Sygn. akt: III U 1796/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2014r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Bożena Beata Bielska Protokolant: sekretarz sądowy Ewelina Asztemborska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014r. w O. sprawy z odwołania B. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o prawo do emerytury na skutek odwołania B. O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 18.10.2013r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje B. O. prawo do emerytury od 17 października 2013 roku,
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. UZASADNIENIE B. O. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z dnia 18.10.2013r., znak (...), odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury. Domagał się zaliczenia do pracy w szczególnych warunkach okresów zatrudnienia: w (...) S.A. we W. od 01.11.1982r. do 06.04.1992r. i w (...) Sp. z o.o. w W. od 02.03.1992r. do 26.07.1999r. na stanowisku spawacza. W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podał, że odwołujący udokumentował wprawdzie ogólny staż pracy w wymiarze 25 lat i osiągnął wymagany wiek 60 lat., lecz nie wykazał 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. ZUS wskazał, iż do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu pracy w (...) S.A. we W. od 01.11.1982r. do 06.04.1992r., bowiem w przedłożonym świadectwie pracy w szczególnych warunkach podano stanowisko monter-spawacz, które nie odpowiada stanowisku wskazanemu w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ponadto do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu pracy w (...) Sp. z o.o. w W. od 02.03.1992r. do 26.07.1999r., gdyż w świadectwie pracy w szczególnych warunkach wskazano stanowisko spawacz elektryczny i gazowy a w ogólnym świadectwie pracy wskazano stanowisko monter-spawacz. Biorąc powyższe pod uwagę zdaniem organu rentowego decyzją z dnia 18.10.2013r. prawidłowo odmówiono odwołującemu prawa do emerytury. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: W dniu 20.09.2013r. w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Inspektoracie w O. B. O. (ur. (...)) złożył wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Rozpatrując ten wniosek Oddział ZUS uznał za udowodniony na dzień 01.01.1999r. okres pracy wynoszący 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Nie uwzględnił mu natomiast żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach. Odwołanie B. O. od decyzji ZUS z dnia 18.10.2013r. jest zasadne i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji. B. O. urodził się w dniu (...), może więc uzyskać emeryturę przewidzianą w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 184 w/w ustawy w zw. z §4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wymagany wiek emerytalny wynoszący w przypadku mężczyzn 60 lat,
- nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa,
- w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1.01.1999r.) udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn, w tym także 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Biorąc pod uwagę żądania zgłoszone przez B. O. uznać należy, iż ostatecznie przedmiotem sporu były okresy zatrudnienia: w (...) S.A. we W. od 01.11.1982r. do 06.04.1992r. i w (...) Sp. z o.o. w W. od 02.03.1992r. do 26.07.1999r., przy czym z tego drugiego okresu badaniu podlega okres tylko do dnia 31.12.1998r. – bowiem zgodnie z art. 184 w/w ustawy staż pracy wymagany do przyznania emerytury jest liczony na ten dzień. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, przed Sądem ubezpieczeń możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień o emerytury wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). B. O. wywodził, iż w obu w/w zakładach pracy wykonywał pracę spawacza a w ocenie Sądu wykazał powyższe. Na okoliczność pracy B. O. w spornym okresie Sąd dopuścił dowód z przesłuchania odwołującego w charakterze strony, dowód z zeznań świadka T. S. oraz z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych odwołującego i akt emerytalnych. Z akt emerytalnych wynika, iż B. O. na okoliczność pracy w (...) S.A. we W. i w (...) Sp. z o.o. w W. złożył świadectwa pracy. W świadectwie pracy obejmującym okres zatrudnienia w (...) S.A. we W. wskazano, iż był on zatrudniony od 04.10.1979r. do 30.11.1992r. na stanowisku montera urządzeń chłodniczych, montera urządzeń chłodniczych-spawacza a w okresie od 02.08.1988r. do 08.03.1991r. pracował na budowie eksportowej w (...) (k. 11a.r.). W świadectwie tym wskazano nadto, iż miał urlopy bezpłatne w okresach: od 22.04.1992r. do 10.05.1992r., 26.06.1992r. i 30.11.1992r. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym przez w (...) S.A. we W. (k. 13a.r.) wskazano, iż był zatrudniony od 04.10.1982r. do 30.11.1992r., w tym w okresie od 01.11.1982r. do 06.04.1992r. wykonywał pracę spawacza przy montażu urządzeń chłodniczych na stanowisku spawacz-monter, wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 12 pkt 1 stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 01.08.