolił mu tam ponownie zamieszkać. Nadto dłużnik nie dokonał czynności zmierzających do spłaty długu, ani też w tym oświadczeniu nie zrzekł się zarzutu przedawnienia. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż przedawnienie długu zostało przerwane. W dalszej kolejności Sąd wskazał, że powód pozwem, zgodnie z wyliczeniami, żądał kwoty 8.345,86 zł wskazując tytuł roszczenia jako odszkodowanie z art. 18 OchrLokU. Świadczenia te zgodnie z wyliczeniami powoda, obejmowały okres niedopłaty zsumowanej za rok 2014, 2015, 2016, 2017 i 2018, wskazując, że roszczenia zgłoszone w pozwie nie są przedawnione, z uwagi na poczynione przez dłużnika uznania długu. Zważywszy na powyższe Sąd wskazał, iż był związany art. 321 k.p.c., tj. żądaniem pozwu, którego treścią było zasądzenie odszkodowania za korzystanie przez pozwanego z lokalu mieszkalnego bez umowy, a nie zasądzenie zaległych rat czynszu za lokal mieszkalny, które to i tak były przedawnione, oraz odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego. Nadto Sąd podniósł, iż w związku ze zmianą przepisów dot. przedawnienia roszczeń w prawie cywilnym z 13 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 5 ustawy zmieniającej zasadą jest to, że do roszczeń powstałych, a jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie tej ustawy, przepisy zmienione. Ten przepis również wskazuje wyjątki od tej zasady, ujęte w kolejnych ustępach tego artykułu. Jednym z takich wyjątków jest art. 5 ust. 2 Ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1104) - jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Roszczenia powoda do dnia 10 czerwca 2017 r. przedawniły się, z uwagi na zasadę ujętą w ust. 2 tego przepisu, gdyż przedawnienie to zakończyłoby się z okresem wcześniejszym, niźli licząc to z terminem uregulowanym w reformie. Ostatecznie przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w zakresie roszczeń odszkodowawczych liczonych od dnia 10 czerwca 2017 r. Wobec powyższego Sąd w punkcie I sentencji zasądził kwoty odszkodowania, a pozostałą część oddalił. Zasądzenie kwoty 865,04 zł dla kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego P. S. wynika z przepisów § 5 w zw. z § 8 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1715 z późn. zm.) w zakresie zasądzenia kwoty 600 zł. W pozostałym zakresie Sąd zasądził kwotę 138 zł, wynikającą z dyspozycji normy § 4 ust. 3 Rozporządzenia, a kwotę 127,04 z uwagi na koszty dojazdu kuratora ustanowionego w sprawie. O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 100 k.p.c., stosunkowo rozdzielając je, z uwagi na to, że powód wygrał sprawę w 39,53% w stosunku do wartości przedmiotu sporu. Zatem pozwanego obciążono kosztami odpowiadającymi udziałowi w jakim wygrał powód, ustalając, iż winien opłacić on koszty w łącznej kwocie 1.251,14 zł – tj. kwotę 539,60 zł tytułem poniesionego kosztu zaliczki na kuratora, pobrania od powoda tytułem brakującej kwoty tytułem wynagrodzenia kuratora i opłaty od pozwu, oraz kwotę 711,54 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego ustalonego na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn zm.) Pobranie od powoda kwoty 265,04 zł Sąd zasądził na podstawie art. 113 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Z uwagi na wyżej wymieniony i opisany sposób stosunkowego rozdzielenia kosztów, sąd uznał, że koszty te nie obciążają przeciwnika z uwagi na znaczny procent, w którym to przeciwnik wygrał. Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosła powódka zaskarżając je w zakresie punktu 2, 3, 4 i 5, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego - art. 123 § 1 pkt 2 k.c. w zw. z art. 124 § 1 k.c. poprzez ich wadliwą wykładnię i w konsekwencji wadliwe ich niezastosowanie i uznanie części roszczeń powódki za przedawnione, w sytuacji gdy bieg przedawnienia roszczeń powódki wobec pozwanego został skutecznie przerwany na skutek uznania niewłaściwego długu przez pozwanego dłużnika, 2. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.