Powodowie wnieśli o dokonanie waloryzacji świadczenia zwróconego im przez Gminę o wartości nominalnej do kwoty odpowiadającej wartości nieruchomości na dzień zawarcia umowy dzierżawy. Wartość ta wynosiła wówczas 19 200 000 zł. W ocenie powodów w przedmiotowej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej jednostek samorządu terytorialnego. Korzyści, które kupujący byliby osiągnęli wynikały zawartej przez nich jako właścicieli nieruchomości umowy najmu. Z tego tytułu kupujący otrzymywaliby miesięczny zysk wynoszący równowartość złotych polskich 10 000 USD od 10 stycznia 2001 r. przez okres 10 lat. Kupujący nie osiągnęli żadnego pożytku z tytułu zawartej umowy. W związku z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. strony zostały zmuszone do rozwiązania umowy. Łączną wartość szkody powodowie określili na kwotę 3 976 100 zł. W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu powodowie domagali się zasądzenia kwoty 136 269,86 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 sierpnia 2010 r. do dnia zapłaty, kwoty 19 000 000 zł od dnia wyrokowania oraz kwoty 3 976 100 zł z odsetkami ustawowymi od dnia powstania szkody za poszczególne miesiące wskazane w pozwie. Pozwana Gmina (...)wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 35 324 zł. Pozwana zaprzeczyła jakoby wyrządziła powodom szkodę i aby wystąpiły przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. Podniosła również zarzut przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania. Według pozwanej powodowie nie mają roszczenia o zapłatę zwaloryzowanego świadczenia pieniężnego. Zawiadomiony o toczącym się postępowaniu Skarb Państwa Wojewoda (...) przystąpił do niniejszego postępowania w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanej. Interwenient uboczny wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od pozwanej Gminy (...)na rzecz powodów R. Z. i H. Z. do niepodzielnej ręki kwotę 7 115 774 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty; oddalił powództwo w pozostałym zakresie; zasądził od pozwanej Gminy (...)na rzecz powodów R. Z. i H. Z. do niepodzielnej ręki kwotę 104 469 zł tytułem kosztów postępowania; zasądził od powodów R. Z. i H. Z. solidarnie na rzecz pozwanej Gminy (...)kwotę 4 968 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; nie obciążył powodów R. Z. i H. Z. kosztami zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; nakazał pobrać od powodów R. Z. i H. Z. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 2 769, 78 zł tytułem części kosztów opinii biegłej; nakazał pobrać od pozwanej Gminy (...)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 2 367, 59 zł tytułem części kosztów opinii biegłej. Rozstrzygnięcie takie Sąd Okręgowy wydał po ustaleniu następującego stanu faktycznego. W dniu 21 grudnia 1995 r. pomiędzy pozwaną Gminą (...)a R. Z. i H. Z. została zawarta umowa sprzedaży nieruchomości położonej w P. Gmina (...), stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 5 ha 56 a wraz z kompleksem pałacowo – parkowym, objętej Kw nr (...) za cenę w kwocie 200 000 zł. Nieruchomość ta została nabyta przez R. i H. małżonków Z. na wspólność ustawową za fundusze stanowiące ich majątek dorobkowy. W 1995 r. pałac oraz inne obiekty, które kupowali powodowie wymagały generalnego remontu, gdyż ich stan był zły. W szczególności pałac wymagał remontu dachu. Wszystkie instalacje wymagały wymiany. Powodowie chcieli obiekt nabyty od pozwanej wyremontować i stworzyć ośrodek jeździecki. Nabyty przez powodów obiekt składał się z trzech głównych części - pałacu i dwóch folwarków. Położony był w zabytkowym parku o pow. 5,5 ha. Najpierw powód przystąpił do prac zabezpieczających. W pałacu odkopał fundamenty, zabezpieczył i osuszał przez okres 3 lat. Wymontowane zostały instalacje poszpitalne - kanalizacyjna i CO. Wyremontowana została konstrukcja stropów kolebkowo krzyżowa w piwnicach, podłoga na parterze oraz stropy na pierwszym piętrze. Założona została sztukateria sufitów na parterze. Wyremontowane zostało pokrycie dachu. Założona została nowa instalacja elektryczna w całym budynku pałacu, doprowadzona została nowa instalacja wodna. Instalacja elektryczna została wymieniona we wszystkich obiektach. W pałacu wykonane zostały nowe tynki elewacji zewnętrznej. Przy wejściu głównym zostały wymienione schody i policzki boczne, nad dwoma balkonami zrobione zostały zadaszenia, przy wejściu do ogrodu zostały naprawione schody i wymieniona konstrukcja schodów, okna zostały wyremontowane i pomalowane na nowo, założona została instalacja pod podłogą parteru pod klimatyzację. W pierwszym folwarku stanowiącym stajnie dworskie i budynek zarządcy wykonana została również instalacja kanalizacyjna i wodna. Wszystkie budynki są parterowe, a budynek zarządcy piętrowy. W 2/3 części wymienione były posadzki oraz w 2/3 części naprawione fundamenty. Drugi folwark składał się ze spichlerza z przybudówką, stodoły i stajni. Stajnia została wyremontowana, skuto wszystkie tynki i założono nowe. Wybudowane zostały nowe ściany działowe z cegły, założono nową instalację wodną i elektryczną, wykonana została kanalizacja i zbudowana została toaleta. W stodole naprawiona została konstrukcja drewniana więźby, zostały przełożone dachówki i wymienione wszystkie pęknięte. W spichlerzu zostały wyremontowane fundamenty, osuszone i podbite. Założono instalację, kanalizacyjną, wodną i elektryczną. Poziom posadzki został obniżony na parterze o około 0,5 m. Pomieszczenia w przybudówce obniżono o około 1 m. Stare tynki wewnętrzne zostały skute i założone nowe. Wymieniono całą konstrukcję stropów. Obiekt był przygotowywany do prowadzenia działalności hotelowo- restauracyjnej. Do końca grudnia 2000 r. parter i antresola były wymalowane i oświetlone, podłoga została założona na pierwszym piętrze. Na antresoli i pierwszym piętrze podłoga była drewniana. Na parterze wykonana została nowa podłoga betonowa, zacierana, malowana farbą odporną na ścieranie. Na pierwszym i trzecim piętrze były niedokończone prace przy pokojach hotelowych. Na pierwszym piętrze przybudówki wyremontowane zostały dwa mieszkania, były tam dwie odrębne łazienki. Na remont zespołu pałacowo - parkowego i na remont spichlerza powód otrzymał dwa kredyty. Oba kredyty zostały udzielone przez (...) Bank (...)w K. Oddział w L., jeden w 2000 r. w wysokości 150 000 zł, a drugi w 2001 r. w wysokości 50 000 zł. Kredyty miały być wykorzystane na remont spichlerza i pałacu. W spichlerzu miała być restauracja na