← Polska

XXVI GC 1314/20

Sygn. akt XXVI GC 1314/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXVI Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Jerzy Kiper po rozpoznan

§ 3k.c.

nie wystarczy jeśli pieniądz zmieni swoją wartość jedynie względem jednego czy nawet kilku dóbr. Wykonanie zobowiązania w sumie nominalnej spowoduje wtedy wprawdzie, że strona tego stosunku albo się wzbogaci, albo zubożeje, bo będzie mogła nabyć więcej albo mniej danego dobra niż w dacie, kiedy zobowiązanie powstało, jednak takie ryzyka nie są objęte art.

§ 3k.c.

Nie ma natomiast przeszkód do ich oceny w świetle art. 357 1 k.c. Dopiero globalna zmiana siły nabywczej pieniądza, a więc jej wzrost albo spadek mierzony względem wszystkich albo przynajmniej większości oferowanych na rynku dóbr i usług pozwala w ogóle myśleć o zastosowaniu art.

§ 3k.c.

(M. Lemkowski [w:] Kodeks Cywilny. Komentarz pod red. M. Gutowski, Warszawa, 2019, wyd. 2, art.

). W świetle wykładni art. 358

(1)§ 3 k.c. nie wynika więc, aby Subklauzula (...) miałaby ona zostać zastrzeżona na wypadek wystąpienia okoliczności istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza. Należy wskazać, że treść klauzuli nie odwołuje się do pojęcia siły nabywczej pieniądza, a do cen produkcji budowlano-montażowej. Siła nabywcza jednostki pieniężnej jest to ilości towarów i usług, które można nabyć za jednostkę pieniężną w danym czasie i miejscu. Jest to zatem pojęcie szersze niż zmiana cen produkcji budowlano-montażowej. Odnosi się bowiem nie tylko cen usług i towarów w sektorze budowlanym a do cen usług i towarów w ogóle. Zmiany w sferze gospodarczej muszą być zaobserwowane w skali krajowej (Uchwała Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 1992 roku, III CZP 32/92, OSNC 1992, nr 11, poz. 194.) Wzrost cen produkcji budowlano-montażowej nie musi zawsze oznaczać spadku siły nabywczej pieniądza w kontekście całej gospodarki krajowej. Odnosząc się do regulacji zawartej w art. 357 1 k.c. reguluje ona takie uwarunkowania, które dotyczą większej grupy podmiotów lub wręcz mają charakter powszechny i nie dotyczą jedynie indywidualnej sytuacji strony bądź stron stosunku zobowiązaniowego. Tylko taka zmiana stosunków, której można przypisać charakter nadzwyczajny, tj. wyjątkowa, normalnie niespotykana, uzasadnia zastosowanie klauzuli rebus sic stantibus (R. Morek [w:] Kodeks cywilny. Komentarz pod red K. Osajda, Warszawa, 2021, wyd. 28. art. 357 1). Takiego celu zastosowania spornego postanowienia nie można wyprowadzić z treści Subklauzuli (...). Z jej treści nie wynika aby postanowienie to zostało zastrzeżone na wypadek zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych. Nawet wzrost Wskaźnika waloryzacji na poziomie średnio 2 % za ostatnie cztery kwartały, choć na pewno byłby dotkliwy pod względem ekonomicznym dla powódki, to nie ma charakteru okoliczności nadzwyczajnej. Co więcej samo umieszczenie takiego postanowienia w Warunkach Szczególnych wskazuje na to, że strony przewidziały wzrost na takim poziomie Wskaźnika waloryzacji. Z powyższych względów Sąd nie podzielił stanowiska pozwanej, że celem Subklauzuli (...). było uregulowanie stosunków stron za wypadek zaistnienia sytuacji nadzwyczajnych. W niniejszej spawie strony ustaliły wartość świadczenia określając je w jednostkach pieniężnych. Wprowadziły również do Umowy klauzulę, która w oparciu o wzrost Wskaźnika waloryzacji, przy ziszczeniu się określonych w niej przesłanek, umożliwiała dostosowanie wysokości świadczenia do aktualnej sytuacji gospodarczej. Ustalając sens oświadczeń woli złożonych przez strony postępowania na podstawie wykładni Subklauzuli (...). Sąd uznał, że celem klauzuli było utrzymanie ekwiwalentności świadczeń i adaptacja ich do zmieniającej się sytuacji rynkowej. Na taki cel klauzuli wskazała również pozwana w piśmie z 21 kwietnia 2021 roku, w której wskazała, że jej celem jest zachowanie równowagi pomiędzy obiema stronami stosunku prawnego (k. 321). Równowagi tej natomiast nie zapewnia wykładnia klauzuli postulowana przez pozwaną. Jak wskazała powódka pojęcie „średniej” w Subklauzuli (...). rozumiane jako średnia arytmetyczna lub geometryczna nie ma ekonomicznego sensu. Sąd podzielił to stanowisko. Dokonując wykładni postanowień umownych należy również wziąć pod uwagę kto był autorem spornego postanowienia. Cała Umowa a w szczególności Subklauzula (...) zostały sporządzone przez pozwaną, co zresztą zostało przez nią przyznane w piśmie z 21 kwietnia 2021 roku. To zatem pozwana powinna ponosić konsekwencje nieprecyzyjnej redakcji ww. klauzuli. W przypadku w którym, wątpliwości interpretacyjne nie dające się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli, powinny być rozstrzygnięte na niekorzyść strony, która zredagowała tekst je wywołujący (in dubio contra proferentem). Ryzyko nie dających się usunąć w drodze ogólnych dyrektyw wykładni oświadczeń woli niejasności tekstu umowy powinna ponieść ta strona, która tekst zredagowała. Ogólne warunki kontraktu (...) i szczególne warunki kontraktu, jakie miały wiązać strony postępowania zostały opracowane przez pozwaną, co musi być uwzględnione w procesie wykładni oświadczeń woli złożonych przez strony i prowadzących do związania się przez nie umową (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2016 roku, I CSK 306/15, LEX nr 2032362). Biorąc pod uwagę wskazany powyżej cel Subklauzuli (...), a także wątpliwości interpretacyjne dotyczące literalnego brzmienia klauzuli sporządzonej przez pozwaną, Sąd podzielił w przeważającej części argumentację przedstawioną przez powódkę. Zdaniem Sądu ekonomicznie prawidłowa interpretacja klauzuli (tj. taka która zakłada ekwiwalentność świadczeń) powinna uwzględniać zmiany Wskaźnika inflacji liczone w sposób narastający w okresie 12 miesięcy na podstawie kwartalnych publikacji komunikatów Prezesa GUS. Strony zawarły Umowę 29 marca 2018 roku, w związku z czym jako podstawę obliczenia zmiany Wskaźnika inflacji należy przyjąć koniec pierwszego kwartału 2018 roku. Weryfikacja waloryzacji, zgodnie z Subklauzulą (...), powinna nastąpić po 12 miesiącach tj. pod koniec pierwszego kwartału 2019 roku. Obliczając wzrost Wskaźnika waloryzacji w sposób narastający w podanym terminie, Sąd zsumował wartości wskazane w komunikatach Prezesa GUS. Ceny produkcji budowlano-montażowej w II kwartale 2018 roku wzrosły o 0,8%, w III kwartale 2018 roku centy te wzrosły o 1,0 %, w IV kwartale 2018 roku centy te wzrosły o 1,1 %., natomiast w I kwartale 2019 roku ceny te wzrosły o 0,7 %. Po dodaniu tych wartości do siebie wskaźnik ten osiągnął wartość 3,6 %. Wzrost Wskaźnika waloryzacji przekroczył więc próg 2% wskazany w Subklauzuli (...). W związku z powyższym Sąd uznał, że przesłanka średniego wzrostu o co najmniej 2% za ostatnie cztery kwartały została spełniona i uwzględnił powództwo w przeważającej części. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska powódki, zgodnie z którym wzrost Wskaźnika waloryzacji nastąpił na poziomie 3,65 % oraz jej twierdzeń wskazujących, że wzrost Wskaźnika waloryzacji nastąpił na poziomie 3,7 %. Zarówno w Ekspertyzie jak i w argumentacji przedstawionej przez powódkę nie zostało wykazane dlaczego po zsumowaniu wartości wskazanych w komunikatach Prezesa GUS wzrost Wskaźnika waloryzacji miałby być wyższy niż 3,6 %. Sąd uznał w tym zakresie żądanie powódki za nieudowodnione (art. 6 k.c.). Zgodnie z Subklauzulą (...) waloryzacji będzie podlegać wartości Robót poświadczonych w Przejściowych Świadectwach Płatności. Przy obliczaniu zasądzonej kwoty Sąd pomnożył więc kwoty wskazane w Przejściowych Świadectwach Płatności przez 3,6 % odpowiadające wzrostowi Wskaźnika waloryzacji. W zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie powódka wskazała, że za dzień początkowy liczenia odsetek należy przyjąć 26 kwietnia 2019 roku czyli dzień sporządzenia przez nią wniosku o dokonanie waloryzacji. Sąd nie uwzględnił jej żądania w tym zakresie. Zgodnie z treścią Subklauzuli (...). waloryzacja nastąpi na wniosek. Powódka złożyła 26 kwietnia 2019 roku wniosek o nr (...), wnosząc o dokonanie waloryzacji świadczenia. Nie przedstawiła jednak dowodu doręczenia ww. wniosku pozwanej. Na dokumencie tym nie ma też wzmianki, która wskazuje iż został on doręczony do rąk własnych pracownika pozwanej. Za bezsprzeczne należy natomiast uznać złożenie wniosku o waloryzację dopiero podczas Narady z Postępu Prac, która odbyła się 19 lipca 2019 roku. W pkt. 5 protokołu z ww. narady stwierdzono, że wykonawca (powódka) przypomina o zajęciu przez strony stanowiska w spawie wystąpienia dotyczącego waloryzacji (k. 240). W związku z powyższym Sąd uznał, że z tą chwilą powódka skutecznie złożyła wniosek o waloryzację. Wobec powyższego żądanie dotyczące odsetek ustawowych za opóźnienie za okres 26 kwietnia 2019 r. – 18 lipca 2019 r. Sąd oddalił jako nieudowodnione (art. 6 k.c.). Na koniec należy się odnieść do wniosku pozwanej o pominięcie dowodu z Ekspertyzy. Sąd uznał ten dokument za dokument prywatny, nie stanowiący dowodu w zakresie wiadomości specjalnych. Sąd uznał jednak, że załączenie Ekspertyzy do pozwu oznacza, że powódka podziela przedstawioną w niej argumentację i przyjmuje ją za swoją. Taką możliwość potwierdził również Sąd Najwyższy w wyroku z 9 sierpnia 2019 roku (II CSK 352/18, LEX nr 2727457), w którym stwierdził, że przedstawione przez stronę pisemne stanowisko osoby będącej ekspertem w konkretnej dziedzinie wiedzy, podpisane przez tę osobę, stanowi dokument prywatny i korzysta z domniemania autentyczności określonego w art. 245 k.p.c. Podsumowując Sąd uwzględnił stanowisko powódki w przeważającej części. Zdaniem Sądu literalne brzmienie Subkl. (...) pozbawione byłoby ekonomicznego sensu i nie odpowiadałoby celowi klauzuli jakim jest zachowanie ekwiwalentności świadczeń stron Umowy. Zdaniem Sądu waloryzacja powinna zostać dokonana obliczając wzrost Wskaźnika inflacji w sposób narastający. Za podstawę obliczenia wskaźnika należy przyjąć koniec pierwszego kwartału 2018 roku. Weryfikacja waloryzacji powinna nastąpić pod koniec pierwszego kwartału 2019 roku. Przy uwzględnieniu powyższych przesłanek Sąd uznał, że wzrost Wskaźnika inflacji osiągnął 3,6 %. Powódka żądała zasądzenia na jej rzecz 394 443, 68 zł, Sąd zasądził na jej rzecz 383 783,02 zł. Powódka wygrała więc w 97 %. Zgodnie z art. 100 k.p.c. zdanie drugie Sąd obciążył pozwaną obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów, ponieważ jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części. Orzekając zatem na podstawie art. 100 k.p.c. oraz art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 2 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 30 540 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (art. 98 § 1 1 k.p.c.). Na tą kwotę składała się opłata od pozwu w wysokości 19 723 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powódki w wysokości 10 800 oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. sędzia Jerzy Kiper ZARZĄDZENIE (...). sędzia Jerzy Kiper

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.