Sygn. akt VIII Ua 8/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca Sędzia Grażyna Łazowska Sędziowie Teresa Kalinka Jolanta Łanowy-Klimek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2021r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy I. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot zasiłku chorobowego na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2020r. sygn. akt VI U 223/20 1) zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję w ten sposób, że ustala, iż ubezpieczona nie ma obowiązku zwrotu zasiłku chorobowego za okres od 25 września 2018r. do 5 października 2018r. oraz od 30 listopada 2018r. do 21 lutego 2019r, 2) zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej instancji. (-) sędzia Jolanta Łanowy-Klimek (-) sędzia Grażyna Łazowska (-) sędzia Teresa Kalinka Sygn. akt VIII Ua 8/21 UZASADNIENIE Decyzją z 27 maja 2020r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zobowiązał ubezpieczoną I. W. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okresy od 25 września 2018r. do 5 października 2018r. oraz od 30 listopada 2018r. do 21 lutego 2019r. w kwocie 8 515,80 zł wraz z odsetkami, ponieważ odwołująca wykonywała pracę w okresie zwolnienia chorobowego. W odwołaniu od decyzji I. W. domagała się jej zmiany wskazując, że w ww. okresie nie świadczyła pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji. Wyrokiem z 1 grudnia 2020r. sygn. VI U 223/20 Sąd Rejonowy w Gliwicach zmienił częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał odwołującą do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za okres od 25 września 2018r. do 5 października 2018r., od 30 listopada 2018r. do 21 lutego 2019r. wraz z odsetkami od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, to jest od 4 czerwca 2020r. W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy oddalił odwołanie. Sąd Rejonowy ustalił i zważył co następuje: Odwołująca od 2012r. zatrudniona jest w (...) Centrum Organizacji (...) na podstawie umowy o pracę. Odwołująca 15 kwietnia 2016r. zawarła umowę zlecenia z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. (dalej: (...)). Na mocy postanowień tej umowy odwołująca jako zleceniobiorca zobowiązana była do wykonywania czynności polegających na wprowadzaniu danych zawartych w deklaracjach i formularzach do odpowiedniego systemu lub do wykazów, a także do rejestrowania w systemie w wykazach zmian danych dotyczących podmiotów stosunku ubezpieczenia. Zgodnie z treścią zawartej umowy odwołująca miała wykonywać wszystkie obowiązki z niej wynikające osobiście. Z tytułu wykonywanych czynności odwołująca miała otrzymywać wynagrodzenie płatne miesięcznie w kwotach wskazanych w załączniku do umowy. Czynności określone w zawartej umowie rejestrowane były przez odwołującą w systemie informatycznym. W celu wykonywania czynności wynikających z zawartej umowy z (...) odwołująca miała dostęp do systemu informatycznego. Odwołująca miała indywidualne konto i login umożliwiające jej korzystanie z tego systemu. Do systemu informatycznego odwołująca mogła zalogować się z dowolnego urządzenia. Głównym zadaniem odwołującej było zatwierdzenie ilości osób ubezpieczonych w (...) spośród osób zatrudnionych u swojego pracodawcy. Czynność tę odwołująca wykonywała kilkukrotnie w ciągu roku. Czynność zatwierdzenia osób objętych ubezpieczeniem zajmowała odwołującej minutę. Odwołująca ilość osób ubezpieczonych weryfikowała za pomocą systemu kadrowo-płacowego swojego pracodawcy. Odwołująca pamiętała też ilość osób zatrudnionych i osób ubezpieczonych. Odwołująca była niezdolna do pracy między innymi w okresie od 25 września 2018r. do 21 lutego 2019r. Zwolnienia lekarskie odwołująca miała wystawione na okresy: 25.09.2018r. – 05.10.2018r., 06.10.2018r. – 25.10.2018r., 26.10.2018r. – 29.11.2018r., 30.11.2018r. – 17.01.2019r., 18.01.2019r. – 21.02.2019r. W powyższych okresach odwołująca nie świadczyła pracy na rzecz (...) Centrum Organizacji (...). Kiedy odwołująca przebywała na zwolnieniu lekarskim, to nie przekazała innemu pracownikowi swojego hasła i loginu do systemu informatycznego, by w zastępstwie za nią mógł wykonywać obowiązki wynikające z zawartej umowy zlecenia. W spornym okresie odwołująca w dniach: 4 października 2018r., 14 stycznia 2019r. oraz 4 lutego 2019r. celem realizacji zawartej z (...) S.A. umowy zlecenia zatwierdziła rozliczenia miesięczne. Za wykonanie powyższych czynności odwołująca otrzymała wynagrodzenia, które wypłacone zostało za całość obsługi, a nie za poszczególne dni, w trakcie których odwołująca zatwierdziła rozliczenia. Zaskarżona decyzja z 27 maja 2020r. została doręczona odwołującej w dniu 3 czerwca 2020 roku. Sąd Rejonowy stwierdził, że odwołanie od zaskarżonej decyzji zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części. Powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2020 roku, poz. 870) Sąd Rejonowy wskazał, że zasadniczym celem zasiłku chorobowego jest kompensata utraconego przez ubezpieczonego dochodu (inaczej: rekompensata zarobku) wskutek wystąpienia u niego czasowej, przejściowej niezdolności do zarobkowania. Celem tym nie jest natomiast uzyskanie dodatkowej korzyści obok wynagrodzenia, dlatego zasiłek chorobowy wypłacany jest nie obok, ale zamiast wynagrodzenia (A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Oficyna 2009). Z powyższego przepisu wynika, że jeżeli ubezpieczony pobiera świadczenia pieniężne wynikające z zasiłku chorobowego i jednocześnie wykonuje jakąkolwiek działalność zarobkową, nie jest uprawniony do tych świadczeń, a organ rentowy może domagać się zwrotu wypłaconych świadczeń ( podobnie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2005 roku, I UK 370/04 ). Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 roku, II UK 26/08, LEX nr 513018). R. legis regulacji art. 17 ustawy zasiłkowej jest niedopuszczenie do pobierania świadczenia w sytuacji, w których można postawić ubezpieczonemu zarzut nadużywania prawa do świadczeń poprzez wykorzystywanie zwolnienia od pracy dla innych celów. Przesłanka podjęcia pracy zarobkowej pozbawiająca świadczenia z ustawy zasiłkowej ma sens, gdyż uzasadnia przyjęcie domniemania, że ubezpieczony nie jest w rzeczywistości niezdolny do pracy. Dla spełnienia przesłanek zawartych w art. 17 ustęp 1 ustawy zasiłkowej nie jest istotny stan zdrowia ubezpieczonego, a jedynie aktywność zawodowa zmierzająca do osiągnięcia zarobku. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż odwołująca w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, tj. w dniach 4 października 2018r., 14 stycznia 2019r. oraz 4 lutego 2019r. dokonała czynności stanowiących realizację obowiązków wynikających z wiążącej ją umowy zlecenia, za co otrzymała wynagrodzenie, a tym samym wykonywała pracę zarobkową. Okoliczność, iż odwołująca dokonała powyższych czynności nie była zresztą w odwołaniu od zaskarżonej decyzji kwestionowana. Wbrew jednak twierdzeniom odwołującej dokonane w okresie orzeczonej niezdolności do pracy czynności nie miały incydentalnego charakteru. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, iż odwołująca w spornym okresie aż trzykrotnie dokonywała czynności wynikających z umowy zlecenia, a zatem nie były to czynności jednorazowe, pojedyncze, które wskazywałyby na ich incydentalność. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż w ramach realizacji zawartej umowy zlecenia w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim odwołująca wykonywała dokładnie takie same czynności, jakich podejmowała się będąc zdolną do pracy. Skoro więc zakres czynności wykonywanych przez odwołującą z tytułu umowy zlecenia w trakcie niezdolności do pracy i czas wykonania tych czynności w żaden sposób nie różnił się od zakresu i czasu czynności realizowanych gdy odwołująca była zdolna do pracy to nie sposób uznać, iż były to czynności incydentalne, których podjęcie wymuszone było okolicznościami sprawy. Skoro więc odwołująca w okresie objętym zaskarżoną decyzją miała możliwość zarobkowania i skorzystała z tej możliwości to prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego jest wyłączone. Podstawą do tego wyłączenia jest samo działanie, z którym wiąże się możliwość uzyskania zarobku niezależnie od tego, czy wystąpi skutek tego działania w postaci rzeczywistego dochodu. Wynika to z określenia „wykonuje pracę zarobkową” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 2007 roku, II UK 132/06, LEX nr 936844). W konsekwencji, wobec ziszczenia się przesłanki z art. 17 ustawy zasiłkowej, tj. wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, odwołująca utraciła prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że pozwany organ rentowy nie mógł naliczyć wobec odwołującej odsetek od pobranego zasiłku chorobowego od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, dlatego w tym zakresie zaskarżona decyzja była wadliwa i podlegała zmianie. Skoro odwołującej zaskarżona decyzja została doręczona 3 czerwca 2020r., to odsetki od pobranego zasiłku chorobowego mogą być naliczane dopiero od dnia następnego po tym doręczeniu, czyli od 4 czerwca 2020r. Zgodnie bowiem z poglądem orzecznictwa w zakresie zasad zapłaty i wysokości odsetek stosuje się zasady prawa cywilnego, zgodnie z którymi ubezpieczony (dłużnik) winien spełnić świadczenie niezwłocznie od doręczenia mu decyzji ustalającej obowiązek zwrotu świadczenia, jako nienależnie pobranego. Od dnia następnego dłużnik pozostaje w zwłoce ze spełnieniem świadczenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 14 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Rejonowy zmienił częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał odwołującą do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za okres od 25 września 2018r. do 5 października 2018r. oraz za okres od 30 listopada 2018r. do 21 lutego 2019r. wraz z odsetkami od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, tj. od dnia 4 czerwca 2020r., zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r., poz. 266) i art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych. W punkcie drugim wyroku oddalono odwołanie w pozostałym zakresie, jako niezasadne. W apelacji od wyroku odwołująca zaskarżyła go w całości zarzucając mu: 1. naruszenie prawa procesowego w postaci art.233§1 k.p.c. polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.