parterze, a na antresoli pokoje gościnne, natomiast w pałacu miały być organizowane konferencje. Dyrektor Oddziału w L. (...)Banku (...)w K. M. P. przed udzieleniem kredytu w 2000 r. oglądała nieruchomości stanowiące spichlerz i pałac. Wówczas w spichlerzu i pałacu trwały prace remontowe. Oba obiekty były w nienajlepszym stanie. Wymienione były okna ale dyrektor nie pamiętała czy wszystkie. Był zrobiony portal wejściowy do pałacu. Na podłodze były rozłożone bele przygotowywane pod położenie parkietu. W dużym salonie pałacu były robione stropy. Z zewnątrz elewacja była zniszczona, ale były już wykonywane prace sztukatorskie. W salonie był piec kaflowy. W spichlerzu rozpoczęły się prace nad wykładaniem ścian ciemnym drewnem, zrobione były schody i antresola. Teren wokół spichlerza był uporządkowany, została wykoszona trawa i usunięte krzewy i różnego rodzaju samosiejki. Powód informował bank, że w spichlerzu jest do zrobienia dach oraz że na antresoli będą przygotowane pokoje gościnne a na dole będzie urządzona restauracja. Ponownie dyrektor Oddziału w L. (...) Banku w K. oglądała obiekty spichlerza i pałacu w 2001 r. Wówczas trwały na zewnątrz prace przy pałacu, była odnowiona elewacja zewnętrzna. Fundamenty były obłożone kamieniami, wewnątrz były robione tynki wewnętrzne, w pomieszczeniach podłoga była w trakcie robienia, w salonie ustawione były deski i robiony był parkiet. W spichlerzu zrobione były schody z drewnianą balustradą. Prace w obiektach pałacu i spichlerza nie zostały do końca przeprowadzone. Powód zawarł umowę z biurem turystycznym dotyczącą wynajmowania pokoi gościnnych ze stołówką i organizowania konferencji. W dniu 7 września 2000 r. powód zawarł przedwstępną umowę najmu z firmą (...) Spółka z o.o. w K.. Przedmiotem tej umowy był cały obiekt zwany spichlerzem znajdujący się wewnątrz obiektu pałacowo - parkowego w P.. Nieruchomość została wynajęta celem prowadzenia działalności hotelowej i gastronomicznej, zmiana przeznaczenia wymagała pisemnej zgody wynajmującego. W przedwstępnej umowie najmu z dnia 7 września 2000r. zawarto w pkt 3 zapis, że umowa zostaje zawarta od chwili udostępnienia obiektu w stanie zamkniętych robót budowlanych parter z antresolą w pierwszym etapie, do dnia 31 grudnia 2003 r. Czynsz miesięczny netto strony ustaliły w wysokości równowartości 10 000 USD. Strony tej umowy ustaliły również, że w trakcie trwania umowy istnieje możliwość remontu i rozbudowy budynku w sposób nieutrudniający eksploatacji wcześniej przekazanej części. W imieniu firmy (...) umowa została podpisana przez prezesa P. G.. Następnie w dniu 30 grudnia 2000 r. powód oraz prezes spółki (...) P. G. podpisali umowę najmu ostateczną. W umowie tej wskazano, że przedmiotem umowy jest cały obiekt zwany spichlerzem znajdujący się wewnątrz obiektu pałacowo - parkowego w P.. Nieruchomość została wynajęta celem prowadzenia działalności hotelowej i gastronomicznej. Zmiana przeznaczenia wymagała pisemnej zgody wynajmującego. Umowa z dnia 30 grudnia 2000 r. jak zaznaczono w jej pkt 3 została zawarta w wykonaniu umowy przedwstępnej z dnia 7 września 2000 r. Umowa została zawarta na czas określony 10 lat bez możliwości jej wypowiedzenia przez każdą ze stron. Czynsz miesięczny został ustalony netto w wysokości równowartości w złotych polskich 10 000 USD. Najemca obowiązany był pokrywać wszelkie opłaty za prąd, ogrzewanie, telefon, a także do pokrywania wszelkich kosztów i napraw, remontów bieżących wynikłych z eksploatacji obiektu. Strony umowy najmu ustaliły, że w trakcie trwania umowy istnieje możliwość remontu i rozbudowy budynku w sposób nieutrudniający eksploatacji wcześniej przekazanej części. Najemca oświadczył, że dokona rozbudowy i przebudowy spichlerza na swój koszt i że rozpocznie budowę w 2001 r. Na dzień 30 grudnia 2000 r. prace remontowe nie były na takim etapie, aby można było prowadzić tam umówioną działalność. Zgodnie z planami Spółki (...)antresola w spichlerzu nie była przewidziana pod pokoje gościnne. Spółka (...) prowadziła działalność restauracyjno - hotelarską w B. o nazwie (...). Budynek w B. Spółka była zobowiązana opuścić w lecie 2000 r. Część wyposażenia z działalności prowadzonej w B. została złożona w spichlerzu w P.. Pismem z dnia 9 stycznia 2001 r. prezes (...) Spółki z o.o. P. G. oświadczył powodowi, iż do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej unieważnienia umowy kupna całej nieruchomości w P., obejmującej również wynajmowany przez (...)spichlerz powstrzymuje się od zapłaty. W dniu 24 sierpnia 2000 r. spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości objętej Lwh (...)położonej w P. stanowiącej działkę ew. (...) wnieśli pozew przeciwko Gminie (...)oraz H. Z. i R. Z. o ustalenie nieważności umowy sprzedaży nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) o powierzchni 5 ha 56 a położonej w P. zawartej pomiędzy Gminą (...)a R. Z. i H. Z. w dniu 21 grudnia 1995 r. Odpis pozwu został doręczony H. i R. Z. w dniu 15 grudnia 2000 r. W piśmie z dnia 21 grudnia 2000 r. pozwana H. Z. wniosła o przedłużenie terminu do złożenia odpowiedzi na pozew o 14 dni ze względu na trudności w uzyskaniu dokumentów źródłowych na temat nabycia tych nieruchomości przez Gminę. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2001 r. Sąd Okręgowy w K.stwierdził nieważność umowy sprzedaży nieruchomości nr (...) położonej w P. objętej Kw (...) poprzednio wpisanej do Lwh (...) zawartej w dniu 21 grudnia 1995 r. pomiędzy Gminą (...)a H. i R. małżonkami Z.. Apelacje pozwanych od tego wyroku zostały oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K.z dnia 5 lutego 2002 r. Kasacje pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.z dnia 5 lutego 2002 r. zostały oddalone przez Sąd Najwyższy w dniu 6 maja 2004 r. Przez cały czas trwania sprawy dotyczącej ustalenia nieważności umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 1995 r. zawartej pomiędzy stronami, nieruchomość stanowiąca działkę nr (...) wraz z zabudowaniami pałacowo – parkowymi pozostawała w posiadaniu powodów. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2004 r. powodowie informowali Wójta Gminy (...), że w związku z unieważnieniem umowy nabycia zespołu pałacowo – parkowego w P. przysługują powodom uprawnienia do odszkodowania i prawo zatrzymania do chwili wypełnienia przez Urząd Gminy (...)żądań powodów. Określili, że żądania te na dzień sporządzenia pisma wynoszą 22 500 000 zł. W związku z tym pismem Wójt Gminy (...)informował powodów, że Gmina (...)nie kwestionuje prawa do odszkodowania, gdyż unieważnienie umowy sprzedaży nie wynikło z jakiejkolwiek winy powodów. Proponował powodom zawarcie ugody przed Sądem co do wysokości należnego odszkodowania za utratę prawa własności do zakupionej nieruchomości. Jednocześnie Gmina (...)uznała prawo do zatrzymania obiektu do chwili ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. Wezwaniem z dnia 6 stycznia 2005 r. powodowie wezwali Gminę (...)do zapłaty kwoty 17 208 724 zł w terminie czternastu dni od dnia otrzymania wezwania. Wskazali, iż na kwotę tę składa się kwota 9 600 000 zł stanowiąca roszczenie wynikające z operatu szacunkowego biegłego C. R., kwota 9 600 000 zł wraz z odsetkami od wydania wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 luty 2002 r., kwota 3 600 000 zł, kwota wynikająca z umowy najmu spichlerza. W dniu 7 stycznia 2005 r. została podpisana ugoda pomiędzy Gminą (...)a H. Z. i R. Z.. W paragrafie 1 tej ugody Gmina (...)uznała roszczenie powodów w kwocie 14 241 000 zł wynikającą z unieważnienia aktu sprzedaży nieruchomości (...) położonej w P. z dnia 21 grudnia 1995 r. Kwota ta wynikała z wyceny nieruchomości dokonanej przez biegłego C. R. oraz zawartej umowy najmu z firmą (...) Spółka z o.o jako utracone korzyści majątkowe. Na podstawie tej ugody powodowie zobowiązali się przystąpić do przetargu nieograniczonego ogłoszonego przez Gminę (...)na sprzedaż nieruchomości nr (...) położonej w P. i stanowiącej zespół pałacowo - parkowy i złożyć w jego trakcie ofertę w wysokości uznanego przez Gminę (...)roszczenia. Gmina (...)zobowiązała się, że cena wywoławcza nieruchomości położonej w P. stanowiącej działkę (...) w pierwszym przetargu zostanie ustalona w wysokości nie wyższej niż 14 100 000 zł, wadium zostanie ustalone w wysokości nie wyższej niż 5 % ceny wywoławczej, zaś postąpienia w przetargu ustalone zostanie na 1 %. Procedura sprzedaży nieruchomości w drodze przetargu nieograniczonego miała rozpocząć się zgodnie z zobowiązaniem Gminy (...)w terminie 7 dni od podpisania ugody. W ugodzie strony ustaliły, że w przypadku jeśli oferta złożona przez powodów w trakcie przetargu będzie najwyższą ze złożonych ofert strony ugody zawrą umowę kupna sprzedaży nieruchomości nr (...) w położonej w P. zaliczając wartość uznanego roszczenia, o którym mowa w § 1 ugody na poczet ceny za sprzedawaną nieruchomość. Do czasu rozstrzygnięcia przetargu i objęcia zespołu pałacowo - parkowego przez nowego nabywcę Gmina zobowiązała się do podjęcia na swój koszt wszelkich kroków faktycznych i prawnych mających na celu utrzymanie w istniejącym stanie działki nr (...) i położonych na niej obiektów. Strony ugody ustaliły, iż zawarta między nimi ugoda jest nieważna jeśli H. i R. Z. nie przystąpią do pierwszego przetargu ogłoszonego przez gminę na sprzedaż działki nr (...) w P.. W dniu 21 grudnia 2004 r. został sporządzony operat szacunkowy nieruchomości zabudowanej położonej w P. stanowiącą działkę nr (...), opracowany między innymi przez C. R. na zlecenie Gminy (...), zgodnie z którym wartość tej nieruchomości została oszacowana na kwotę 9 561 971 zł. W dniu 21 stycznia 2005 r. Gmina (...)przygotowała wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia. Nieruchomością tą był zespół pałacowo – parkowych w P., stanowiący działkę nr (...) wraz ze szczegółowo wskazanymi zabudowaniami. Kolejny wykaz został przygotowany w dniu 15 marca 2005 r. Urząd Gminy (...)został zawiadomiony pismem z dnia 14 marca 2005 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzji stwierdzającej, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działki między innymi (...) wchodzącej w skład majątku ziemskiego w P., nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomił Gminę (...), że z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 14 grudnia 1993 r. w części dotyczącej przekazania na rzecz Gminy (...)prawa własności nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni 5, 69 ha. W dniu 26 października 2006 r. pomiędzy Gminą (...)a H. Z. i R. Z. została zawarta umowa dzierżawy. Umowa została zawarta w celu umożliwienia dzierżawcy prowadzenia na nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni 5 ha 56 a położonej w P. objętej Kw (...) działalności restauracyjnej, hotelarskiej, rekreacyjnej, związanej ze sportem, związanej ze służbą zdrowia (szpitalnictwo) oraz związanej z mieszkalnictwem. W umowie zaznaczono, że zostanie sporządzony protokół zdawczo – odbiorczy w dniu 6 listopada 2006 r. wraz z opisem stanu technicznego przedmiotu dzierżawy. W § 3 zaznaczono, że przedmiot dzierżawy znajduję się w posiadaniu dzierżawcy. Nieruchomość została oddana w dzierżawę od dnia 26 października 2006 r. Umowa dzierżawy została zawarta na lat 30, tj. od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 października 2036 r. Protokół zdawczo odbiorczy zespołu pałacowego w P. został spisany w dniu 28 listopada 2006 r. i podpisany przez wydzierżawiającego i dzierżawcę. Po stwierdzeniu nieważności umowy zawartej pomiędzy stronami w dniu 21 grudnia 1995 r. pozwana podejmowała działania zmierzające do zabezpieczenia nieruchomości stanowiącej zespół pałacowo – parkowy. W 2006 r. powód zgłaszał, że przecieka dach w pałacu. Na zlecenie wójta J. F. i R. K. pojechali oglądnąć nieruchomość pałacu, oglądali również spichlerz. W trakcie tych oględzin powód prowadził pracę remontowe w pałacu. Prace dotyczące zabezpieczenia dachu zostały przeprowadzone za środki finansowe pochodzące od Gminy. Wówczas została przeznaczona kwota około 20 000 zł. W 2007 r. członkowie Rady Gminy wraz z pracownikiem Urzędu Gminy R. K. dokonali oględzin przedmiotowej nieruchomości. W tym czasie powód zakładał dachówkę na stodole i robił konserwację poszczególnych dachówek. Z dokonanych oględzin została sporządzona dokumentacja fotograficzna. W 2007 r. nieruchomość zwiedzał Wójt Gminy W. K.. W tym czasie trwały prace budowlane w pałacu. W niektórych z pomieszczeń były już wykonane drobne prace typu oczyszczenie okiennic i fragmenty wskazujące na badanie stiuków. W spichlerzu były rozpoczęte prace adaptacyjne, budowlane. Wszystko było w stanie surowym. Wszystkie piętra były w rodzaju antresoli. Na jednej z tych antresol były złożone elementy wyposażenia zajazdu (...), znajdował się tam stylizowany napis (...). Znajdowały się tam stole, ławy, kredens, meble cepeliowskie. W piśmie z dnia 2 lipca 2008 r. powodowie wezwali pozwaną Gminę (...)do zapłaty kwoty 28 000 000 zł w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Wójt Gminy (...)pismem z dnia 28 października 2008 r. poinformował powodów iż nie uznaje podstaw zadośćuczynienia żądaniu i odmawia zapłaty. Decyzją z dnia 12 marca 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia 14 sierpnia 1993 r. nr (...), w części dotyczącej przekazania na rzecz Gminy (...)prawa własności nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka nr (...) o pow. 5,56 ha. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Gmina zamierzała prowadzić działalność kulturalną w budynkach zlikwidowanego folwarku, jednakże po nabyciu własności gruntu wraz z zabudową okazało się, że remont zdewastowanych obiektów wykracza poza możliwości finansowe Gminy (...). Wówczas Gmina podjęła decyzję o zbyciu tej nieruchomości. Wskazano również, że Gmina nie była uprawniona do sprzedaży gruntów. Działania gminy polegające na sprzedaży gruntów, budynków i lokali zdają się świadczyć. iż mienie to nie było związane z realizacją zadań Gminy. Dlatego decyzja Wojewody (...) z dnia 14 sierpnia 1993 r. w części dotyczącej przekazania Gminie (...) własności stanowiącej działkę nr (...) została wydana z rażącym naruszeniem prawa co uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji w odpowiedniej części. Po przeprowadzeniu postępowania z wniosku Gminy (...)o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 marca 2008 r. decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 30 września 2009 r. Gmina (...)na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 2009 r. złożyła skargę do (...) Sądu Administracyjnego w W.. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. skarga została oddalona. W dniu 4 sierpnia 2010 r. Gmina (...)przelała na konto powoda kwotę 200 000 zł tytułem zwrotu ceny zakupu nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) położonej w P., gmina (...). Wartość rynkowa prawa własności działki ew. nr(...) o pow. 5,56 ha, zabudowanej zespołem zabudowań o charakterze dworsko – pałacowym, położonym w P. gmina (...), powiat (...) województwo (...) według stanu na dzień 28 listopada 2006 r. i w poziomie cen na miesiąc maj 2014 r. wyniosła 7 315 774 zł. Przedmiotowa nieruchomość położona jest w odległości ok. 11 km na zachód od ścisłego centrum K.. Otoczenie nieruchomości stanowią tereny niezabudowane oraz zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W skład zespołu pałacowo parkowego wchodzi pałac oraz dwa zespoły folwarczne. Teren na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość ma charakter zniwelowanej skarpy opadającej w kierunku wschodnim. Budynek pałacu został zaprojektowany w drugiej połowie XIX w. przez (...) architekta F. P.. W latach 1857 - 1867 trwała realizacja pałacu. Wtedy istniały już zespoły folwarczne. Zabudowania folwarczne powstały najprawdopodobniej na początku XVIII w. W tym samym czasie jako zaplecze gospodarcze został wniesiony budynek oranżerii. Budynek ten nie zachował się. Budynek pałacu reprezentuje typ neogotyckiej siedziby wiejskiej. Od 1957 r. pałac wraz z otaczającym go terenem został przejęty przez Szpital(...) w K.. Stan budynków stajni poza normalną eksploatacją nie uległ zmianie. Są to dwa wolnostojące budynki na planie prostokąta kryte dachem dwuspadowym o konstrukcji murowanej, więźba dachowa drewniana. Budynki przykryte są dachówką. Na posadzkach wylewka betonowa. W jednych z budynków stajni znajdują się boksy dla zwierząt oraz pomieszczenia pomocnicze dla obsługi. Budynek spichlerza składa się z części wschodniej oraz południowej połączonych przewiązką. W części południowej na parterze znajdują się pomieszczenia magazynowe, gospodarcze, parter jest niewykończony. Na piętrze znajdują się dwa mieszkania. Ogrzewanie mieszkań indywidualne z piecy grzewczych na paliwo stałe. Wykończenia podłóg stanowią panele oraz terakota. Okładziny wewnętrzne ścian stanowi tynk z powłoką malarską. W każdym lokalu znajduje się łazienka. Wyposażone są w podstawowy sprzęt sanitarny oraz wykończone są ceramiką. Lokale wyposażone w instalację wodno kanalizacyjną oraz elektryczną. W części wschodniej budynku oraz przewiązce znajduje się sala restauracyjna wraz z antresolą oraz węzłem sanitarnym. Posadzkę sali stanowi wylewka betonowa pomalowana. W pomieszczeniu wykonana jest antresola. Konstrukcja nośna antresoli stalowa, posadzka antresoli drewniana. Strop nad antresolą drewniany na belkach stalowych. Piętro w części wschodniej, gdzie miały się znajdować pokoje hotelowe niewykończone. Pomieszczenia sanitarne wykończone są płytkami ceramicznymi oraz wyposażone w podstawowy sprzęt sanitarny. Budynek pałacu przykryty jest dachem wielospadowym składa się z kondygnacji piwnic ( podpiwniczenia na ok. 75%), parteru, pierwszego piętra oraz poddasza. Konstrukcja budynku murowana z cegły oraz kamienia, stropy drewniane. Schody między kondygnacyjne drewniane, więźba dachowa drewniana. Parter budynku został wyremontowany przed 28 listopada 2006 r. Wykonane zostały drewniane okiennice oraz okna i drzwi wewnętrzne. Wykonane zostały stiuki ozdobne na ścianach i suficie. Posadzkę stanowi albo okładzina marmurowa, albo płyta pilśniowa. Okładziny stanowi tynk z powłoką malarską. Na parterze jest ogrzewanie podłogowe oraz zamontowana jest klimatyzacja. W sali kominkowej znajduje się murowany kominek oraz strop z odsłoniętymi, wyremontowanymi belkami drewnianymi. Pozostałe kondygnacje są zruderyzowane, zdewastowane. W kilku pomieszczeniach zerwany jest strop co uniemożliwia wejście do pomieszczenia. Budynek wozowni składa się z kondygnacji parteru. Na parterze dobudowanej części znajdują się pomieszczenia gospodarcze, a na piętrze lokal mieszkalny. Na parterze wozowni znajdują się pomieszczenia magazynowo - składowe. Budynki przykryty są dachem dwuspadowym pokrytym dachówką. Wykończenia posadzek na parterze stanowi wylewka betonowa, okładziny ścian stanowi tynk z powłoką malarską. Lokal wyposażony jest w instalację energii elektrycznej, wodociągowej oraz kanalizacyjną, brak ogrzewania centralnego. Do analizy cen nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami zabytkowymi dwory i pałace biegła przyjęła nieruchomości z całego kraju. Zróżnicowane ceny zawieranych transakcji spowodowane były różnicami w położeniu nieruchomości, stanie technicznym zabudowań, wielkości oraz sposobu zagospodarowania działki, a także walorami architektonicznymi zabudowań oraz ilością budynków na nieruchomości. Cechy nieruchomości mające największy wpływ na ich cenę transakcyjną oraz ich wagi ustalono na podstawie rynku nieruchomości. Do cech tych biegła zaliczyła położenie, stan techniczny, standard wykończenia, powierzchnię działki, powierzchnie budynków oraz walory architektoniczne. Biegła przyjęła uwzględniając cel i zakres wyceny, przepisy prawa, przeznaczenie nieruchomości i jej stan prawny oraz informację o nieruchomościach podobnych, że właściwą procedurą do określenia wartości rynkowej nieruchomości jest podejście porównawcze, metoda korygowania ceny średniej. Biegła E. H. stwierdziła, że przedmiotem najmu może być każdy budynek, nawet taki, który znajduje się w stanie katastrofy budowlanej, jednak pod warunkiem przeprowadzenia remontu przez jedną ze stron umowy. To jakie prace musiałyby być wykonane w budynku spichlerza uzależnione było od sposobu jego użytkowania, standardu hotelu, restauracji oraz ich wielkości. Przy niskim standardzie hotelu i restauracji miesięczna kwota czynszu w wysokości 10 000 USD była nieuzasadniona, natomiast przy wysokim standardzie, to kwota ta byłaby uzasadniona. Poczyniwszy powyższe ustalenia, w rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy stwierdził, iż roszczenia powodów okazały się częściowo uzasadnione. Powodowie R. Z. i H. Z. domagali się od pozwanej Gminy (...)zapłaty kwoty 136 269, 86 zł z odsetkami od dnia 4 sierpnia 2010 r. i kwoty 19 000 000 zł z odsetkami od dnia wyrokowania, które to kwoty stanowiły zwaloryzowane świadczenie nienależne z tytułu zawartej z pozwaną umowy sprzedaży w dniu 21 grudnia 1995 r., po odjęciu wpłaconej przez pozwaną na rzecz powodów kwoty 200 000 zł oraz kwoty 3 976 100 zł z odsetkami od poszczególnych miesięcy za lata 2001 – 2011 stanowiącą odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Według stanowiska Sądu Okręgowego, wobec stwierdzenia nieważności umowy zawartej między stronami w dniu 21 grudnia 1995 r. strony były zobowiązane do zwrotu tego co nawzajem sobie świadczyły ( art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c.). Tu Sąd Okręgowy powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. IV CSK 68/11. W niniejszej sprawie wyrok stwierdzający nieważność umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 1995 r. uprawomocnił się w dniu wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy, tj. w dniu 6 maja 2004 r. Według oceny Sądu I instancji, od tej daty strony były obowiązane do zwrotu wzajemnych świadczeń. Jednakże powodowie nadal pozostawali w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, pomimo, że utracili tytuł prawny do jej posiadania. Podjęli bowiem działania zmierzające do uzyskania tego tytułu. Wcześniej jednak zgłosili w stosunku do Gminy (...)swoje roszczenia w związku ze stwierdzeniem nieważności umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 1995 r. Ponieważ nie doszło do zawarcia między stronami umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w drodze przetargu, to ostatecznie powodowie chcąc posiadać w dalszym ciągu nieruchomość zawarli z pozwaną umowę dzierżawy. Dalej Sąd meriti rozważając w jakich okolicznościach może nastąpić zwrot rzeczy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2005 r., III CZP 47/05 (zwrot rzeczy w rozumieniu art. 229 § 1 k.c. może nastąpić także w sposób przewidziany w art. 349 k.c.). W związku z tym należało przyjąć, że do zwrotu nieruchomości przez powodów na rzecz pozwanej doszło poprzez zawarcie między stronami umowy dzierżawy w dniu 26 października 2006 r., a najpóźniej w dniu 28 listopada 2006 r., w którym to dniu został sporządzony protokół zdawczo – odbiorczy zespołu pałacowego w P.. Tym samym w tym dniu pozwana Gmina była zobowiązana do zwrotu ceny sprzedaży. Powodowie zgłaszając swoje roszczenia w stosunku do Gminy (...)domagali się kwoty stanowiącej równowartość przedmiotowej nieruchomości. Sąd I instancji dokonując teoretyczno-prawnych rozważań w kwestii ekwiwalentności świadczeń w chwili zwrotu rzeczy w następstwie nieważności umowy wzajemnej, powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w wyroku z dnia 30 września 2009 r. ( V CSK 33/09) oraz w wyroku dnia 25 lipca 2001 r. ( I CKN 25/99) w konsekwencji przyjmując, iż górną granicę waloryzacji ceny uiszczonej w pieniądzu stanowi wartość tej nieruchomości w dacie rozstrzygania sprawy. Co do zarzutu pozwanej, że ugoda z dnia 7 stycznia 2005 r. pozostaje bezskuteczna, a to wobec braku kontrasygnaty skarbnika Gminy, to w pierwszej kolejności należało ustalić, jak uzasadniał Sąd Okręgowy, jaka była treść ugody, pod jakimi warunkami ugoda ta została zawarta i jakie skutki miała ona wywrzeć, jaki był zgody zamiar stron. W tym miejscu Sąd Okręgowy przeprowadził szczegółową analizę tejże ugody i okoliczności przedmiotowej sprawy, dochodząc do wniosku, że brak było podstaw do przyjęcia, że doszło do uznania przez pozwaną Gminę (...)roszczenia powodów w wysokości 14 241 000 zł, w tym kwoty 3 976 100 zł tytułem odszkodowania za utracone korzyści. Należało przyjąć, że ugoda jest nieważna w realiach rozpoznawanej sprawy, a wobec tego nie doszło do żadnego uznania roszczenia powodów przez pozwaną, zachodziła konieczność ustalenia wartości nieruchomości objętej umową sprzedaży z dnia 21 grudnia 1995 r. według stanu z chwili wydania nieruchomości, tj. z chwili sporządzenia protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 28 listopada 2006 r., do którego doszło w skutek zawarcia umowy dzierżawy, oraz według cen na chwilę sporządzenia opinii. Zdaniem Sądu I instancji, nie budziło wątpliwości, że od grudnia 1995 do listopada 2006 r. doszło do znacznej zmiany siły nabywczej pieniądza. W szczególności w latach 2003 – 2007 ceny nieruchomości znacznie poszły w górę. Cena zapłacona w wykonaniu nieważnej umowy nabycia nieruchomości jest świadczeniem nienależnym ( art. 410 § 2 kc ) i wraz z wydaniem nieruchomości powinien nastąpić jej zwrot. Świadczenia stron mają być ekwiwalentne w chwili dokonania zwrotu. Cena kupna powinna odpowiadać aktualnej wartości podlegającej zwrotowi rzeczy. Przy zwrocie świadczeń wzajemnych, w razie nieważnej umowy sprzedaży nieruchomości górną granicę waloryzacji ceny uiszczonej w pieniądzu stanowi wartość tej nieruchomości w dacie rozstrzygania sprawy. Kwota zwracana tytułem ceny kupna musi odpowiadać aktualnej wartości zwracanej nieruchomości. Można mówić wtedy o ekwiwalentności podlegających zwrotowi świadczeń i o tym, że doszło do rozważenia interesów obu stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Skoro pozwana zapłaciła powodom kwotę 200 000 zł tytułem zwrotu ceny, to od zwaloryzowanej kwoty wynoszącej 7 315 774 zł, zdaniem Sądu I instancji należało odliczyć kwotę 200 000 zł i od kwoty 7 115 774 zł zasądzić odsetki od dnia wydania wyroku. Jak wskazał Sąd Okręgowy, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut pozwanej, że powodowie nabyli przedmiotową nieruchomość na potrzeby prowadzenia przez powodów działalności gospodarczej, ponieważ powodowie nie prowadzili żadnego przedsiębiorstwa, a więc nie ma tutaj zastosowania przepis art. 358 2 § 4 k.c. Sąd I instancji podniósł także, iż nie zasługiwało na uwzględnienie roszczenie powodów o odszkodowanie i zostało ono w całości oddalone. Okoliczności sprawy zdaniem Sądu meriti przemawiają za tym, że umowa najmu z dnia 30 grudnia 2000 r. była umową fikcyjną, gdyż (...), z którym umowa została zawarta jako najemcą, nie był w stanie prowadzić tam działalności już w styczniu 2001 r. przy jednoczesnym uiszczaniu czynszu w wysokości odpowiadającej wartości 10 000 USD. Powodowie wiedząc, że zostało wytoczone przeciwko nim powództwo o stwierdzenie nieważności umowy zawarli umowę najmu bez odpowiedniego przygotowania spichlerza do prowadzenia w nim działalności. Powodowie nie udowodnili, jak skonkludował Sąd Okręgowy, że rzeczywiście byli w stanie osiągnąć korzyści z przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie była ona przygotowana do prowadzenia działalności. Odnośnie roszczenia o odszkodowanie i podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia Sąd Okręgowy uznał, że rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie należałoby liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 1995 r., czyli od dnia 6 maja 2004 r. Jak argumentował Sąd Okręgowy, przyjmując, że roszczenie powodów o odszkodowanie w ogóle istniało, to należało stwierdzić, iż doszło do jego przedawnienia z dniem 7 maja 2007 r. Pozew w niniejszej sprawie został złożony w dniu 23 grudnia 2010 r. Ostatecznie Sąd I instancji dokonał waloryzacji świadczenia pozwanej - zwrotu ceny sprzedaży i zasądził kwotę 7 115 774 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku, tj. 17 grudnia 2014 r. i w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Powodowie wygrali proces w 31 %, a w 69 % przegrali i w tym stosunku zostały rozdzielone koszty postępowania na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd nie obciążył powodów kosztami zastępstwa procesowego na rzecz interwenienta ubocznego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa powołując się na zapis art. 107 k.p.c., zgodnie z którym sąd może przyznać interwenientowi koszty interwencji od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów, mając na uwadze nieznaczny nakład pracy radcy oraz tylko częściową wygraną pozwanego, do którego interwenient uboczny przystąpił. Apelacje od wyroku Sądu Okręgowego złożyły obie strony postępowania oraz interwenient uboczny. Powodowie zaskarżyli powyższy wyrok w części , a mianowicie w pkt. II, III, IV i V i zarzucili: 1) błędne ustalenie, że oświadczenie pozwanej Gminy (...)zawarte w ugodzie z dnia 7 stycznia 2005 roku nie stanowi uznania długu; 2) naruszenie art. 227, 232 i 233 § 1 k.p.c. wskutek braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz wskutek uniemożliwieniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2012 roku zadawania pytań pełnomocnikowi powoda, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że umowa najmu z dnia 30 grudnia 2010 roku zawarta przez powodów z (...)sp. z 0.0. jest umową fikcyjną, co w konsekwencji doprowadziło Sąd I instancji do błędnego ustalenia, że powodowie nie ponieśli szkody z tytułu utraconych korzyści; 3) naruszenie art. 117 § 1, 120 § 1, 123 § 1 k.c. wskutek błędnego przyjęcia, że roszczenie powodów o zapłatę utraconych korzyści uległo przedawnieniu, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu okoliczności, że bieg terminu przedawnienia roszczenia powodów uległ przerwaniu. Wskazując na powyższe wnieśli o : 1) zmianę w/w wyroku w zaskarżonym zakresie poprzez zasądzenie na rzecz powodów solidarnie od strony pozwanej dodatkowo kwoty 3.976.100,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie tytułem odszkodowania (utraconych korzyści) oraz w konsekwencji zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu; 2) zasądzenie na rzecz powodów solidarnie od strony pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego; Pozwana zaskrzyła wyrok w części , w zakresie orzeczenia zawartego w pkt. I III, VII i zarzuciła: 1) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sprowadzające się do poniechania ustalenia podstawowej przesłanki waloryzacji, a to wystąpienia istotnej zmiany siły nabywczej po powstaniu zobowiązania, w oparciu o fakty relewantne do nin. sprawy, a także niewyjaśnienie interesów stron, 2) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w odniesieniu do stanu przedm. nieruchomości, nakładów na nieruchomość poczynionych przez powodów, 3) brak ustalenia istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu ceny ofertowej przedmiotowej nieruchomości, podanej przez pozwaną w 1994 roku w ogłoszonych publicznie dokumentach urzędowych oraz ustalenia stosunku tej wyszacowanej przez biegłych do ceny zapłaconej przez powodów 21.12.1995 roku, 4) pominięcie wniosków dowodowych pozwanej na okoliczność wykazania rzeczywistego stanu nieruchomości oraz wniosków dowodowych na okoliczność wykazania stosunków stron o istotnym znaczeniu dla orzeczonej wysokości waloryzacji, w tym ustępstw poczynionych przez pozwaną na rzecz powodów, 5) oddalenie wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodu z innego biegłego, które wpłynęło na wynik sprawy, 6) dowolna ocena dowodu z opinii biegłej sądowej z pominięciem zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, rodzaju i poziomu kompetencji biegłego, podstaw teoretycznych opinii, sposobu motywowania oraz przyjęciu za rzetelną i fachową opinii, której założenia są nieweryfikowalne, zaś wywody oczywiście nieprzekonywujące, 7) oddalenie en bloc wniosków dowodowych pozwanej, wskazujące na brak rozpoznania zgłoszonych wniosków dowodowych, 8) naruszenie przepisu art. 328 §2 k.p.c. w związku z art.
k.c., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisu prawa, podczas gdy z ustaleń faktycznych przytoczonych w uzasadnieniu wynika, iż nie ma możliwości dokonania subsumpcji hipotezy art.
k.c., 9) pominięcie rozważenia interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego i błędne przyjęcie, iż zasądzona na rzecz powodów od pozwanej kwota czyni zadość wyż. wym. wymogowi z przepisu art.
k.c., 10) błędne utożsamienie normatywnego pojęcia interesu stron z zasadą ekwiwalentności świadczeń. 11) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 496 k.c. stosowanego odpowiednio przez odesłanie z art. 497 k.c., w związku z art.
k.c., poprzez błędne rozumienie przesłanki w postaci wystąpienia istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania oraz przyjęcie, że wysokość zwaloryzowanego świadczenia pieniężnego jest równowarta wyszacowanej wartości nieruchomości, co według Sądu I instancji odpowiada interesom stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, 12) pozostałe uchybienia procesowe wskazane i umotywowane w uzasadnieniu. Powołując się na podniesione zarzuty, pozwana wniosła o: 1) zmianę orzeczenia zaskarżonego w punkcie I wyroku i oddalenie powództwa, 2) odpowiednią zmianę orzeczeń utrwalonych w pkt III i VII, 3) zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów postępowania w I instancji oraz kosztów postępowania apelacyjnego w wysokości 4,8 stawki minimalnej według norm przepisanych - a na wypadek nieuwzględnienia wniosku o wydanie wyroku reformatoryjnego wniosła o : 4) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Ponadto z ostrożności procesowej, na wypadek oddalenia apelacji pozwanej od orzeczenia utrwalonego w pkt I wyroku z 17.12.2014 roku, pozwana wniosła o rozłożenie na 3 równe raty z płatne w terminach , 1 rata w terminie miesiąca od uprawomocnienia się wyroku z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty raty od dnia wymagalności tej raty, 2 rata w terminie roku od uprawomocnienia się wyroku z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty raty od dni a wymagalności tej raty ; 3 rata w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku z odsetkami ustawowymi liczonymi od kwoty raty od dnia wymagalności tej raty. W piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. strona pozwana dodatkowo zarzuciła: 1) brak rozpoznania istoty sprawy poprzez:
ma charakter prawo kształtujący). W ocenie Sądu Apelacyjnego stanowisko strony pozwanej, iż nie zbadano czy w stanie faktycznym sprawy nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza – nie może się ostać w świetle wyroku SN z dnia 13 maja 2011 r. (sygn. akt V CSK 359/10). Następnie Sąd Apelacyjny odniósł się do apelacji interwenienta ubocznego Skarbu Państwa – Wojewody (...). Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługiwał na uwzględnienie. Za bezzasadne uznano także zarzuty materialnoprawne podniesione przez interwenienta ubocznego, mając na uwadze, że Sąd Okręgowy ewidentnie zajmował się kwestią waloryzacji ceny, z tym, że dokonując waloryzacji świadczenia pieniężnego zwróconego w konsekwencji ustawowego obowiązku zwrotu świadczeń wzajemnych uprzednio spełnionych na podstawie nieważnej umowy wzajemnej, odniósł ją do górnej granicy wartości spornej nieruchomości. Dalej Sąd Apelacyjny podał, że nie ma doniosłości prawnej okoliczność, iż w chwili dokonywania zwrotu przedmiotowej nieruchomości , Gmina (...)nie była jej właścicielem, gdyż art. 496 k.c. i art. 497 k.c. mają zastosowanie w każdym przypadku zwrotu świadczeń wzajemnych w razie nieważności umowy wzajemnej. Nieuzasadniony jest także zarzut interwenienta ubocznego, iż w niniejszej sprawie nie doszło do zwrotu nieruchomości Gminie (...), bo do zwrot rzeczy może nastąpić także w sposób przewidziany w art. 349 k.c. tj. poprzez zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 107 k.p.c., ponieważ nie kreuje obowiązku przyznania kosztów interwencji, a jedynie przewiduje taką możliwość. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie widział potrzeby przyznania kosztów interwencji interwenientowi ubocznemu, czemu dał wyraz w pisemnym uzasadnieniu, a Sąd odwoławczy tej oceny nie zmienia. W dalszej części uzasadnienia Sąd Apelacyjny nawiązał do apelacji powodów. Wskazując na zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., powołując się na orzecznictwo, podał, że pozwany powinien był wykazać w apelacji , że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, czego zaniechał. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie sposób uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w okolicznościach sprawy. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem powodów, wiążących odpowiedzialność pozwanej Gminy z jej oświadczeniem zawartym w ugodzie z dnia 7 stycznia 2005 r . Sąd Apelacyjny omówił istotę uznania roszczenia, podając, iż zawarta między stronami ugoda nie wywołała skutku w postaci powstania roszczenia o zapłatę kwoty 9.561.000 zł stanowiącej równowartość przedmiotowej nieruchomości. W zawartej między stronami ugodzie obie strony postanowiły w taki a, nie w inny sposób rozwiązać problem związany z ustaleniem nieważności umowy. Uznanie niewłaściwe jest jedynie oświadczeniem wiedzy i nie prowadzi do powstania stosunku prawnego, a jedynie wywiera – z mocy ustawy – skutek w zakresie biegu przedawnienia. Podstawą faktyczną roszczenia dochodzonego przez powodów jest również twierdzenie, iż w wyniku ustalenia nieważności umowy z dnia 21 grudnia 1995 r. ponieśli szkodę, na którą składają się utracone korzyści w kwocie
ma charakter prawokształtujący, a o jego wydaniu decydują, zgodnie zasadą aktualności (art. 316 § 1 k.p.c.), okoliczności istotne z punktu widzenia wskazanego przepisu, istniejące w dacie zamknięcia rozprawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2011 r., V CSK 359/10, z dnia 16 stycznia 2015 r., III CSK 68/14). Sąd Najwyższy wskazał, że w praktyce stosowane są trzy metody waloryzacji, po czym je omówił, odwołując się do dotychczasowego dorobku orzeczniczego Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podkreślił, że sądowa waloryzacja korzyści majątkowych, zwracanych jako nienależne świadczenie pieniężne będąca odmianą klauzuli rebus sic stantibus, wymaga rozłożenia skutków zmiany siły nabywczej pieniądza na obie strony. Jej celem jest wprawdzie przywrócenie początkowej wartości długu, ale przy uwzględnieniu interesów obu stron i zasad współżycia społecznego. Niezbędna jest zatem indywidualizacja mierników waloryzacji i dostosowanie ich do okoliczności danej sprawy, przy pozostawieniu oceny sędziowskiemu uznaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1993 r., III CRN 46/93, OSNCP 1994, nr 4, poz. 93). Dalej Sąd Najwyższy podał, że w ramach kontroli kasacyjnej nie jest możliwe wkraczanie w sferę swobodnego uznania sędziowskiego, co oznacza, że zarzut zaniżenia zwaloryzowanego świadczenia może być skuteczny tylko wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie narusza w sposób oczywisty przesłanki określone w art.
(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1998 r., II CKN 790/97, z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 127/01, z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1318/00). Zdaniem Sądu Najwyższego w okolicznościach sprawy zarzut uchybienia temu przepisowi nie znajduje uzasadnienia. Sąd drugiej instancji trafnie odwołał się do znaczącej różnicy ceny i wartości nieruchomości, wskazującej na brak obiektywnej ekwiwalentności świadczeń stron już w dacie nieważnej umowy sprzedaży. Od jej zawarcia upłynęło dwadzieścia pięć lat, w trakcie których nastąpiła nadzwyczajna zmiana sytuacji społeczno-ekonomicznej. Rozwój gospodarczy spowodował szczególnie wysoki popyt i wzrost cen nieruchomości oraz spadek wartości pieniądza. Interes powodów nie doznał uszczerbku, gdyż przez cały wskazany okres byli posiadaczami nieruchomości i czerpali z niej korzyści z wyłączeniem właścicieli. W tej sytuacji również zasady współżycia społecznego przemawiają przeciwko przyznaniu im przysporzenia odpowiadającego pełnej obecnej wartości nieruchomości. Chybiona jest skarga kasacyjna powodów także w części odwołującej się do pominięcia uznania roszczenia w oznaczonej wysokości przez pozwanego w ugodzie zawartej przez właściwy organ gminy, ale z pominięciem kontrasygnaty skarbnika gminy lub osoby przez niego upoważnionej. Sąd Najwyższy powołał tu treść art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst: Dz.U. z 2020 r., poz. 713), dokonując dalej wykładni powołanego przepisu prawa. Wskutek przeprowadzonego wywodu Sąd Najwyższy uznał, że oświadczeniu temu można przypisać jedynie znaczenie uznania niewłaściwego, wyjaśniając dalej na czym ono polega i jaki jest jego charakter. W dalszej części uzasadnienia Sąd Najwyższy odniósł się do skargi kasacyjnej pozwanej i interwenienta ubocznego. Powołane przez tych skarżących podstawy skarg kasacyjnych pokrywają się w znaczącym zakresie, ponieważ kwestionują dopuszczalność zasądzenia odsetek od kwot zasądzonych wyrokiem Sądu drugiej instancji w wyniku waloryzacji świadczenia nienależnego w postaci ceny, zapłaconej w wykonaniu nieważnej umowy sprzedaży nieruchomości, dokonanej przy zastosowaniu innej metody i uwzględniającej zaktualizowaną wartość nieruchomości, od daty wydania orzeczenia zaskarżonego apelacją. Sąd Najwyższy wskazał na sprzeczność rozstrzygnięcia zapadłego w tym przedmiocie i jego motywów przedstawionych w uzasadnieniu. Sąd Apelacyjny wskazał bowiem wyraźnie, że ustaloną kwotę 2 962 709 zł należy zasądzić z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania (tu: 6 czerwca 2017 r.), gdyż od tego dnia pozwana pozostaje w zwłoce ze spełnieniem świadczenia, podczas gdy zasądził ją od dnia wydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy (17 grudnia 2014 r.). Według Sądu Najwyższego skarżący trafnie wskazują, że rozstrzygnięcie dotyczące odsetek narusza art. 481 § 1 k.c. Wprawdzie obowiązek wydania korzyści (art. 405 k.c.), gdy jej przedmiotem jest od samego początku suma pieniężna, powstaje z chwilą jej uzyskania przez wzbogaconego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., I CSK 586/14), ale judykatura jednolicie przyjmuje, że konstytutywne, prawokształtujące orzeczenie waloryzacyjne, o którego wydaniu decydują okoliczności istotne z punktu widzenia art.
k.c., oceniane w dacie zamknięcia rozprawy powoduje skutki na przyszłość (ex nunc). Oznacza to, że świadczenie pieniężne staje się wymagalne i przysługuje wierzycielowi w nowej (zwaloryzowanej) wysokości dopiero od chwili uprawomocnienia się takiego wyroku. Przyczyną prawną świadczenia odsetek jest bowiem opóźnienie w wykonaniu świadczenia (art. 481 § 1 k.c.) lub zwłoka (476 k.c.), stąd orzeczenie określające treść i wysokość świadczenia wyznacza termin początkowy ich płatności - por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 127/01, z dnia 13 marca 2002 r., III CKN 568/99, z dnia 21 stycznia 2004 r., IV CK 358/02. Zdaniem Sądu Najwyższego trafnie kwestionuje pozwana rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w zakresie obciążenia jej pełną opłatą sądową od pozwu, w wyroku reformatoryjnym Sądu drugiej instancji, mimo uwzględnienia powództwa jedynie w 12,82 %. Sąd Najwyższy podał, że reguły wynikające z art. 100 k.p.c. powinny być stosowane do wszystkich składników kosztów postępowania jednolicie. Tymczasem w orzeczeniu odwołano się do wzajemnego rozłożenia tylko w części obejmującej wydatki i koszty zastępstwa procesowego, obciążając kosztami opłaty sądowej wyłącznie stronę pozwaną i to mimo braku ustawowych przesłanek. Nie jest także dopuszczalne pobieranie wpisu sądowego w wysokości wykraczającej poza górną ustawową (art. 13 ust.1 u.k.s.c.) zatem, mimo że na rzecz powodów zasądzono należność główną w kwocie 2 962 709 zł, od której także przysługiwałaby opłata w wysokości 100 000 zł, granicę rozstrzygnięcia wyznaczała opłata uiszczona przez powodów. Dalej Sąd Najwyższy podał, że pozwana złożyła wniosek restytucyjny o nakazanie powodom zwrotu kwoty 545 788 zł bezpodstawnie uiszczonej, tytułem odsetek, w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego. Wniosek o orzeczenie zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia jest szczególną postacią dochodzenia roszczenia, a jego podstawę materialnoprawną stanowi art. 405 i nast. k.c., a procesową art. 415 w zw. z art. 398 15 § 1 k.p.c. W orzecznictwie przyjęto, że strona powodowa w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu uzyskanego świadczenia, a załatwienie wniosku restytucyjnego następuje w formie wyroku lub jego uzupełnienia (art. 351 § 3 k.p.c.), które wymagają przeprowadzenia rozprawy. Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powodów jako bezzasadną (art. 398 14 k.p.c.), a wobec potwierdzenia w wywiedzionym zakresie podstaw skarg kasacyjnych pozwanej i interwenienta ubocznego uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej przez nich części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania łącznie z rozpoznaniem wniosku restytucyjnego (art. 398 15 § 1 k.p.c.), pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Strona pozwana w piśmie przygotowawczym z dnia 26 października 2020 r. wniosła o: 1) zasądzenie na rzecz powodów od pozwanej do niepodzielnej ręki odsetek ustawowych za opóźnienie od daty wydania wyroku Sądu Apelacyjnego, tj. od dnia 6 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty, która nastąpiła w dniu 9 czerwca 2017 r., a zatem odsetek w łącznej kwocie 1.704,57 zł; 2) orzeczenie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji, tj. w zakresie objętym uchylonym pkt I ppkt III-VII wyroku Sądu Apelacyjnego z uwzględnieniem prawidłowej proporcji wygranej i przegranej pomiędzy stronami (wygrana powodów jedynie w 12,82%), w tym w szczególności w zakresie rozliczenia opłaty od pozwu wniesionej pierwotnie przez powodów, tj.:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.