KC ochroną są objęci zarówno podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o roboty budowlane, jak i podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o dzieło, wynika to zaś stąd, że ilekroć tylko rezultat świadczenia podwykonawcy wchodzi w skład obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane, usprawiedliwione staje się nałożenie na inwestora obowiązku zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy. Bez względu zatem na kwalifikację prawną umowy wykonawcy z podwykonawcą jako umowy o roboty budowlane, czy też jako umowy o dzieło, art.
Ważne jest jedynie to, aby roboty wykonane przez podwykonawcę stanowiły realizację części obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane łączącej go z inwestorem. Umowami o podwykonawstwo w rozumieniu art.
KC nie będą natomiast umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą maszyn i urządzeń potrzebnych do wykonania robót budowlanych, jak też umowy zawierane przez wykonawcę z dostawcą materiałów budowlanych. Stanowisko, wedle którego ochroną są objęci zarówno podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o roboty budowlane, jak i podwykonawcy spełniający swoje usługi na podstawie umowy o dzieło, wyrażone zostało w wyr. SA w Warszawie z 23.9.2014 r. ( I ACa 346/14, L.). Fakt, iż spółka (...) wystąpiła w spornym przedsięwzięciu jako podwykonawca powódki, sam w sobie nie przesądza jeszcze o solidarnej odpowiedzialności stron procesu względem spółki, powstanie bowiem takiej odpowiedzialności uzależnić należało od spełnienia pozostałych przesłanek takiej odpowiedzialności, o jakich mowa w art.
Otóż jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, pozwanej znany musiał być szczegółowy przedmiot powierzonych spółce (...) prac jeszcze przed przystąpieniem przez tę spółkę do ich wykonywania chociażby z tego względu, iż to ona w pochodzącej od siebie dokumentacji przetargowej narzuciła powódce tę spółkę jako jej podwykonawcę w zakresie ściśle określonych prac. Z uwagi na powyższe, przyjąć należało, iż wobec spełnienia przesłanek odpowiedzialności, o jakich mowa w przepisie art.
KC pozwana ponosiłaby wraz z powódką solidarną odpowiedzialność za zapłatę należnego tej spółce wynagrodzenia. Przyjąć należy bowiem, iż umowna aprobata ze strony inwestora wykonywania oznaczonych robót przez podwykonawcę automatycznie skutkuje powstaniem odpowiedzialności solidarnej inwestora i wykonawcy względem podwykonawcy. Jeśli zatem tylko inwestor składa oświadczenie aprobujące powierzenie robót wykonawcy, to przypisanie odpowiedzialności jest prostą konsekwencją. W takiej też sytuacji górny pułap solidarnej odpowiedzialności inwestora względem podwykonawcy stanowi wysokość wynagrodzenia należnego generalnemu wykonawcy od inwestora za roboty budowlane, których przedmiot został szczegółowo określony w umowie uregulowanej w art.
Dopóki wysokość wynagrodzenia należnego podwykonawcy na podstawie umowy o podwykonawstwo zawartej z generalnym wykonawcą nie przekracza kwoty należnej generalnemu wykonawcy od inwestora za te same prace na podstawie umowy o generalne wykonawstwo, podwykonawca będzie mógł dochodzić od inwestora zapłaty całego wynagrodzenia należnego za roboty objęte umową, której dotyczy art.
Zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze prawniczej dostrzeżono jednocześnie, że solidarna odpowiedzialność inwestora daje podwykonawcy zbyt dużą swobodę w wyborze dłużnika, od którego będzie żądał zapłaty wynagrodzenia ( art. 366 KC). Może być ona ponadto źródłem komplikacji w szczególności dlatego, że poza zarzutem związanym w niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania przez podwykonawcę (tak SN w wyr. z 15.2.2018 r., IV CSK 286/17, L.), zasadniczo wobec podwykonawców inwestor nie dysponuje innymi zarzutami niż osobiste. Kwestią zaś rodzącą w praktyce ogromne problemy i wątpliwości jest sposób rozliczeń między tym dłużnikiem solidarnym, który zaspokoił podwykonawcę, a pozostałymi dłużnikami (może być ich więcej niż dwóch). W takim przypadku widać wyraźnie nieprzystosowanie regulacji z art. 376 KC do rozliczeń regresowych między nimi. uwagę na powyższe kwestie zwrócono w wyroku SN wz 24.4.2018 r., V CSK 292/17, L., przyjmując jednocześnie jako podstawę tych rozliczeń art. 518 § 1 pkt 1 KC). W przywołanym wyżej wyroku wskazano, iż generalny wykonawca, który na skutek zapłaty wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy, dokonanej na podstawie art. 647[1] § 5 KC, nabył na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 KC spłaconą wierzytelność, przysługującą dalszemu podwykonawcy wobec jego podwykonawcy, może potrącić tę wierzytelność z wierzytelnością, która przysługuje wobec niego jego podwykonawcy o zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane. Stanowisko powyższe uznać należy obecnie za utrwalone w orzecznictwie, czego dowodzą wyrok SA w Warszawie z 24.2.2015 r., I ACa 1240/14, L., a także wyr. SA w Białymstoku z 17.6.2015 r., I ACa 76/15, L. jak również wyr. SA w Białymstoku z 24.11.2016 r., I ACa 553/16, L.). Przenosząc powyższe stanowisko na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało brak przeszkód ku temu, aby w zaistniałej sytuacji również strona pozwana potrącenia takiego dokonała z wierzytelnością powódki. Nie mógł się także ostać podniesiony przez powódkę zarzut braku wymagalności zgłoszonej do potrącenia przez pozwaną wierzytelności, skoro bowiem w dniach 17 czerwca 2019r. oraz 26 lipca 2019r. spółka (...) wzywała powódkę do zapłaty należnego jej wynagrodzenia, to nabytych przez powódkę z tego tytułu wierzytelności nie sposób określić jako niewymagalnych (wezwania k. 183 – 186). Skoro zaś z momentem spłaty spółki (...) pozwana wstępując z mocy art. art. 518 § 1 pkt 1 KC. w prawa zaspokojonego wierzyciela nabyła wierzytelności wobec powódki, to stwierdzić należy, iż nabyła je w takim stanie, w jakim się one wtedy już znajdowały. Zbędne było zatem ponawianie przez pozwaną w odniesieniu do tych wierzytelności wezwania do ich zaspokojenia. Do wniosku takiego skłania w szczególności wyrażone w literaturze prawniczej zapatrywanie, wedle którego osobie, która nabyła wierzytelność, przysługuje prawo do żądania odsetek naliczonych za okres po nabyciu wierzytelności na podstawie subrogacji ustawowej. Jest tak dlatego, iż przewidziana powołanym wyżej przepisem art. 518 § 1 pkt 1 KC. subrogacja ustawowa ( cessio legis) wywołuje skutek podobny do przelewu wierzytelności. W strukturze stosunku zobowiązaniowego osoba trzecia spłacająca wierzyciela zajmuje jego miejsce. Dokonane przez pozwaną potrącenie ocenić należało wreszcie również jako znajdujące oparcie w przepisie 253 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015r. Prawo restruktyryzacyjne, wedle którego potrącenie wzajemnych wierzytelności jest dopuszczalne, jeżeli nabycie wierzytelności nastąpiło wskutek zapłaty długu, za który nabywca odpowiadał osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi, i jeżeli odpowiedzialność nabywcy za dług powstała przed dniem złożenia wniosku o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego. W związku z treścią powołanego wyżej przepisu wskazuje się, że jeżeli przyjęcie odpowiedzialności przez osobę dokonującą zapłaty długu upadłego nastąpiło wcześniej niż w dniu złożenia wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, to potrącenia wierzytelności nabytej wskutek spłacenia takiego długu nie wyłącza okoliczność, że spłacający go wiedział w chwili przyjęcia odpowiedzialności o istnieniu podstawy do otwarcia postępowania. Przesłanki powyższe zostały w niniejszej sprawie zachowane, jak wynika bowiem z treści postanowienia o otwarciu względem powódki zwykłego postępowania układowego, wniosek o jego otwarcie wpłynął w dniu 15 lipca 2019r. (postanowienie k. 392). Z daty zdecydowanie wcześniejszej natomiast, bowiem z dnia 31 grudnia 2018r., pochodzą wystawione na powódkę przez spółkę (...) faktury określające 30 dniowe terminy zapłaty (faktury k. 201 – 204). Sama umowa pomiędzy tą spółką a powódką przewidywała zakończenie prac montażowych na dzień 14 listopada 2017r. (umowa k. 206). Z dnia 17 czerwca 2019r. pochodzi z kolei wcześniejsze, skierowane do powódki pismo wzywające do uregulowania jej zadłużenia względem spółki (...). Zdaniem sądu wszystkie te okoliczności dobitnie potwierdzają tezę, iż zgodnie z wymogiem sformułowanym przez przepis art. 253 ust. 2 ustawy z dnia 15 maja 2015r., odpowiedzialność pozwanej względem spółki (...) datuje się z okresu wcześniejszego, aniżeli data złożenia przez powódkę wniosku o ogłoszenie upadłości. Na przeszkodzie uznaniu skuteczności dokonanego w niniejszej sprawie potrącenia nie stoi natomiast fakt, iż dokonano go dopiero w dniu 30 października 2019r., pamiętać należy bowiem o tym, iż zgodnie z art. art. 252 ust. 3 ustawy z dnia 15 maja 2015r., wierzyciel, który chce skorzystać z potrącenia zgodnie z ust. 2, składa o tym oświadczenie dłużnikowi, a gdy dłużnik jest pozbawiony prawa zarządu - zarządcy, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego, a jeżeli podstawa potrącenia powstała później - w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym powstała podstawa potrącenia. Zdaniem sądu podzielić należało stanowisko pełnomocnika pozwanej odnośnie zasadności identyfikacji nabycia przez pozwaną wierzytelności służącej pierwotnie spółce (...) z powstaniem podstawy potrącenia, wcześniej bowiem potrącenie takie – z racji niespełnienia wymogi tożsamości stron – nie wchodziło w rachubę. Skoro zatem pozwana wstąpiła w prawa zaspokojonego wierzyciela w dniu 28 października 2019r., to złożonego jeszcze w tym samym miesiącu oświadczenia o potrąceniu nie sposób ocenić jako spóźnionego. Efektem powyższego było przewidziane przepisem art. 498 par. 2 kc. w związku z art. 499 kc. umorzenie poddanych potrąceniu wierzytelności z mocą wsteczną, to jest od chwili, gdy tylko potrącenie takie stało się możliwe. Wyrażona ostatnim z powołanych wyżej przepisów zasada retroaktywności potrącenia prowadzi do uznania za niebyłe skutków prawnych związanych z istnieniem wierzytelności, które następnie zostały umorzone w wyniku potrącenia. Dotyczy to w szczególności odsetek naliczanych za opóźnienie za okres po dniu powstania stanu potrącalności. Uznanie ich za niebyłe dotyczy jednak tej tylko części każdej z wierzytelności wzajemnych, które uległy umorzeniu. Nie dotyczy to zatem odsetek od obu umorzonych wierzytelności, które stały się należne do chwili powstania stanu potrącalności (wyr. SN z 21.1.2004 r., IV CK 362/02, L.). Ma to istotne znaczenie, jak wynika bowiem z treści złożonego przez pozwaną oświadczenia, potrąceniem objęto jedynie należności główne, na jakie wystawione zostały faktury z dnia 18 lutego 2019r. oraz 11 kwietnia 2019r., co oznaczałoby, iż umorzenie nie objęło należnych od nich odsetek za okres czasu do dnia 28 października 2019r., kiedy to – wskutek dokonanej przez pozwaną na rzecz spółki (...) – potrącenie stało się możliwe. Tym samym też na rzecz powódki zasądzeniu podlegały odsetki ustawowe za opóźnienie od uznanych przez pozwaną w treści oświadczenia o potrąceniu należności w kwocie 338 250zł., co do wymagalności której w dacie wynikającej z wystawionej przez powódkę na tę wierzytelność faktury pozwana nie zgłosiła żadnych zarzutów, jak również odsetki od wymagalnej i uznanej