w sprawie z odwołania pracownika od decyzji organu rentowego odmawiającej mu zasiłku chorobowego. Uwadze Sądu Rejonowego umknęło, że postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2016 roku, w sprawie II UZ 17/16 zapadło na odmiennym stanie faktycznym, bowiem w sprawie zawisłej przed Sądem Najwyższym płatnikiem zasiłku chorobowego był organ rentowy, podczas gdy w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym płatnikiem zasiłku chorobowego był zleceniodawca – klub sportowy. Nie można zgodzić się także ze stanowiskiem Sądu Rejonowego zaprezentowanym w wyroku z dnia 15 października 2020 roku, w sprawie VI U 320/19, zgodnie z którym płatnik składek – płatnik zasiłku chorobowego nie jest stroną postępowania o prawo do zasiłku, bowiem może wystąpić na drogę sądową przeciwko ubezpieczonemu o zwrot zasiłku chorobowego. W tym miejscu należy odnieść się do określenia uczestników postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art.
k.p.c. stronami w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są: 1) ubezpieczony oraz inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, a także osoba odwołująca się od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, 2) organ rentowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, 3) zainteresowany. Inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, to adresat decyzji administracyjnej; inna osoba jest wymieniona w decyzji jako strona postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych i w stosunku do niej zostaje wydana decyzja. Szeroko w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 czerwca 2016 roku, w sprawie II UZ 18/16 stwierdzając, że pojęcie „innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja” nie zostało zdefiniowane w przepisach k.p.c., jednak z określenia tego podmiotu, użytego w art.
wynika, że chodzi o osobę, na której sferę prawną zaskarżona decyzja oddziałuje bezpośrednio, przy czym jest to podmiot inny od ubezpieczonego oraz od zainteresowanego. Podobnie jak ubezpieczony, osoba ta jest adresatem decyzji wydanej przez organ rentowy, a w odróżnieniu od zainteresowanego będzie nią osoba, w stosunku do której decyzja organu rentowego wywołuje bezpośrednie skutki prawne. Osoba ta nie jest jednak inicjatorem postępowania przed tym organem, który wydaje względem niej decyzję, działając bez jej wniosku. Natomiast zainteresowanym w ujęciu art.
jest osoba nie będąca adresatem decyzji, która w związku z tym nie musiała brać udziału w postępowaniu przed organem rentowym. Taka osoba nie była w znaczeniu materialnym stroną postępowania administracyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych z reguły nie wydaje decyzji w stosunku do zainteresowanego, tj. nie wymienia jej jako adresata, lecz decyzja - chociaż skierowana do innych podmiotów - swoją treścią wpływa na jego prawa lub obowiązki w taki sposób, że ma on interes prawny w uzyskaniu konkretnego orzeczenia sądowego. Zainteresowany ma możliwość wstąpienia do procesu toczącego się z inicjatywy innych osób, jak i możliwość wniesienia odwołania. Interes prawny zainteresowanego najczęściej jest związany z wynikiem postępowania korzystnego dla jednej ze stron („Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz” pod red. K. Piaseckiego, 2014 rok, Legalis). Z poczynionych rozważań wynika, że różnica pomiędzy osobą, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, a zainteresowanym polega przede wszystkim na tym, że w przypadku owej osoby decyzja ZUS bezpośrednio kształtuje jej prawa i obowiązki, zaś w przypadku zainteresowanego jego prawa i obowiązki „zależą” od decyzji organu. Zwolnienie z obowiązku uczestniczenia w postępowaniu zainteresowanego, gdy nie przystąpi on do sprawy, jest akceptowalne jeśli się zważy, że decyzja może mieć określony wpływ na jego prawa i obowiązki, choć wprost go nie dotyczy. Mechanizm ten nie przystaje do sytuacji, gdy określony podmiot jest adresatem decyzji, czyli między nim a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych powstaje bezpośrednia i władcza relacja prawna. W takim wypadku spór musi toczyć się z udziałem tej osoby (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2017 roku, II UZ 21/17, Legalis nr 1630218). Utrwalone w orzecznictwie są zapatrywania, że o tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje status zainteresowanego nie decyduje subiektywne przekonanie pozostałych stron lub sądu, ale czynnik obiektywny wyrażający się w tym, że ze względu na określony przedmiot postępowania, prawa i obowiązki danego podmiotu (zainteresowanego) zależą od rozstrzygnięcia w danej sprawie. Chodzi o sytuację, w której wynik sprawy przed sądem może dotykać interesów prawnych podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Zmiana w sferze prawnej zainteresowanego polegać może na zyskaniu prawa bądź jego utracie, albo na pojawieniu się powinności, ewentualnie jej wygaśnięciu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 roku, w sprawie I UK 79/08). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że decyzjami z dnia 25 sierpnia 2017 roku oraz z dnia 31 stycznia 2019 roku organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego, które zostało wypłacone przez płatnika składek w 2015 roku. W następstwie decyzji z dnia 25 sierpnia 2017 roku organ rentowy faktycznie zobowiązał płatnika składek do zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, które zostały pierwotnie obniżone wskutek wypłaty ubezpieczonemu zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego. W ocenie Sądu Okręgowego płatnik składek jest stroną w postępowaniu ubezpieczonego przeciwko organowi rentowemu o prawo do zasiłku chorobowego, jeżeli był płatnikiem zasiłku chorobowego. Decyzja organu rentowego z dnia 25 sierpnia 2017 roku, chociaż skierowana do ubezpieczonego, swoją treścią wpływa na obowiązki płatnika składek – płatnika zasiłku chorobowego w taki sposób, że ma on interes prawny w uzyskaniu konkretnego orzeczenia sądowego. Płatnik składek wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego, obniżając w ten sposób należne składki na ubezpieczenia społeczne za dane okresy rozliczeniowe. Jeżeli wypłacone przez płatnika składek zasiłki chorobowe były wypłacone bezpodstawnie, to nie podlegają rozliczeniu w deklaracji. Oznacza to, że płatnik składek jest zobowiązany do uiszczenia zaległych składek, które pierwotnie zostały obniżone o wypłacony zasiłek chorobowy. W tej sytuacji nie może być wątpliwości, że płatnik składek może być zainteresowany rozstrzygnięciem zapadłym w decyzji z dnia 25 sierpnia 2017 roku. Skoro organ rentowy nie powiadomił płatnika składek – płatnika zasiłku chorobowego o decyzji z dnia 25 sierpnia 2017 roku, to płatnik ten mógł wystąpić z wnioskiem i domagać się zmiany tej decyzji poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego. Rolą Sądu Rejonowego było rozpoznanie odwołania od decyzji z dnia 31 stycznia 2019 roku, w której organ rentowy odmówił uchylenia decyzji z dnia 25 sierpnia 2017 roku, poprzez ustalenie, czy zdarzenie z dnia 3 maja 2015 roku było wypadkiem przy pracy. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 15 października 2020 roku oddalił odwołanie płatnika składek od decyzji organu rentowego z dnia 31 stycznia 2019 roku. Płatnik składek nie wywiódł apelacji od wyroku Sądu Rejonowego. Reasumując, skoro prawomocnymi decyzjami z dnia 25 sierpnia 2017 roku oraz z dnia 31 stycznia 2019 roku odmówiono ubezpieczonemu prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego, to płatnik składek bezpodstawnie wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. W związku z tym organ rentowy prawidłowo zastosował art. 46 ust. 2 ustawy zasiłkowej i na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. należało w pkt 1 wyroku oddalić odwołanie. O kosztach orzeczono w pkt 2 wyroku na mocy art. 98 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst Dz.U. z 2018 roku, 265). (-) sędzia Grzegorz Tyrka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.