Sygn. akt II A Ka 334/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2021r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Apelacyjnego Ewa Gregajtys (spr.) Sędziowie Sądu Apelacyjnego Anna Kalbarczyk Sądu Okręgowego (del.) Sławomir Machnio Protokolant st. sekr. sąd. Marta Kamińska przy udziale Prokuratora Andrzeja Ciołka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2021r. sprawy:
(2), jak również znaczny upływ czasu od daty napadu nie równoważą samych okoliczności przestępstwa, a to napadu dokonanego w sposób jawny, w dzień, w salonie prasowym, czyli miejscu pracy pokrzywdzonego, w ramach współsprawstwa i grupy zbrojnej, przy wykorzystaniu broni palnej typu karabin. Podnieść należy, że art. 53 § 2 kk, do którego treści Sąd słusznie się odwołuje, zachowanie sprawcy po popełnieniu przestępstwa wskazuje jako jedno z kryteriów mających znaczenie dla kształtowania kary, nie nadając mu rangi nadrzędnej. Tymczasem Sąd Okręgowy nie dość, że takie właśnie znaczenie tej okoliczności nadał, to jednocześnie pominął, a wręcz zignorował wszystkie pozostałe ujęte tam dyrektywy. Uwzględniając całokształt argumentów przywołanych w uzasadnieniu wyroku nie sposób oprzeć się wrażeniu, że zasadniczym wyznacznikiem kształtowania wymiaru kar jednostkowych wobec oskarżonego, było ich orzeczenie w wysokości umożliwiającej orzeczenie takiej kary łącznej, której wymiar kwalifikuje do warunkowego zawieszenia jej wykonania. To powoduje, że zarzut apelacji wskazujący na rażącą niewspółmierność wymiaru kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego za zbrodnię rozboju jest nie tylko zasadny, ale zasadny w stopniu oczywistym. Sąd Apelacyjny uwzględnił zarzut apelacji prokuratora także w zakresie wymiaru kary łącznej orzeczonej wobec oskarżonego T. R., choć sam wniosek tego skarżącego, by karę łączną podwyższyć aż do 7 lat uznać należy za wygórowany. Sąd Apelacyjny orzekł zatem wobec tego oskarżonego karę łączną 4 lat pozbawienia wolności a zatem przy zastosowaniu zasady asperacji. Przypisane oskarżonemu przestępstwa zostały popełnione w krótkim przedziale czasowym (marzec – lipiec 2004), jednak na szkodę różnych pokrzywdzonych, wszystkie stanowią czyny o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, godziły w różne dobra prawne (porządek publiczny, zdrowie publiczne, własność i zdrowie jednostki), ale jednocześnie takie, którym ustawodawca nadaje wyższą ochronę, co odzwierciedla ustawowe zagrożenie karami. Okolicznościami istotnie oskarżonego obciążającymi jest zatem różnorodzajowość przypisanych mu przestępstw, ale także ich popełnienie w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze zbrojnym, we współsprawstwie i w warunkach uczynienie sobie z przestępczego procederu stałego źródła dochodu. Wobec powyższego prokurator słusznie podnosi, że Sąd Okręgowy nadał nadmierne znaczenie okolicznościom łagodzącym, które choć bezspornie występują, to nie niwelują tych obciążających i to w takim stopniu, jak ocenił Sąd Okręgowy. Zgodzić się należy, że od daty przypisanych oskarżonemu przestępstw upłynął znaczny czas, co w rozpoznawanej sprawie uwarunkowane jest różnymi okolicznościami, również pozostającymi poza wpływem oskarżonego. Do takich należy w szczególności to, w jakich warunkach – kiedy – pozyskano obciążający go materiał dowodowy, trudno także pominąć, że dla potrzeb sprawy oskarżony był poszukiwany. Nie kwestionując zatem okoliczności znacznego upływu czasu, jak i tego, że oskarżony aktualnie ma stabilną sytuację życiową, pracuje, zmienił styl życia i środowisko a także cieszy się dobrym statusem materialnym (k. 2958-2959), to powyższe nie powoduje, by jego działalność przestępcza odzwierciedlona w przypisanych zarzutach mogła podlegać ocenie wyłącznie w kategoriach „błędów młodości”. Tak mogą być postrzegane drobne i incydentalne czyny, nie zaś przestępstwa o tak wysokim ciężarze