← Polska

II AKa 97/21

Sygn. akt II AKa 97/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 czerwca 2021r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Zbigniew Kapiński Sędziowie: SA – Jerzy Leder SO (del.) – Anna Nowakowska (spr.) Protokolant: – sekr. sąd. Adriana Hyjek przy udziale Prokuratora - Anny Adamiak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2021 roku sprawy M. L. urodz. (...) w W., syna J. i K. z d. P. w przedmiocie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 grudnia 2020r. sygn. akt V Ko 200/20 I. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części; II. wydatkami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 97/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1

  1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
  2. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 23 grudnia 2020r., sygn. akt V Ko 200/
  3. 1.
  4. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☒ inny 1.
  5. Granice zaskarżenia 1.3.
  6. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
  7. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
  8. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
  9. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
  10. Ustalenie faktów 2.1.
  11. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. 2.1.
  12. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. 2.
  13. Ocena dowodów 2.2.
  14. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.
  15. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
  16. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1
  17. obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.: a. art. 552 § 1 i 4 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, że zatrzymanie wnioskodawcy w dniu 2 lipca 2019r. nie było niewątpliwie niesłuszne, podczas gdy zatrzymanie zostało dokonane z obrazą przepisu art. 245 § 1 k.p.k., a tym samym, spowodowało dolegliwości, jakich zatrzymany nie powinien był doznać, co w pryzmacie ujawnionych okoliczności nakazuje stwierdzić, że było ono niewątpliwie niesłuszne; b. art. 410 k.p.k. poprzez wydanie skarżonego wyroku z pominięciem całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności, a to zeznań wnioskodawcy M. L., złożonych na terminie rozprawy głównej w dniu 23 grudnia 2020r., w zakresie, w jakim zeznał on, że z uwagi na brak możliwości kontaktu ze wskazanym adwokatem – „ Od momentu zatrzymania do pierwszego kontaktu z mecenasem mój stan psychiczny był zły. Nie wiedziałem co się dzieje i byłem skołowany…”, podczas gdy Sąd meriti ocenił całość zeznań wnioskodawcy za wiarygodny, zostały one złożone na terminie rozprawy głównej, a zatem Sąd meriti był obowiązany do uwzględnienia powyższych okoliczności; - wynikający z powyższych naruszeń przepisów postępowania – błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, tj.: c. przyjęcie, że zatrzymanie M. L. nie było niewątpliwie niesłuszne; d. przyjęcie, że w wyniku zatrzymania M. L. nie poniósł dolegliwości, której nie powinien był doznać; e. wnioskodawca nie odniósł rzeczywistej krzywdy; f. brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy okolicznościami zatrzymania (samym zatrzymaniem) a powstałą krzywdą. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Dokonując oceny podniesionych zarzutów Sąd Apelacyjny nie podzielił ich zasadności. Ani zarzuty obrazy przepisów postępowania ze sfery oceny i gromadzenia dowodów, ani błędu w ustaleniach faktycznych, który jest konsekwencją tych przepisów i przez który miał być zrealizowany obowiązek zawarty w art. 438 pkt 2 k.p.k. - wykazania wpływu obrazy przepisów procedury karnej na treść wyroku, nie znalazły akceptacji sądu odwoławczego. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i rzetelny. Zostały przeprowadzone wszystkie dowody niezbędne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ustalenia prawdy materialnej. Sąd I instancji, stosownie do wymogu określonego w art. 410 k.p.k., ujawnił w toku rozprawy głównej całość materiału dowodowego. Jednocześnie Sąd Okręgowy w sposób przekonywujący, zgodny z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logiki ocenił cały zgromadzony materiał dowodowy, wskazując które z dowodów są wiarygodne i w jakiej części, czemu dał wyraz w pisemnych motywach wyroku. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika wnioskodawcy dotyczącego obrazy przepisu art. 552 § 1 i 4 k.p.k. należy stwierdzić, że jest on zasadny. Słusznie Sąd Okręgowy oddalił wniosek M. L. o zadośćuczynienie, uznając, że zatrzymanie wnioskodawcy w dniu 2 lipca 2019r. o godz. 15.30 nie było „niewątpliwie niesłuszne” w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. Zatrzymanie zostało dokonane przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Policji – Wydziału do Zwalczania Zorganizowanej Przestępczości Narkotykowej Zarządu w W. na podstawie art. 244 § 1 k.p.k. w związku z podejrzeniem wytwarzania znacznych ilości substancji psychotropowych w postaci amfetaminy. W dniu 4 lipca 2019r. M. L. przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 53 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z at. 65 § 1 k.k. w okresie od dnia 21 grudnia 2018r. do dnia 2 lipca 2019r. w m. K. na terenie posesji nr (...), gm. S., powiatu (...), gdzie został zatrzymany. Na skutek zażalenia obrońcy, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lipca 2019r. uznał, że zatrzymanie M. L. w dniu 2 lipca 2019r. było nieprawidłowe albowiem organ prowadzący postępowanie nie umożliwił zatrzymanemu niezwłocznego i bezpośredniego kontaktu z adwokatem, nawet z zastrzeżeniem swojej obecności, a kontakt taki nastąpił dopiero w dniu 4 lipca 2019r. (przed godziną 9.00). Postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z dnia 4 lipca 2019r. M. L. został tymczasowo aresztowany, a na mocy kolejnych orzeczeń sądów różnych instancji nadal jest stosowany wobec wnioskodawcy izolacyjny środek zapobiegawczy. W dniu 7 lipca 2020r. skierowano przeciwko M. L. akt oskarżenia do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, gdzie aktualnie toczy się postępowanie. Niewątpliwa niesłuszność zatrzymania wyrażana wskutek żądania zadośćuczynienia (art. 552 § 4 k.p.k.) nie jest tożsama z kryteriami badania zażalenia na zastosowanie zatrzymania (art. 246 § 1 k.p.k.). Gdyby więc nawet wskutek zażalenia na zatrzymanie stwierdzono, że było ono niesłuszne (niezasadne, nielegalne bądź nieprawidłowe) nie przesądzałoby to automatycznie o zasadności roszczenia pieniężnego (vide: wyrok SA w Katowicach z 18.01.2018r., II AKa 576/17, Prok. I Pr. 2018, Nr 12, poz. 35). Wskutek zgłoszenia roszczenia pieniężnego w trybie art. 552 § 4 k.p.k. nie wystarczy ustalenie, że zatrzymanie było niesłuszne, należy bowiem ustalić wysoki stopień owej niesłuszności, to jest stwierdzić, że było „niewątpliwie niesłuszne”. Należy ponadto podnieść, że Sąd rozpoznający wniosek o zadośćuczynienie nie jest związany rozstrzygnięciem sądu orzekającego w przedmiocie zażalenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy prawidłowo wskazał, że zatrzymanie M. L. było zasadne i legalne. Istniała przesłanka materialna jego zatrzymania – uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez M. L.. Ocena ta została potwierdzona, jak wyżej wskazano, decyzją o jego tymczasowym aresztowaniu, które jest nadal stosowane w ramach procesu karnego oskarżonego M. L.. Pozostaje on pod zarzutem popełnienia przestępstwa wytwarzania amfetaminy w znacznej ilości i uczynienia sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródło dochodu. Zasadnie Sąd Okręgowy wskazał również, że istniała także przesłanka formalna zatrzymania wnioskodawcy, albowiem zostało ono dokonane w oparciu o przepisy art. 244 § 1 k.p.k. z uwagi na obawę ucieczki lub ukrycia się albo zatarcia śladów przestępstwa. Z czynności zatrzymania został sporządzony protokół, zgodny z przepisami prawa. Zatrzymany został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, z których zresztą skorzystał. Nie stosowano wobec zatrzymanego środków przymusu nieadekwatnych do potrzeb. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zatrzymanie wnioskodawcy w dniu 2 lipca 1999r. nie uzasadnia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa wynikającej z art. 552 § 1 i 4 k.p.k. albowiem nie spełnia przesłanek „niewątpliwie niesłusznego” zatrzymania. Tym samym Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy przepisu art. 552 § 4 k.p.k. mającego wpływ na treść orzeczenia, a w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia i mającego wpływ na jego treść i trafnie orzekł o oddaleniu wniosku. Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd I instancji, stosownie do wymogu określonego w art. 410 k.p.k., ujawnił w toku rozprawy głównej całość materiału dowodowego. Odnośnie do zeznań wnioskodawcy M. L., istotnie tak jak podnosi skarżący, Sąd meriti ocenił całość zeznań wnioskodawcy za wiarygodny. Następnie Sąd I instancji wypowiedział się w uzasadnieniu do wyroku zwięźle o powodach uznania tego dowodu stwierdzając, że zeznania wnioskodawcy w części dotyczącej miejsca i czasu zatrzymania oraz przebiegu tej czynności, osadzenia w Izbie Zatrzymań i czynności wykonywanych do czasu zastosowania przez Sąd tymczasowego aresztowania, Sąd uznał za wiarygodne, korespondujące z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Niezasadny jest zarzut, że Sąd I instancji wbrew treści art. 410 k.p.k. nie uwzględnił okoliczności wynikających z zeznań wnioskodawcy złożonych na rozprawie dotyczących jego stanu psychicznego w czasie od momentu zatrzymania do pierwszego kontaktu z adwokatem. Sąd Okręgowy, w tym samym uzasadnieniu wyroku, do którego odwołuje się skarżący, wypowiedział się wprost, że samo stwierdzenie, że zatrzymanie nie było niesłuszne niewątpliwie powoduje, że dalsze rozważanie przesłanek zasądzenia zadośćuczynienia jest bezprzedmiotowe. Z tym poglądem należy się zgodzić. Ponadto Sąd Okręgowy podniósł, że wnioskodawca nie wykazał ani rzeczywistej krzywdy wynikającej z samego faktu zatrzymania, ani tym bardziej adekwatnego związku przyczynowo – skutkowego, a dalej odniósł się do zeznań wnioskodawcy. Sam fakt, że z cytowanego w apelacji fragmentu wypowiedzi Sąd I instancji nie wyciągnął wniosków zgodnych z wolą skarżącego, nie powoduje, że nie uwzględnił tej części zeznań wnioskodawcy. W ocenie Sądu odwoławczego, przedmiotowa apelacja ma charakter wyłącznie polemiczny z prawidłowymi ustaleniami i ocenami poczynionymi przez Sąd I instancji i w żaden sposób nie może ich podważyć. Stanowisko Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie w istocie mogłoby się sprowadzić do powtórzenia rozważań przedstawionych przez Sąd Okręgowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Uzasadnienie to jest wystarczająco szczegółowe, uwzględnia także zasady logiki i doświadczenia życiowego, co powoduje, że zawarte tam ustalenia i oceny są w pełni trafne, a Sąd Odwoławczy w całości je akceptuje i przyjmuje jak swoje. Nadmienić należy, że przecież Sąd Odwoławczy nie proceduje w oderwaniu od akt sprawy. Wniosek Tożsamy jak w punkcie 1 ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ponieważ zarzuty przedstawione w apelacji pełnomocnika wnioskodawcy okazały się niezasadne – w konsekwencji wniosek środka odwoławczego - o zmianę skarżonego wyroku, nie został uwzględniony.
  18. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
  19. Brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności Brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.
  20. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
  21. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
  22. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok oddalający wniosek M. L. o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy od Skarbu Państwa kwoty 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w dniu 2 lipca 2019r. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Powody utrzymania w mocy wyroku są tożsame z tymi dla których zarzuty apelacyjne zostały uznane za niezasadne w części 3 uzasadnienia. Ponadto Sąd Apelacyjny nie stwierdził z urzędu istnienia podstaw do uchylenia, bądź zmiany wyroku poza zakresem zaskarżenia, tj. przesłanek określonych w art. 439 i 440 k.p.k. 5.
  23. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
  24. Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.
  25. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
  26. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
  27. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
  28. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
  29. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
  30. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
  31. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.
  32. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
  33. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. Na podstawie 554 § 4 k.p.k. wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym obciążono Skarb Państwa.
  34. PODPIS Jerzy Leder Zbigniew Kapiński Anna Nowakowska 1.
  35. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację pełnomocnik wnioskodawcy Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok oddalający wniosek o zadośćuczynienie 1.3.
  36. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐w całości ☒w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
  37. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
  38. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.