Sygn. akt VIII U 1201/20 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 kwietnia 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego omówił G. S. prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Organ rentowy wskazał, że Lekarz Rzeczoznawca Kasy , orzeczeniem z dnia 16.01.2020r. nie stwierdził stopnia naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, powodującego niezdolność do samodzielnej egzystencji. Po złożeniu sprzeciwu przez wnioskodawczynię, Komisja Lekarska KRUS, orzeczeniem z dnia 19.04.2020 r., nie uznała ubezpieczonej za niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, ubezpieczona nie spełnia jednej z przesłanek przyznania prawa do spornego świadczenia. (decyzja w aktach KRUS) Od powyższej decyzji, G. S. , za pośrednictwem pełnomocnika córka M. W., odwołała się w dniu 20 maja 2020 r. do Sądu Okręgowego w Łodzi, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego. Wnioskodawczyni podkreśliła, że od wielu lat cierpi na schorzenie natury kardiologicznej, neurologicznej, internistycznej, które powodują, u niej, niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ubezpieczona podkreśliła, że wymaga pomocy i opieki innych osób w życiu codziennym. (odwołanie k. 3-7) W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie k. 10 – 10 verte) Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił, co następuje: G. S. urodziła się w dniu (...) Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na stałe . (okoliczności bezsporne) Ubezpieczona od dnia 1.08.1997 r. pobiera emerytur e rolniczą, przyznaną decyzją Prezesa KRUS z dnia 28.07.1997r. (decyzja k. 21, akt KRUS) W dniu 5.
- 2019 r. G. S. złożyła , w KRUS, wniosek o przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. (wniosek k. 47-50 II plik akt KRUS) W toku postępowania w (...), wnioskodawczyni została zbadana przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS, który rozpoznał u badanej przewlekłe zapalenie wątroby (wirusowe C i autoimmunologiczne), jako choroby współistniejące – rozpoznał: nadciśnienie tętnicze, przebyty zawał mózgu, wypadanie pęcherza moczowego i, orzeczeniem z dnia 16.01.2016r., uznał wnioskodawczynię za osobę zdolną do samodzielnej egzystencji. (opinia k. 53, i orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS w dokumentacji medycznej nienumerowanym II pliku akt ZUS) . Od powyższego orzeczenia wnioskodawczyni złożyła sprzeciw do Komisji Lekarskiej KRUS. (sprzeciw – dokumentacja medyczna w aktach KRUS) Komisja Lekarska KRUS w dniu 7.04.2020 r. zbadała wnioskodawczynię, rozpoznając u niej przewlekłe zapalenie wątroby , bez cech niewydolności narządu, nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków, przebyty udar mózgu w 2016r. Komisja nie stwierdziła niezdolności wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji. (opinia i orzeczenie Komisji Lekarskiej KRUS , w dokumentacji medycznej w aktach KRUS oraz w nienumerowanym II pliku akt ZUS ) W oparciu o powyższe, decyzją z dnia 16 kwietnia 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego omówił G. S. prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. (decyzja w nienumerowanym II pliku akt ZUS) Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, dopuszczając dowód z opinii biegłych sądowych , powołanych, z uwagi na udokumentowane schorzenia wnioskodawczyni : kardiologa, hepatologa i neurologa. Wnioskodawczyni cierpi na nadciśnienie tętnicze, leczone ambulatoryjnie od 2016r. , stan po przebytym udarze mózgu, wirusowe zapalenie wątroby . Stopień naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie powoduje niezdolności do samodzielnej egzystencji . /opinia biegłego kardiologa k. 15-18/ Wnioskodawczyni , przebyła w 2016r. udar niedokrwienny mózgu z niedowładem prawostronnym . Jest w stanie samodzielnie spożywać posiłki , utrzymać higienę osobistą ( śladowy niedowład prawostronny ma charakter tylko odruchowy) . Biegła podkreśliła , że w gabinecie lekarskim , towarzyszący w trakcie badania, syn pomagał jej rozebrać się i ubrać. Wnioskodawczyni poruszała się ( z krzesła na leżankę) samodzielnie. Poza gabinetem – za pomocą chodzika. Stopień naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie powoduje niezdolności do samodzielnej egzystencji . (opinia