przez pozwaną kwoty 57 646,48zł. stanowiącej część kwoty, na jaką opiewała faktura z dnia 11 kwietnia 2019r. W odróżnieniu jednak od faktury z dnia 11 kwietnia 2019r., co do której brak było podstaw do zakwestionowania stanu opóźnienia pozwanej od dnia następnego po widniejącym na fakturze terminie płatności, stwierdzić należało, należność wynikająca z faktury z dnia 18 lutego 2019r. wymagalna stała się później, aniżeli wynikałoby to z treści samej faktury. Do wniosku takiego skłaniają poczynione w sprawie ustalenia, wedle których dokumentacja powykonawcza, w związku z dostarczeniem której faktura powyższa została wystawiona, podlegała licznym poprawkom, proces nanoszenia których ustał dopiero w sierpniu 2019r., kiedy to pozwana w skierowanej do powódki korespondencji kategorycznie odmówiła wprowadzania w przyszłości do spornej dokumentacji jakichkolwiek dalszych poprawek. Choć w wystosowanej do powódki odpowiedzi pozwana odrzuciła stanowisko powódki, jakoby jej prace nad dokumentacją powykonawczą można było uznać za zakończone, to jednak faktycznie pogodziła się z tym, iż nie uzyska od powódki jakichkolwiek dalszych świadczeń w tym zakresie. Jak wynika z poczynionych w oparciu o zeznania świadków pozwanej ustaleń, dokumentacja ta – pomimo istniejących w dalszym ciągu niedociągnięć – w okresie lata 2019r. doprowadzona została do stanu umożliwiającego oparcie się na niej przy eksploatacji wybudowanego przez powódkę obiektu. Okoliczności tej – przy jednoczesnym braku wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność braku poprawności tej wersji dokumentacji, jaka finalnie została pozwanej dostarczona – przypisać należało kluczowe znaczenie przy ustalaniu stanu opóźnienia pozwanej w zapłacie wynagrodzenia za powyższą dokumentację. Zważywszy jednocześnie fakt wystosowania przez powódkę pisma z dnia 21 sierpnia 2019r., zawierającego oświadczenie o jednostronnym przekazaniu pozwanej dokumentacji, w którego treści swoje prace nad nią uznała za definitywnie zakończone, początek stanu opóźnienia pozwanej w zapłacie należnego za tę dokumentację wynagrodzenia datować należało na dzień następny po wskazanej dacie, co skutkowało zasądzeniem należnych powódce od kwoty 338 250zł. odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po wskazanej wyżej dacie i jednoczesne oddalenie powództwa za okres wcześniejszy. Odsetki od obu należności zasądzić należało do dnia zapłaty, przez który to dzień w okolicznościach niniejszej sprawy rozumieć należało datę 28 października 2019r., kiedy to potrącenie stało się możliwe. Oddaleniu zgodnie ze zgłoszonym przez pozwaną stanowiskiem podlegało – jako niewymagalne na datę zamknięcia rozprawy - żądanie zasądzenia pozostałej części wynagrodzenia należnego z faktury z dnia 18 lutego 2019r. w kwocie 5 624,13zł., jak wynika bowiem z poczynionych ustaleń, kwota stanowiąca 5% wynagrodzenia netto płatna miała być w terminie 30 dni od upływu okresu gwarancji. Orzekając o należnych powódce odsetkach mieć należało na uwadze, iż stosownie do par. 11 ust. 2 umowy zasadą były 30 dniowe terminy płatności, przy czym zgodnie z par. 11 ust. 7 umowy prawo powódki do naliczania odsetek powstawało dopiero po upływie 30 dni od dnia wystąpienia terminu płatności. Odnosząc to do regulacji zawartej w przepisie art. 7 ustawy z dnia 8 marca 2013r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, stwierdzić należało, iż przewidziane powyższą ustawą odsetki należą się ilekroć wierzyciel, który spełnił swoje świadczenie, nie otrzymał zapłaty w określonym terminie. Mając na uwadze spełnienie powyższych przesłanek w niniejszej sprawie, należało orzec jak w sentencji. Wobec utrzymania się z pozwaną z jej stanowiskiem w jego przeważającej części powódkę stosownie do art. 100 kpc. obciążono należnymi pozwanej kosztami w postaci opłaty od zarzutów od nakazu zapłaty w kwocie 15 163zł. oraz wynagrodzenia pełnomocnika określonego na podstawie par. 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z/ odpisy wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.