gatunkowym, jak przypisane oskarżonemu, w tym zbrodnia rozboju z użyciem broni palnej. Doceniając zatem aktualną postawę skazanego, która skutkowała zdecydowanie łagodniejszym ukształtowaniem wymiaru orzeczonych wobec niego kar, aniżeli miałoby to miejsce w przypadku ich wymierzania w bliższej datom przestępstw przestrzeni czasowej, rażąco sprzecznym z dyrektywami wymiaru kary było ich orzeczenie w sposób przyjęty w zaskarżonym wyroku. Wśród „błędów młodości” są takie, które nie powodują żadnych istotnych skutków i takie, które rodzą określone konsekwencje i chodź z upływem czasu ich ponoszenie staje się trudniejsze, to nie oznacza, by sam czas miał je zniwelować, jak błędnie uznał Sąd Okręgowy. Oskarżony musi mieć świadomość, że jego rozliczenie z tą przeszłością, na którą składa się działalność przestępcza, obejmuje obowiązek odbycia kary stanowiącej jej typowe, zatem naturalne następstwo. Dopiero w wyniku jego realizacji będzie on mógł zamknąć i to w sposób trwały wcześniejszy, rażąco naganny a przez to karygodny etap swojego życia. Wobec przywołanych okoliczności stwierdzić należy, że wyrok Sądu Okręgowego wobec T. R. w zakresie, w jakim skutkował jego zmianą w instancji odwoławczej, nie spełniał elementarnych kryteriów sprawiedliwości, czyniąc tym samym zasadnym zarzut apelacji prokuratora oparty na art. 438 pkt 4 kpk. Przedstawiona argumentacja czyni bezzasadnym i to w stopniu oczywistym zarzut apelacji obrońcy oskarżonego T. R.. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację prokuratora wobec oskarżonych R. G. i M. B. w takim zakresie, w jakim skarżący wykazał, że zastosowanie wobec obu oskarżonych instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonych kar pozbawienia wolności powoduje, że kary te są rażąco niewspółmiernie łagodne w rozumieniu art. 438 pkt 4 kpk. R. G. Sąd przypisał dwa przestępstwa o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, w tym popełnione w warunkach art. 65 § 1 kk (udział w obrocie znaczną ilością amfetaminy i ekstazy oraz puszczanie w obieg podrobionych banknotów o nominale 100zł). Jak słusznie podnosi prokurator, okolicznością istotnie obciążającą tego oskarżonego, poza samym charakterem przestępstw, jest jego wielokrotna karalność obejmująca 8 skazań (k. 3133). Uwzględniając nawet okoliczność, że zakład karny oskarżony opuścił w 2012r, nie sposób sformułować wobec niego na tyle pozytywnej prognozy kryminologicznej, by uznać, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania spełni swoje cele tak wychowawcze, jak i zapobiegawcze. Jednocześnie okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonego, przede wszystkim znaczny upływ czasu od daty przestępstw i brak nowych skazań w okresie ostatnich lat, uprawniają wniosek, że kara łączna w wymiarze przyjętym przez Sąd Okręgowy, ale orzeczona jako kara bezwzględna, będzie wystarczająca dla osiągnięcia jej celów. Z tego powodu, jak również uwzględniając stosunkowo krótki przedział czasowy obu przypisanych oskarżonemu przestępstw, Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentów prokuratora o konieczności jej podwyższenia, jak również orzeczenia dodatkowej sankcji w postaci grzywny za przestępstwo z art. 310 § 2 kk w zw. z art. 12 kk w zw. z art. 65 § 1 kk. Argumentacja ta tym bardziej ma zastosowania wobec M. B.. Oskarżony ten został co prawda skazany tylko za jedno przestępstwo (puszczenie w obieg podrobionych banknotów 100zł), jednak popełnione w dłuższym przedziale czasu, aniżeli R. G.. Wobec M. B. zapadło dotychczas 10 wyroków, przy czym zakład karny opuścił 30 października 2019r. w związku z warunkowym przedterminowym zwolnieniem (k. 3067, 3130). Uwzględniając powyższe, także wobec tego oskarżonego uzasadniona jest ocena prokuratora o braku podstaw do warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Kryminalna przeszłość skazanego stanowi taki wyznacznik jego właściwości i warunków osobistych, że bezpodstawne jest założenie, by dla realizacji jej celów wychowawczych, ale przede wszystkim zapobiegawczych, wystarczającym było jej orzeczenie z warunkowym zawieszeniem wykonania. Podobnie jak w przypadku współoskarżonego, Sąd Apelacyjny uznał, że orzeczenie kary w bezwzględnym wymiarze stanowi wystarczającą sankcję, brak tym samym podstaw do orzeczenia kary grzywny. Wniosek W apelacji prokuratora o zmianę wyroku poprzez:
- wobec oskarżonego T. R.: - wymierzenie za przestępstwo z pkt. III kwalifikowane z art. 280 § 1 kk w zw. z art. 65 § 1 kk kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, - wymierzenie za przestępstwo z pkt. IV kwalifikowane z art. 280 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk kary 2 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności, - wymierzenie kary łącznej 7 lat pozbawienia wolności;
- wobec oskarżonego R. G. wymierzenie za przestępstwo z pkt. VI obok kary pozbawienia wolności grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 10 zł stawka oraz kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności i 200 stawek dziennych grzywny po 10 zł stawka;
- wobec oskarżonego M. B. wymierzenie za przestępstwo z pkt. VII obok kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych po 10 zł stawka. W apelacji obrońcy oskarżonego T. R. o zmianę pkt. 3 wyroku poprzez ustalenie okresu próby z tytułu warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności na 3 lata. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadne ☐ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wskazano przy omówieniu zarzutów apelacji.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
- ------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot utrzymania w mocy Część zaskarżona, co do której nie uwzględniono apelacji. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Omówiono wyżej. 5.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot i zakres zmiany Rozstrzygnięcia o karach wobec wszystkich oskarżonych. Zwięźle o powodach zmiany Omówiono przy ocenie zarzutów apelacji prokuratora. 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- --------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------- 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia -------------------------------------- 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------- 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III. i IV. Wobec zmiany wyroku Sądu Okręgowego i nowego ukształtowania kar jednostkowych w stosunku do T. R., Sąd Apelacyjny orzekł wobec tego oskarżonego, na podstawie art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk, karę łączną 4 lat pozbawienia wolności zaliczając na jej poczet, na podstawie art. 63 § 1 kk, okres tymczasowego aresztowania oskarżonego od 18 grudnia 2017r. do 15 marca 2018r.
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. S. kwotę 738 zł obejmującą 23 % VAT z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w instancji odwoławczej oskarżonemu T. R.. Sąd zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania apelacyjnego w częściach na nich przypadających, w tym z tytułu opłaty za obie instancje: - od T. R. kwotę 700 zł, - od M. B. kwotę 300zł, - od R. G. kwotę 600 zł co znajduje uzasadnienie w treści art. 635 kpk i art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 3 ust. 1 i art. 10 Ustawy z 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U.
- 49.223 ze zm).
- PODPIS Ewa Gregajtys Anna Kalbarczyk Sławomir Machnio 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Kary 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ Uchylenie ☒ Zmiana 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego T. R. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja kara 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☒ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana