w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pkt 9 ustawy prawo bankowe, wyrażające się w przyjęciu, że prowizja stanowi główne świadczenie stron w ramach umowy kredytu, wobec czego postanowienia, które jej dotyczą nie mogą być poddane tzw. kontroli incydentalnej w rozumieniu art.
co skutkowało wadliwym uchyleniem się przez Sąd I instancji od przeprowadzenia takiej kontroli, która na gruncie stosunku prawnego łączącego strony była dopuszczalna, albowiem z uwagi opcjonalność, prowizja jako należne obok odsetek wynagrodzenie kredytodawcy nie stanowi głównego świadczenia stron umowy kredytu. Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed Sądem II instancji według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna i wyrok podlegał uchyleniu w zaskarżonej części z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy. Zgodzić należy się z apelującym, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał prowizję zastrzeżoną w umowie za świadczenie główne stron umowy kredytu i w konsekwencji mając na uwadze, że prowizja została jednoznacznie określona przez oznaczenie kwotą pieniężną wyłączył badanie wzorca umowy w aspekcie art.
Zdaniem Sądu Okręgowego brak podstaw do uznania, że prowizja stanowi główne świadczenie stron. Poprzez „główne” świadczenia stron należy rozumieć przede wszystkim te, które stanowią essentialia negotii umowy (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r., I CK 635/03, niepubl.). W przypadku umowy kredytu nawet wynagrodzenie uiszczane przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy nie należy do essentialia negotii takiej umowy, przy czym wynagrodzeniem za udzielenie kredytu są zasadniczo odsetki kapitałowe. Tym bardziej nie sposób uznać za główne świadczenie pożyczkobiorcy prowizji lub innych tego typu opłat naliczanych przez udzielającego kredyt. Stwierdzić więc należy, że ustalona w przedmiotowej umowie o kredyt kwota prowizji nie stanowi świadczenia głównego w rozumieniu kodeksu cywilnego, a zatem postanowienia je regulujące podlegają kontroli sądowej, czy stanowią klauzule abuzywne. Tym samym wysokość prowizji podlegała badaniu w ramach art.
tj. czy postanowienie umowne zawiera niedozwolone postanowienia. Stosownie do art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Przy czym oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny – art. 385 2 k.p.c. Ponadto zgodnie z § 3 art.
k.c. nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przy czym § 4 art.
k.c. przewiduje, że ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Z uwagi na to, że Sąd pierwszej instancji nie badał czy wysokość prowizji stanowiła niedozwolone postanowienie umowne, to tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd pierwszej instancji winien zatem zbadać czy wysokość prowizji stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Przy czym powyższa okoliczność ma znaczenie nie tylko dla określenia zakresu zobowiązania pozwanego, ale w szczególności dla ustalenia czy w chwili wypowiedzenia umowy kredytu przez powoda zostały spełnione przesłanki do jego wypowiedzenia. Umowa kredytu została zawarta 31 stycznia 2017 roku na okres 96 miesięcy tj. 8 lat. Sąd pierwszej instancji uznał natomiast, że w dniu sformułowania wypowiedzenia umowy kredytu 28 stycznia 2019 roku pozwany pozostawał w opóźnieniu z zapłatą jednej pełnej raty, a konkretnie pełnych dwóch i tym samym wypowiedzenie stało się skuteczne po upływie 30 dni od doręczenia tj. z dniem 21 marca 2019 roku. A zatem w przypadku o ile Sąd Rejonowy uzna po zbadaniu przesłanek z art.
k.c., że prowizja ma charakter abuzywny to koniecznym będzie ustalenie czy na dzień wypowiedzenia umowy kredytu pozwany pozostawał w opóźnieniu z zapłatą pełnej jednej raty zgodnie z §9 ust. 1 a umowy, która to zaległość uprawniała powoda do wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30 – dniowego terminu okresu wypowiedzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 386§4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1 oraz 3 i sprawę przekazał Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Andrzej Adamczuk Brygida Łagodzińska Krzysztof Godlewski
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.