kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 385 2 kc oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Sąd uznał, że umowa pożyczki została zawarta przez pozwaną jako konsumenta. W treści umowy nie wskazano bowiem, że pozwana zawarła ją w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto, w § 3 ust. 25 lit. d znajduje się jednoznaczne stwierdzenie, że pozwana została poinformowana, że zobowiązanie powstało z tytułu umowy o kredyt konsumencki. Po szczegółowym przeanalizowaniu poszczególnych postanowień umownych Sąd doszedł do przekonania, że klauzule umowne dotyczące obowiązku zapłaty składki ubezpieczeniowej w wysokości 13.500 zł oraz prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 7.500 zł stanowią klauzule abuzywne. Przede wszystkim Sąd nie znalazł żadnych przesłanek wskazujących na to, że umowa została indywidulanie uzgodniona. Umowa została bowiem zawarta na standardowym formularzu, jakim powód posługuje się w ramach działalności bankowej. Nadto, stosownie do art.
kc, powód nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność tego, że indywidualnie uzgadniał z pozwaną warunki umowy pożyczki, zwłaszcza w zakresie objęcia pożyczkobiorcy ochroną ubezpieczeniową i wysokości prowizji. Dalej, nie ulega wątpliwości, że zarówno składka ubezpieczeniowa, jak i prowizja nie stanowią świadczeń głównych, tym bardziej, że nawet w umowie wskazuje się, że stanowią one koszty pożyczki, co jednoznacznie wskazuje na charakter tych należności jako świadczeń ubocznych. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że zarówno klauzule przewidujące obowiązek zapłaty składki ubezpieczeniowej, jak również prowizji kształtują obowiązki pozwanej jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jej interesy. Podkreślić bowiem należy, iż łącznie wymienione koszty stanowią kwotę 21.000 zł, podczas gdy faktycznie wypłacona pozwanej kwota pożyczki wynosiła 30.000 zł. W odniesieniu do prowizji należy wskazać, że w umowie nie wskazano z jakiego tytułu taka prowizja należy się powodowi. W umowie jedynie wskazano, że prowizja należy się „od udzielonej pożyczki gotówkowej”, jednak brak jest szczegółowej definicji tego pojęcia w samej umowie. Nie wskazano za jakie konkretnie czynności pobrano tak wysoką prowizję. Nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, że zawarcie i obsługa tej konkretnej pożyczki wiązały się ze szczególnymi kosztami, wyjątkowymi czynnościami, odbiegającymi od umów standardowo zawieranych przez powoda. Nadto, nie można pomijać faktu, że pozwana nie miała wiedzy na etapie zawierania umowy o wysokości kosztów ponoszonych przez powoda związanych z obsługą pożyczki, ani też o sposobie ustalenia tych kosztów, tak aby należycie poinformowana o skutkach zawarcia umowy mogła podjąć racjonalną i przemyślaną decyzję przed zawarciem umowy, w tym przede wszystkim, aby móc zweryfikować, czy wskazana w umowie prowizja faktycznie odpowiada ponoszonym przez powoda kosztom i ma odzwierciedlenie w konkretnych czynnościach podejmowanych przez bank. Brak należytego poinformowania pozwanej o ponoszonych kosztach, sprawia, że nałożenie na konsumenta obowiązku uiszczenia przedmiotowych opłat jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, narusza bowiem wymóg konstruowania w umowie jasnych postanowień oraz zasadę lojalności przedsiębiorcy wobec konsumenta. Natomiast, w odniesieniu do składki ubezpieczeniowej nie wiadomo nawet czy taka składka została faktycznie przekazana ubezpieczycielowi, a w konsekwencji, czy pozwana była objęta ochroną ubezpieczeniową. Jak wynika z umowy pożyczki powód zobowiązał się w umowie do przekazania składki ubezpieczeniowej ubezpieczycielowi, nie mniej nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że składka została faktycznie przekazana zakładowi ubezpieczeń. Zdaniem Sądu sam zapis zawarty we wzorcu umownym, nie stanowi wystarczającego dowodu na poniesienie przez powoda wskazanych kosztów i faktycznego objęcia pozwanej ochroną ubezpieczeniową. Ponadto, powód nie złożył żadnego dokumentu potwierdzającego, iż w dacie zawarcia umowy pożyczki łączyła go z towarzystwem ubezpieczeń jakakolwiek umowa. Powód wykorzystując swoją silniejszą pozycję narzucił pozwanej warunki umowy, stwarzając pozory samodzielnego wyrażenia przez pozwaną zgody na objęcie ochroną ubezpieczeniową. Zważyć należy, iż umowa skonstruowana przez powoda i przedstawiona pozwanej do podpisu była nieprzejrzysta, została sporządzona drobną czcionką, łącznie na 7 stronach formatu A4. Zapoznanie się z jej treścią wymagałoby wiele czasu i koncentracji. Sąd śmie wątpić, czy po jednokrotnym przeczytaniu, przeciętnie wykształcony człowiek byłby w stanie zrozumieć choćby większość postanowień umownych. Zdaniem Sądu powód nie wykazał, że koszty ubezpieczenia były adekwatne do ryzyka związanego z zawarciem przedmiotowej umowy. Powód nie dołączył bowiem formularzy oceny ryzyka zawierających pytania i odpowiedzi wnioskodawcy (art. 815 kc), na podstawie których możnaby ustalić, że udzielenie kredytu wiązało się dla powoda ze znacznym ryzykiem. Należy mieć na uwadze, że pożyczkodawcą był bank, a więc instytucja finansowa, która przed wydaniem pozytywnej decyzji kredytowej sprawdza zdolność kredytową potencjalnego pożyczkobiorcy i od tego uzależnia zawarcie umowy (por. art. 70 ust. 1 Prawa bankowego). Skoro dla powoda zawarcie umowy wiązało się z tak znacznym ryzykiem, że musiał zabezpieczyć się zawarciem umowy ubezpieczenia na znaczną sumę ubezpieczenia (na co wskazuje wysokość składki ubezpieczeniowej), to powstaje pytanie o opłacalność takiej czynności bankowej dla powoda. Zwrócić także należy uwagę, iż de facto ubezpieczenie jako forma zabezpieczenia spłaty kredytu zostały pozwanej narzucone, albowiem pozwana nie mogła zrezygnować z ubezpieczenia, ewentualnie zawrzeć umowy ubezpieczenia z podmiotem zewnętrznym i scedować prawa z polisy na rzecz powoda. Te postanowienia zostały narzucone pozwanej w przygotowanej umowie. Zdaniem Sądu ubezpieczenie osobowe nie jest umową związaną bezpośrednio z umową pożyczki. Ubezpieczenie takie w istocie nie stanowi zabezpieczenia spłaty pożyczki, albowiem nie pokrywa ryzyka spłaty kredytu. Świadczenie jest wypłacane tylko w razie śmierci, ewentualnie poważnej choroby pożyczkobiorcy, nie gwarantuje zaś pożyczającemu, że pożyczkobiorca będzie spłacał raty, nie motywuje również w żaden sposób pożyczkobiorcy do wywiązania się z umowy. Wręcz przeciwnie narzucenie klientowi tak wysokich kosztów ubezpieczenia, naraża go na niemożność wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania. Porównanie całkowitej kwoty pożyczki i kwoty składki ubezpieczeniowej wskazuje, że ta ostatnia mogła stanowić ukryty zysk pożyczkodawcy, tym bardziej, iż nie przedstawił on żadnych dokumentów pozwalających ustalić jak została wyliczona składka. Brak jest także informacji, czy wysokość składki ubezpieczeniowej została ustalona przez zakład ubezpieczeń czy samodzielnie przez stronę powodową. Biorąc pod uwagę wysokość składki ubezpieczeniowej oraz prowizji, których suma niemalże odpowiada wysokości kapitału kredytu, Sąd doszedł do przekonania, że klauzule umowne zastrzegające obowiązek poniesienia tych kosztów rażąco naruszają interesy pozwanej jako konsumenta. Zważywszy na powyższe Sąd dokonał przeliczenia rat kredytowych wymagalnych do dnia wypowiedzenia pożyczki, po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych i po uwzględnieniu dokonanych przez pozwaną wpłat. Sąd miał na uwadze, że zgodnie z umową oprocentowanie nominalne pożyczki wynosiło 8,24 % w stosunku rocznym i było stałe w okresie obowiązywania umowy. Harmonogram spłaty przedstawia się w sposób następujący: Harmonogram spłat po wyeliminowaniu abuzywnych zapisów umownych, tj. Prowizji i składki na ubezpieczenie Wymagalne na dzień płatności raty i sposób zaliczenia Lp zadłużenie rata część kapitałowa część odsetkowa data płatności kapitał odsetki ilość dni opóźnienia nadwyżka na dzień płatności raty aktualne zadłużenie na dzień spłaty raty 1 30 000,00 zł 611,74 zł 405,74 zł 206,00 zł 5.02.2016 405,74 zł 206,00 zł 14 431,77 zł 29 594,26 zł 2 29 594,26 zł 611,74 zł 408,53 zł 203,21 zł 7.03.2016 408,53 zł 203,21 zł 0 863,54 zł 28 730,72 zł 3 29 185,73 zł 611,74 zł 411,33 zł 200,41 zł 5.04.2016 411,33 zł 200,41 zł 0 264,78 zł 28 774,40 zł 4 28 774,39 zł 611,74 zł 414,16 zł 197,58 zł 5.05.2016 414,16 zł 197,58 zł 0 703,04 zł 28 071,35 zł 5 28 360,23 zł 611,74 zł 417,00 zł 194,74 zł 6.06.2016 417,00 zł 194,74 zł 0 1 118,70 zł 27 943,23 zł 6 27 943,23 zł 611,74 zł 419,87 zł 191,88 zł 5.07.2016 419,87 zł 191,88 zł 0 2 580,62 zł 25 362,61 zł 7 27 523,36 zł 611,74 zł 422,75 zł 188,99 zł 5.08.2016 422,75 zł 188,99 zł 0 2 030,22 zł 27 100,61 zł 8 27 100,61 zł 611,74 zł 425,65 zł 186,09 zł 5.09.2016 425,65 zł 186,09 zł 0 1 418,48 zł 25 682,13 zł 9 26 674,96 zł 611,74 zł 428,58 zł 183,17 zł 5.10.2016 428,58 zł 183,17 zł 0 806,74 zł 26 246,38 zł 10 26 246,39 zł 611,74 zł 431,52 zł 180,23 zł 7.11.2016 431,52 zł 180,23 zł 0 1 695,00 zł 24 551,39 zł 11 25 814,87 zł 611,74 zł 434,48 zł 177,26 zł 5.12.2016 434,48 zł 177,26 zł 0 1 083,26 zł 25 380,39 zł 12 25 380,39 zł 611,74 zł 437,46 zł 174,28 zł 5.01.2017 437,46 zł 174,28 zł 0 471,52 zł 24 908,87 zł 13 24 942,92 zł 611,74 zł 440,47 zł 171,27 zł 6.02.2017 440,47 zł 171,27 zł 0 6 059,50 zł 24 502,45 zł 14 24 502,45 zł 611,74 zł 443,49 zł 168,25 zł 6.03.2017 443,49 zł 168,25 zł 0 6 190,99 zł 18 311,46 zł 15 24 058,96 zł 611,74 zł 446,54 zł 165,20 zł 5.04.2017 446,54 zł 165,20 zł 0 6 934,02 zł 23 612,42 zł 16 23 612,42 zł 611,74 zł 449,60 zł 162,14 zł 5.05.2017 449,60 zł 162,14 zł 0 6 322,28 zł 17 290,14 zł 17 23 162,82 zł 611,74 zł 452,69 zł 159,05 zł 5.06.2017 452,69 zł 159,05 zł 0 6 773,54 zł 22 710,13 zł 18 22 710,12 zł 611,74 zł 455,80 zł 155,94 zł 5.07.2017 455,80 zł 155,94 zł 0 6 161,80 zł 16 548,32 zł 19 22 254,32 zł 611,74 zł 458,93 zł 152,81 zł 7.08.2017 458,93 zł 152,81 zł 0 5 550,06 zł 21 795,39 zł 20 21 795,39 zł 611,74 zł 462,08 zł 149,66 zł 5.09.2017 462,08 zł 149,66 zł 0 4 938,32 zł 16 857,07 zł 21 21 333,31 zł 611,74 zł 465,25 zł 146,49 zł 5.10.2017 465,25 zł 146,49 zł 0 4 326,58 zł 20 868,06 zł 22 20 868,06 zł 611,74 zł 468,45 zł 143,29 zł 7.11.2017 468,45 zł 143,29 zł 0 4 214,84 zł 16 653,22 zł 23 20 399,61 zł 611,74 zł 471,67 zł 140,08 zł 5.12.2017 471,67 zł 140,08 zł 0 3 603,10 zł 19 927,94 zł 24 19 927,94 zł 611,74 zł 474,90 zł 136,84 zł 5.01.2018 474,90 zł 136,84 zł 0 2 991,36 zł 16 936,58 zł 25 19 453,03 zł 611,74 zł 478,17 zł 133,58 zł 5.02.2018 478,17 zł 133,58 zł 0 2 379,62 zł 18 974,86 zł 26 18 974,87 zł 611,74 zł 481,45 zł 130,29 zł 5.03.2018 481,45 zł 130,29 zł 0 1 767,88 zł 17 206,99 zł Jak wskazano powyżej doręczenie wypowiedzenia nastąpiło z dniem 19 lutego 2018r., a umowa uległa rozwiązaniu z dniem 21 marca 2018r. Z tym dniem całość niespłaconego kredytu stała się natychmiast wymagalna. Jednocześnie, pożyczkodawca mógł naliczać odsetki kapitałowe jedynie do dnia wypowiedzenia. W związku z powyższym należało uznać, że począwszy od raty 26, gdzie zadłużenie wynosiło 18.974,87 zł powód nie miał już prawa do naliczania odsetek umownych i zaliczania wpłat na poczet tych należności. Zatem nadpłatę należało zaliczyć na poczet części kapitałowej w kwotach 481,45 zł i 484,76 zł. Oznacza to, że w dniu następnym po dacie wypowiedzenia umowy niespłacony kapitał kredytu wynosił 18.008,66 zł. Ponadto, za okres opóźnienia w spłacie raty lub jej części bank nalicza odsetki od zadłużenia przeterminowanego (odsetki karne) w wysokości równej czterokrotności aktualnej na dany dzień wysokości stopy kredytu lombardowego NBP. Odsetki umowne za opóźnienie od kapitału (odsetki karne) w wysokości 10 % na dzień wypowiedzenia umowy liczone od dnia następnego po dniu wypowiedzenia umowy tj. od dnia 22 marca 2018r. do dnia wystawienia wyciągu z ksiąg bankowych tj. do dnia 11 maja 2018r. (data wskazana w pozwie, na którą powód dokonał wyliczenia odsetek) wynosiły natomiast 246,69 zł. Z kolei, odsetki karne za 14 dni opóźnienia od kwoty 206 zł (I. rata pożyczki) w wysokości 10 % stanowiły kwotę 6,99 zł. Ponadto, zgodnie z umową pozwana była również zobowiązana do zapłaty kosztów i opłat windykacyjnych w łącznej kwocie 485 zł. Wysokość poszczególnych opłat została określona w Tabeli opłat i prowizji, która stanowiła załącznik do umowy i nie była kwestionowana przez stronę pozwaną. Wysokość poszczególnych kosztów związanych z windykacją zadłużenia odpowiada kwotom określonym w Tabeli. Łącznie zatem zadłużenie pozwanej wynosi 18.747,34 zł. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 720 kc i art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 18.747,34 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonych od kwoty kapitału pożyczki tj. kwoty 18.008,66 zł za okres od dnia następnego po dniu wystawienia wyciągu z ksiąg bankowych tj. od dnia 12 maja 2018r. do dnia zapłaty. Zważywszy, iż pismem z dnia 29 stycznia 2020r. powód cofnął pozew w zakresie kwoty 7142,22 zł tytułem zwrotu składki ubezpieczeniowej Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na mocy art. 355 kpc. Oceniając czynność procesową powoda w myśl przepisu art. 203 § 4 kpc Sąd nie dopatrzył się okoliczności wskazujących na to, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa. W pozostałym zakresie, na mocy art. 720 kc i art. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim a contrario, Sąd powództwo oddalił. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc, uznając, że powód wygrał niniejsze postępowanie w 42,86 %. Na poniesione przez powoda koszty składają się: opłata sądowa od pozwu (2.187 zł zł) oraz koszty notarialnych poświadczeń (3,69 zł) – łącznie zatem kwota 2.190,69 zł. Stąd należało od pozwanej na rzecz powoda zasądzić kwotę 938,93 zł, stanowiącą 42,86 % całości poniesionych w niniejszej sprawie kosztów.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.