biegłego neurologa k. 28 – 30,) Nadto wnioskodawczyni cierpi na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C / autoimmunologiczne zapalenie wątroby w stadium niewydolności C. A, kamicę pęcherzyka żółciowego, gastropatię, nadciśnienie tętnicze (...), stan pom udarze mózgu 2016r., odruchowy niedowład prawostronny, napadowe migotanie przedsionków, naczyniopochodne uszkodzenie mózgu, nietrzymanie moczu, starość . U wnioskodawczyni brak jakichkolwiek objawów dekompensacji funkcji metabolicznej wątroby, powikłań ani zaburzeń trawienia/wchłaniania/pasażu pokarmu w związku z chorobami wątroby, pęcherzyka żółciowego , przewodu pokarmowego , jak też niepożądanych objawów prowadzonej farmakoterapii z powodu tych chorób. Wnioskodawczyni jest wydolna krążeniowo i oddechowo , sprawna mentalnie, bez upośledzenia funkcji narządów zmysłów , szczególnie wzroku, dobrą funkcją metaboliczną wątroby i zadowalającą funkcją układu ruchu. Piętnastodniowy pobyt w szpitalu ( Wojewódzki Szpital (...)) nie wiązał się z istna dekompensacją funkcji wątroby, ocena wg skali C. – A ( najlepsza dla wnioskodawczyni) na konieczności modyfikacji terapii. Wnioskodawczyni może wykonywać czynności z zakresu samoobsługi ( gdyby tak nie było, znalazłoby to odzwierciedlenia w karcie informacyjnej ze szpitala. Ocena niepełnosprawności wnioskodawczyni, wg skali B. , uzyskane 80 punktów ( na 100 możliwych) , co jednoznacznie przeczy niezdolności do samodzielnej egzystencji ( poniżej 60 punktów) /opinia biegłego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii k. 57, ocena wg skali B. k. 58, karta informacyjna z Wojewódzkiego Szpitala (...) - nienumerowana karta w aktach medycznych ZUS, potwierdzająca pobyt wnioskodawczyni w Szpitalu w okresie od 19.06.2000 do 30.06.2000r. / Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności o załączone do akt sprawy akta rentowe ubezpieczonej, jej dokumentację medyczną oraz wydane w sprawie opinie biegłych: internisty- gastroenterologa, neurologa oraz kardiologa , a zatem biegłych, których specjalizacje odpowiadają rodzajowi schorzeń, występujących u wnioskodawczyni. Wskazani biegli zapoznali się z przedłożoną dokumentacją lekarską z przebiegu chorób i leczenia wnioskodawczyni i na podstawie tej dokumentacji oraz badania bezpośredniego wydali opinie. Opinie biegłych są jasne, wnikliwe, spójne, logiczne i obiektywne, w sposób przejrzysty i wyczerpujący opisują stan zdrowia wnioskodawczyni oraz sporządzone zostały ,zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym ich przedmiot, będąc tym samym wiarygodnym źródłem dowodowym. Powołani w sprawie biegli lekarze, orzekli jednogłośnie, że wnioskodawczyni jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Mając na względzie kompleksowość, wnikliwość, wszechstronność, ocen stopnia naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, pod kątem – niezdolności do samodzielnej egzystencji, znakomite merytoryczne uzasadnienie opinii, Sąd Okręgowy uznał, w pełni, wartość dowodową tych opinii i podzielił jako przekonywujące, wnioski, wypływające z ich treści. Opinie są w pełni wyczerpujące , sporządzone zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym ich przedmiot . Wskazać należy, iż, w zakresie oceny stopnia naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, w aspekcie jej zdolności do samodzielnej egzystencji, miarodajna jest ocena biegłych sądowych. O spełnieniu przesłanek do przyznania świadczenia uzupełniającego, nie decyduje sam fakt występowania schorzenia, jego przebiegu, ale obiektywna ocena, w jakim zakresie – istniejące schorzenie, wpływa na utratę zdolności do samodzielnej egzystencji. W postępowaniu sądowym, ocena tych przesłanek wymaga wiadomości specjalnych, co czyni koniecznym przeprowadzanie dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów. Dopuszczając tego rodzaju dowód, sąd nie może poczynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i, jeżeli odmienne ustalenia, nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem, dowód z opinii biegłego, z uwagi na składnik, w postaci wiadomości specjalnych, jest dowodem tego rodzaju, iż nie może być zastąpiony inną czynnością dowodową, np. przesłuchaniem świadka. Jeżeli więc zgodnie z art. 278 § 1 kpc sąd może dojść do wiadomości specjalnych wyłącznie poprzez skorzystanie z pomocy biegłego, to sąd dopuszcza się naruszenia art. 232 zdanie drugie kpc., skoro z urzędu nie przeprowadza dowodu z opinii biegłego, natomiast dowód ten jest niezbędny dla miarodajnej oceny zasadności wniesionego odwołania ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1999 roku I CKN 221/98 Wokanda 2000/3/7). Mając powyższe na uwadze, Sąd nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków , gdyż ocena osób bliskich , zawsze nacechowana jest emocjonalizmem, subiektywizmem, litością , wzruszeniem , zatem , aby uzyskać – obiektywną - ocenę stopnia naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, Sąd oparł się na – obiektywnych - opiniach biegłych sądowych . Uwagi , sformułowane przez pełnomocnika wnioskodawczyni, pod adresem – wniosków orzeczniczych , zawartych w opiniach biegłych sądowych, Sąd wnikliwie przeanalizował , ale nawet te uwagi : że wnioskodawczyni, ponieważ ma ponad 80 lat, potrzebuje pomocy ( ale – nie opieki ) przy robieniu zakupów , wizytach u lekarza, myciu, ubieraniu się, pełnieniem ról społecznych, potwierdzają – wnioski orzecznicze biegłych sadowych : stopień naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, nie powoduje niezdolności do samodzielnej egzystencji . Sąd nie ma wątpliwości, ze wnioskodawczyni – potrzebuje pomocy ( ale nie – opieki) – i dobrze, że pomoc otrzymuje od bliskich ( osób trzecich) . Z tego tytułu - pobiera z Budżetu Skarbu Państwa - dodatek pielęgnacyjny, przyznawany wszystkim , którzy ukończyli 75 rok życia – ex lege . /pismo pełnomocnika wnioskodawczyni k. 84/ Sąd , analizując pismo pełnomocnika wnioskodawczyni , oparł się na ocenie sprawności wnioskodawczyni, zawartej w opinii biegłego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii, wg skali B. , uzyskane 80 punktów ( na 100 możliwych) , a niezdolność do samodzielnej egzystencji to ocena poniżej 60 punktów. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: W świetle, zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych, odwołanie wnioskodawczyni nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U z 2019 r., poz. 1622) świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są: 1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub 2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub 3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 2 cytowanego aktu prawnego:
- Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”. 2.Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 53 i 252), zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 1700 zł miesięcznie. W myśl zaś art. 4 ust. 3 przytoczonej ustawy świadczenie uzupełniające nie przysługuje osobie uprawnionej, która jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności, z wyjątkiem osoby uprawnionej, która odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Przedmiotem sporu, w niniejszej sprawie, była okoliczność, czy, istniejące u wnioskodawczyni, naruszenie sprawności organizmu powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu, w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji - art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 53 z późn. zm.) stosowany na podstawie art. 7 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Niezdolność do pracy, jak i niezdolność do samodzielnej egzystencji, orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, natomiast jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji przed upływem
- lat, niezdolność do pracy lub niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się na okres dłuższy niż lat 5 (art. 13 ust. 2 i 3, cytowanej powyżej, ustawy). W myśl ogólnych zasad postępowania cywilnego, na wnioskodawczyni, reprezentowanej przez pełnomocnika - córkę, spoczywał ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jej roszczenie, a na stronie pozwanej obowiązek udowodnienia okoliczności, uzasadniających jej wniosek o oddalenie odwołania. Pewne odstępstwa od wskazanych reguł ciężaru dowodu, zawierają przepisy kodeksu postępowania cywilnego, które określają fakty (okoliczności faktyczne) nie wymagające udowodnienia w przepisach art. 227 k.p.c., 228 k.p.c., 229 k.p.c., 230 k.p.c., 231 k.p.c., 234 k.p.c. Także z treści art. 232 k.p.c. wynika, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Powyższego nie zmienia możliwość, prowadzenia przez Sąd, postępowania dowodowego z urzędu. Przekładając powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż ustalenia, dokonane w toku postępowania sądowego, nie uzasadniają zmiany zaskarżonej decyzji. Przeprowadzone postępowanie wykazało, bowiem, że wnioskodawczyni jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji. Wynika to w sposób jednoznaczny z jednogłośnych opinii biegłych lekarzy o specjalizacjach lekarskich, odpowiadających charakterowi schorzeń występujących u wnioskodawczyni , potwierdzając tym samym zasadność orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS i, w konsekwencji, prawidłowość zaskarżonej decyzji organu rentowego. Stosownie do opinii biegłych lekarzy: internisty- gastroenterologa, neurologa i kardiologa, uznać należy, że stopień naruszenia sprawności organizmu spowodowany, stwierdzonymi u wnioskodawczyni, schorzeniami nie powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby, w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z dokonanych ustaleń wynika, ze wnioskodawczyni cierpi na nadciśnienie tętnicze, leczone ambulatoryjnie od 2016r. , stan po przebytym udarze mózgu, wirusowe zapalenie wątroby . Stopień naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie powoduje niezdolności do samodzielnej egzystencji . Wnioskodawczyni , przebyła w 2016r. udar niedokrwienny mózgu z niedowładem prawostronnym . Jest w stanie samodzielnie spożywać posiłki , utrzymać higienę osobistą ( śladowy niedowład prawostronny ma charakter tylko odruchowy) . Biegła podkreśliła , że w gabinecie lekarskim , towarzyszący w trakcie badania, syn pomagał jej rozebrać się i ubrać. Wnioskodawczyni poruszała się ( z krzesła na leżankę) samodzielnie. Poza gabinetem – za pomocą chodzika Stopień naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie powoduje niezdolności wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji . Nadto wnioskodawczyni cierpi na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C / autoimmunologiczne zapalenie wątroby w stadium niewydolności C. A, kamicę pęcherzyka żółciowego, gastropatię, nadciśnienie tętnicze (...), stan pom udarze mózgu 2016r., odruchowy niedowład prawostronny, napadowe migotanie przedsionków, naczyniopochodne uszkodzenie mózgu, nietrzymanie moczu, starość . U wnioskodawczyni brak jakichkolwiek objawów dekompensacji funkcji metabolicznej wątroby, powikłań ani zaburzeń trawienia/wchłaniania/pasażu pokarmu w związku z chorobami wątroby, pęcherzyka żółciowego , przewodu pokarmowego , jak też niepożądanych objawów prowadzonej farmakoterapii z powodu tych chorób. Wnioskodawczyni jest wydolna krążeniowo i oddechowo , sprawna mentalnie, bez upośledzenia funkcji narządów zmysłów , szczególnie wzroku, dobrą funkcją metaboliczną wątroby i zadowalającą funkcją układu ruchu. Piętnastodniowy pobyt w szpitalu ( Wojewódzki Szpital (...)) nie wiązał się z istna dekompensacją funkcji wątroby, ocena wg skali C. – A ( najlepsza dla wnioskodawczyni) na konieczności modyfikacji terapii. Wnioskodawczyni może wykonywać czynności z zakresu samoobsługi ( gdyby tak nie było, znalazłoby to odzwierciedlenia w karcie informacyjnej ze szpitala. Ocena niepełnosprawności wnioskodawczyni, wg skali B. , uzyskane 80 punktów ( na 100 możliwych) , co jednoznacznie przeczy niezdolności do samodzielnej egzystencji ( poniżej 60 punktów) Stopień naruszenia sprawności organizmu, w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie powoduje niezdolności wnioskodawczyni, do samodzielnej egzystencji . Stosownie, zatem, do przywołanych opinii przedmiotowych biegłych sądowych, uznać należy, iż ubezpieczona nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki osób trzecich, w związku z powyższym nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i brak jest podstaw do przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego. W związku z powyższymi okolicznościami, Sąd Okręgowy w Łodzi, stosownie do treści art. 477 14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie wnioskodawczyni , od zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS . Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawczyni.