Co do zasady więc warunkiem dopuszczalności dochodzenia odszkodowania w trybie art. 417 § 1 k.c. w zw. z art.
jest uzyskanie prejudykatu tj. orzeczenia stwierdzającego niezgodność z prawem wydanego prawomocnego orzeczenia (tj. po przeprowadzeniu postępowania uregulowanego przepisami art. 424 1 k.p.c. – 424 12 k.p.c. tj. ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia) lub też stwierdzenia niezgodności z prawem niewydania orzeczenia - we właściwym postępowaniu sądowym (np. postępowaniu odwoławczym w sprawie w której orzeczenie powinno być wydane lub postępowaniu uregulowanym ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki). Żądanie stwierdzenia niezgodności z prawem może być skierowane przeciwko prawomocnemu wyrokowi sądu drugiej instancji kończącemu postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 424 1 § 1 k.p.c.). W wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, żądanie to można skierować wobec wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. W wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (art. 424 1b k.p.c.). Tak więc niezależnie od tego czy szkoda wynikła z wydania prawomocnego wyroku pierwszej lub drugiej instancji, innego prawomocnego orzeczenia lub niewydania orzeczenia, gdy obowiązek jego wydania przewiduje przepis prawa, należy stwierdzić, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa odpowiedzialność majątkowa Skarbu Państwa przewidziana w art. 77 Konstytucji RP i art.
może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy strona poszkodowana uczyniła wszystko co możliwe, aby nie dopuścić do powstania szkody. Inaczej mówiąc, obowiązkiem strony jest wykorzystanie wszystkich istniejących w systemie środków prawnych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może - w wypadku wystąpienia szkody - uzasadniać odpowiedzialność Państwa (por. Postanowienie SN z 14 lipca 2020r. w sprawie IICNP 52/19). Analiza wskazanych norm prawnych prowadzi do wniosku, że Skarb Państwa może na podstawie art. 417 § 1 k.c. w zw. z art.
ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą wyłącznie za skutki prawomocnych orzeczeń, których uchylenia, zmiany lub wzruszenia w inny sposób strona nie zdołała osiągnąć pomimo skorzystania z przysługujących jej środków prawnych. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że odpowiedzialnością Skarbu Państwa nie są objęte orzeczenia, które stały się prawomocne, z uwagi na nie skorzystanie przez stronę, mimo możliwości z przysługujących jej środków prawnych. Podobnie, Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za skutki niewydania orzeczenia, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jeśli strona nie skorzystała z możliwości i nie wszczęła postępowania w którym stwierdzona zostałaby niezgodność z prawem niewydania orzeczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za skutki nierozpoznania w sprawie VPo 6/19, wniosku P. S.
prejudykatu stwierdzającego, że niewydanie w/w orzeczenia nastąpiło niezgodnie z prawem. W konsekwencji aktualnie nie może skutecznie dochodzić od Skarbu Państwa jakichkolwiek roszczeń odszkodowawczych z tytułu potencjalnych szkód spowodowanych niewydaniem orzeczenia. Podobnie, z uwagi na nieskorzystanie przez P. S.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.