Sygn. akt VIII Pa 221/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek (spr.) Sędziowie: Grażyna Łazowska Jolanta Łanowy-Klimek Protokolant: Ewa Gambuś po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020r. w Gliwicach sprawy z powództwa P. P. przeciwko Zakładowi (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółce komandytowej w R. o odprawę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV P 54/19 1. oddala apelację; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1350 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. (-) sędzia Grażyna Łazowska (-) sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek (spr.) (-) sędzia Jolanta Łanowy-Klimek sygn. akt VIII Pa 221/19 UZASADNIENIE Powód P. P. domagał się od pozwanej Zakładu (...) sp. z o. o. Sp. k. w R. zasądzenia odprawy pieniężnej w kwocie 13 323,92 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 sierpnia 2018 r. oraz zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu podał, że zatrudniony był u pozwanej od 12 kwietnia 2013 r. oraz, że 11 kwietnia 2018 r. wypowiedziano mu umowę o pracę, jako przyczynę podając utratę zaufania oraz zmniejszenie stanu zatrudnienia z uwagi na niewielką ilość zamówień/robót w bieżącym roku. Następnie podniósł, że pracodawca nie wskazał dlaczego utracił do niego zaufanie, okoliczności te nie zostały mu również wskazane ustnie podczas wręczania wypowiedzenia. Pozwana próbowała je skonkretyzować w postępowaniu przed sądem w sprawie sygn. akt IV P 420/18. Według powoda ponieważ druga ze wskazanych przyczyn stanowi przyczynę niedotyczącą pracownika, a pierwsza była nieprawdziwa nabył uprawnienia do odprawy pieniężnej na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracownika. W dalszej części podał, że postępowanie w sprawie IV P 420/18 zakończone zostało zawarciem ugody sądowej, zgodnie z którą pozwana zobowiązała się zapłacić mu odszkodowanie, co jego zdaniem świadczy, o tym że pozwana uznała, że przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę były nieuzasadnione. Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych bądź na podstawie spisu kosztów. W uzasadnieniu podniosła, że wbrew twierdzeniom powoda zawarcie ugody w sprawie IV P 420/18 nie może być traktowane jako uznanie przez nią, że przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę były nieuzasadnione. Wskazała, że rzeczywistą i jedyną przyczyną wypowiedzenia umowy była utrata zaufania do powoda. Wyjaśniła, że faktycznie nie doszło do likwidacji jego stanowiska pracy, ani też zmniejszenia stanu zatrudnienia, wprost przeciwnie po złożeniu wypowiedzenia powodowi zatrudniano nowe osoby na jego miejsce i to z uwagi na wadliwość tej przyczyny zdecydowano się na zawarcie ugody. Według pozwanej wbrew temu co twierdzi powód do wypowiedzenia umowy doszło z przyczyn leżących wyłącznie po jego stronie. Podała, że zatrudniła powoda bezpośrednio po studiach, bez żadnego doświadczenia oraz, że do 2016 r. pracował on jako cieśla szybowy, następnie pracował w biurze w charakterze projektanta. Jako projektant pracował do końca 2017 r. W tym czasie uzyskał również uprawnienia do pracy w dozorze górniczym. Po uzyskaniu tych uprawnień powód nie chciał dłużej pracować w biurze ale jako pracownik dozoru. Według pozwanej po rozmowach z nadsztygarami, kierownikami działu energomechanicznego oraz dyrektorem stwierdzono, że powód nie jest odpowiednią osobą na takie stanowisko z uwagi na niestabilność psychiczną i brak posłuchu u podwładnych. Wskazała, że na początku 2018 r. przeprowadziła z powodem rozmowę, w której poinformowała go, że może pracować jako projektant jednakże z uwagi na małe doświadczenie oraz opinię współpracowników nie ma możliwości aby pracował w nadzorze. Powód nie był zadowolony z przebiegu rozmowy i dał zrozumienia że będzie szukał pracy u konkurencji. Według pozwanej to wtedy utraciła do niego zaufanie, zwłaszcza, że zaangażowała w jego kształcenie znaczne środki finansowe i czas innego bardziej doświadczonego pracownika. Według pozwanej po tej rozmowie powód wiedział, że utraciła do niego zaufanie. Podała, że około miesiąc po rozmowie zaczęła otrzymywać od innych pracodawców zapytania o kwalifikacje i doświadczenie powoda. Końcowo podniosła, że utrata zaufania do powoda była uzasadniona, gdyż poczyniła znaczne inwestycje związane z jego zatrudnieniem, a później zmienił zdanie i oczekiwał powierzenia mu innego stanowiska de facto awansu na lepiej płatne stanowisko kierownicze. Powyższe jej zdaniem wskazuje, że do wypowiedzenia doszło z przyczyn leżących po stronie powoda. Wyrokiem z 14 sierpnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Zabrzu (sygn. akt IV P 54/19) oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższy wyrok Sąd Rejonowy wydał w oparciu o następujący stan faktyczny: P. P. zatrudniony był w Zakładzie (...) sp. z o. o. Sp. k. w R. w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do 31 lipca 2017 r. początkowo na podstawie umowy na okres próbny następnie na podstawie umowy na czas określony, a od 1 sierpnia 2014 r. na podstawie umowy na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze etatu. Formalnie powód pracował na stanowiskach: pomocnika cieśli szybowego pod ziemią i cieśli szybowego pod ziemią. Nieformalnie od 2016 r. powód został przeniesiony do biura w celu przyuczenia przez Ł. C. do pracy projektanta. Pracę w biurze powód wykonywał aż do ustania stosunku pracy. W weekendy powód dorywczo pracował jako pracownik dozoru. Sąd I instancji ustalił, że powód sygnalizował przełożonym, że chciałby na stałe pracować jako pracownik dozoru. Dnia 24 listopada 2017 r. powód odebrał podpisany przez dyrektora produkcji Z. Z. czynności, uprawnień i odpowiedzialności osoby dozoru ruchu górniczych wyciągów szybowych na stanowisku Osoby Dozoru (...) W. Szybowych (...). Z kolei 2 marca 2018 r. powód otrzymał zakres obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień pracownika na stanowisku sztygara oddziałowego ds. wyciągów i zbrojenia szybowego – osoby dozoru ruchu specjalności górnicze wyciągi szybowe podpisany przez kierownika działu energomechanicznego pozwanej spółki – (...) oraz dyrektora technicznego pozwanej spółki - (...). Po rozmowie z przełożonymi, w której odmówiono mu zarówno etatu projektanta jak i pracownika dozoru powód rozpoczął poszukiwanie nowej pracy. Dnia 11 kwietnia 2018 r. powód otrzymał oświadczenie pozwanej zawierające oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę z powodu utraty zaufania oraz z powodu zmniejszenia zatrudnienia z uwagi na niewielką ilość zamówień/robót w bieżącym roku. W momencie gdy powód otrzymał wypowiedzenie sytuacja pozwanej spółki była stabilna, spółce nie brakowało zleceń. Dnia 2 maja 2018 r. powód odwołał się od otrzymanego wypowiedzenia i wniósł o zasądzenie odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie. 5 października 2018 r. strony zawarły w niniejszej sprawie ugodę, na mocy, której pozwana zobowiązała się zapłacić na rzecz powoda kwotę 12 500 zł tytułem odszkodowania. Po zwolnieniu powoda na jego miejsce przyjęto W. B., który przejął jego obowiązki i otrzymał polecenie dokończenia projektu, nad którym pracował powód. Węglokoks i (...) nie zwracały się do pozwanej spółki o informacje o powodzie. Powód formalnie nie był pracownikiem dozoru, nie posiadał wymaganego stażu. W okresie od 1 marca do 31 maja 2018r. powód wykonywał pracę na stanowisku nierobotniczym. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o: akta osobowe powoda, wypowiedzenie w aktach osobowych powoda, Z. czynności, uprawnień i odpowiedzialności osoby dozoru ruchu górniczych wyciągów szybowych na stanowisku Osoby Dozoru (...) W. Szybowych (...) (k. 56 – 57), zakres obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień pracownika na stanowisku sztygara oddziałowego ds. wyciągów i zbrojenia szybowego – osoby dozoru ruchu specjalności górnicze wyciągi szybowe (k. 58 – 59), akta sprawy IV P 420/18, pismo Węglokoksu (k. 68), pismo (...) (k. 69), wykaz osób dozoru i staż pracy (k. 70), rejestrację zjazdów i wyjazdów pod ziemię (k. 71v), zeznania świadka W. B. (k. 60v.), zeznania świadka Ł. C. (k. 61), zeznania świadka Z. P. (k. 61v.), częściowo zeznania świadka B. J. (k. 63v.), zeznania świadka R. M. (k. 64), zeznania świadka M. S. (k. 65), częściowo zeznania świadka A. Z. (k. 72-75), przesłuchanie powoda (k. 72). Dokonując ustaleń Sąd I instancji zasadniczo oparł się na wskazanych wyżej dokumentach oraz zeznaniach świadków i przesłuchaniu powoda. Odnośnie stanowiska formalnie zajmowanego przez powoda i faktycznie wykonywanej przez niego pracy Sąd Rejonowy oparł się przede wszystkim na przesłuchaniu powoda, uznając że chociaż formalnie zajmował stanowisko cieśli szybowego pod ziemią, to faktycznie wykonywał pracę projektanta, natomiast w weekendy nieformalnie, dorywczo pracował jako pracownik dozoru, za czym przemawiały wystawione na niego zakresy czynności i częściowo zeznania świadka B. J. i zeznania świadka A. Z.. Sąd I instancji uznał, że roszczenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. W uzasadnieniu prawnym Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 8 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, wskazując że podstawą wypłacenia pracownikowi odprawy pieniężnej – zgodnie z ww. przepisami – jest konieczność rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy. Sąd I instancji wyjaśnił, że zasadniczym przedmiotem sporu między stronami i kwestią wymagającą ustalenia jest ocena przyczyny rozwiązania stosunku pracy w kontekście jej kwalifikacji jako przyczyny wyłącznej, po myśli art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że pozwana jako przyczynę wypowiedzenia powodowi umowy o pracę podała utratę zaufania oraz zmniejszenie zatrudnienia z uwagi na niewielką ilość zamówień/robót w bieżącym roku. W przedmiotowej sprawie zaś – w ocenie Sądu Rejonowego – ciężar dowodowy spoczywał na osobie powoda, który w toku postępowania winien wykazać, że do rozwiązania stosunku pracy doszło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pozwanego pracodawcy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z 26 stycznia 2017 r. II PK 334/15 oraz wyrok z 12 września 2008 r. I PK 22/08) Sąd I instancji zwrócił uwagę, że korzystny dla pracownika wynik sporu o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem (art. 45 § 1 k.p.), nie przesądza o zasadności dochodzonego równocześnie roszczenia o odprawę pieniężną, bo przesłanką zasądzenia tego świadczenia wcale nie jest niezgodność wypowiedzenia z przepisami (jego bezzasadność), ale rozwiązanie stosunku pracy w ramach zwolnień (grupowych lub indywidualnych) spowodowanych przyczynami niedotyczącymi pracownika. Przyczyny te muszą faktycznie zaistnieć, a ciężar udowodnienia tych okoliczności obciąża pracownika (art. 6 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). Tym niemniej konieczność rozwiązania stosunku pracy, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r., musi być powiązana z celem i funkcjonowaniem stosunku pracy łączącego strony oraz nie może mieć dodatkowego źródła w okolicznościach dotyczących osoby pracownika, a zwłaszcza w sposobie wywiązywania się przez niego z obowiązków pracowniczych, bo wówczas przyczyna wypowiedzenia nie ma charakteru wyłącznego. Tymczasem, w ocenie Sądu I instancji, powód nie przedstawił przekonujących dowodów, że do rozwiązania umowy doszło wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Dowodem takim, zdaniem Sądu Rejonowego, nie mogła być argumentacja zawarta w pozwie, że stwierdzenie wadliwości czy bezzasadności wypowiedzenia powoduje automatycznie uznanie, że doszło do niego wyłącznie z winy pracodawcy. Sąd Rejonowy uznał, że powód fatycznie zajmował stanowisko projektanta oraz że nie doszło do likwidacji tego stanowiska pracy, gdyż na jego miejsce przyjęty został W. B., który przejął jego obowiązki i dokończył rozpoczęty przez powoda projekt. Dodał też Sąd, że pozwana sama przyznała, że to z uwagi na nieprawdziwość tej przyczyny zawarła z powodem ugodę i wypłaciła mu stosowne odszkodowanie. Z zeznań świadków wynikało natomiast, że sytuacja spółki w momencie gdy zwalniano powoda była stabilna i nie brakowało zamówień. Na podstawie zeznań świadków i zgromadzonej dokumentacji Sąd Rejonowy przyjął, że powód w dacie otrzymania wypowiedzenia faktycznie zajmował stanowisko projektanta, jedynie w weekendy dorywczo pracował jako pracownik dozoru. W ocenie Sądu I instancji do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn leżących po stronie powoda, albowiem pozwany pracodawca miał zastrzeżenia do jakości pracy powoda na stanowisku projektanta. Ponadto do pracodawcy zaczęły docierać informacje o niezadowoleniu powoda z zajmowanego stanowiska, otrzymywanego wynagrodzenia oraz o poszukiwaniu przez niego nowego zatrudnienia. Powyższe uzasadniało, zdaniem Sądu Rejonowego utratę zaufania do powoda, zwłaszcza że pozwana spółka zainwestowała w powoda jako pracownika zarówno środki pieniężne jak i czas poświęcony na przyuczenie. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że powód przyczynił się do rozwiązania stosunku pracy, a tym samym brak jest podstawy do zasądzenia na rzecz powoda odprawy pieniężnej. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., §9 ust. 2 w zw. z §2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z powyższym wyrokiem nie zgodził się powód, zaskarżając go w całości. Wniósł apelację, w której zarzucił wyrokowi Sądu I instancji naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.