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz.Urz. MBiPMB nr 3, poz. 6). W świadectwie pracy obejmującym okres zatrudnienia w (...) S.A. w W. wskazano, iż był zatrudniony od 02.03.1992r. do 26.07.1999r. na stanowisku montera-spawacza (k. 15a.e.). Także z tego zakładu odwołujący złożył świadectwo pracy w szczególnych warunkach. Wskazano w nim, że w okresie od 02.03.1992r. do 26.07.1999r. w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę spawacza przy montażu urządzeń chłodniczych na stanowisku spawacza, wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 12 pkt 1 stanowiącym załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 01.08.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz.Urz. MBiPMB nr 3, poz. 6). B. O., przesłuchiwany w charakterze strony na okoliczność zatrudnienia w zakładach (...) zeznał, że zakłady te zajmowały się budowaniem instalacji chłodniczych, tworzyły te instalacje w nowo budowanych zakładach i zajmowały się ich remontami w zakładach już istniejących. Zeznał, że jego praca polegała na spawaniu rurociągów instalacji chłodniczych i wsporników do ich podtrzymywania oraz kołnierzy do rur, zaworów i krótkich wstawek do rur – redukcji, które pozwalały łączyć rury o różnym przekroju. Rurociągi były na estakadach lub na wspornikach, jeżeli rury szły wewnątrz zakładu i w specjalnych korytarzach technicznych, w których były same rury. Rury były nad powierzchnią ziemi, powyżej 3,5m. Każda komora miała swoją automatykę. Zeznał nadto, iż rury były w zależności od średnicy spawane gazowo albo elektrycznie. Pracował w brygadzie, w której byli monterzy i spawacze, monter przygotowywał do spawania i heftował rury, tj. spawał miejscowo a spawacz, mając już przygotowany styk rur, tylko spawał. Odwołujący wywodził też, że pracował jako spawacz również na budowie zagranicznej w CSRF. W ocenie Sądu należy dać wiarę zeznaniom B. O.. Znalazły one bowiem potwierdzenie w zeznaniach świadka T. S. oraz aktach osobowych odwołującego. Świadek T. S. zeznał, iż pracował z odwołującym w (...) i w M. W., obaj pracowali jako spawacze, przy czym świadek pracował w latach 1973-
- Świadek zeznał, iż obaj zajmowali się tylko spawaniem, na budowie było bardzo dużo spawania, ok. 2 -3 tys. spawów, było to spawanie na wysokości. W obu zakładach spawali rurociągi pod instalacje amoniakalne na potrzeby przemysłu chłodniczego. Z zeznań świadka wynika, iż w (...) pracował z odwołującym na jednej budowie i na różnych budowach, w tym na jednej budowie w tej samej brygadzie, a spawaczy było kilkunastu. Świadek zeznał, iż obaj z odwołujący zostali przyjęci do pracy początkowo jako monterzy, a po uzyskaniu uprawnień spawalniczych już tylko spawali. Świadek T. S.pracował też na budowie eksportowej w CSRF, wprawdzie był na innej budowie, lecz zeznał, że na budowę wyjeżdżali spawacze i monterzy a spawacze tyko spawali. Sąd dał wiarę zeznaniom w/w świadka zarówno co do charakteru pracy odwołującego w (...), w M. jak i na budowie eksportowej za granicą. Świadek w Polsce pracował razem z odwołującym a z jego zeznań wynika, iż ZUS przyznał mu emeryturę, zaliczając do pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia w (...) jako okres pracy spawacza. Świadek wprawdzie w Czechosłowacji nie pracował z odwołującym na tej samej budowie, lecz podkreślał, iż przed wyjazdem obaj pracowali w Polsce jako spawacze i w tym charakterze obaj pojechali na budowę eksportową. Pracę odwołującego w spornych okresach w charakterze spawacza potwierdzają też akta osobowe oraz dane zawarte w książeczce spawacza. B. O. złożył książeczkę spawacza do akt sprawy (k. 16a.s.). Została ona wydana w dniu 21.10.1982r. Wynika z niej, że odwołujący posiadał uprawnienia do spawania elektrycznego i gazowego. W ocenie Sądu do pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć B. O. okres zatrudnienia w (...) S.A. we W. od 01.11.1982r. do 01.03.1992r. Z akt osobowych odwołującego wynika, że po zatrudnieniu w (...) S.A.we W.odwołujący pracował w okresie od 04.10.1979r. do 30.10.1982r. na stanowisku montera urządzeń chłodniczych a następnie od 01.11.1982r. do 01.08.1988r. na stanowisku spawacza, wykonując pracę w Polsce, przy czym w angażach począwszy od 01.11.1982r. wymiennie wskazywano stanowiska montera-spawacza i spawacza. Z akt tych wynika nadto, iż z dniem 02.08.1988r. odwołujący rozpoczął wykonywanie pracy na budowie zagranicznej w SCRF i pracę świadczył tam do 04.02.1991r. na stanowisku montera-spawacza. Dowodem na powyższe jest umowa o pracę, znajdująca się w aktach osobowych, zawarta na okres od 02.08.2988r. do 30.06.1989r. i potem przedłużana aneksami do 04.02.1991r. Z zawiadomienia o przesunięciu w ramach przedsiębiorstwa z dnia 05.02.1991r. wynika, że B. O.zakończył pracę w CSRF w dniu 04.02.1991r. a z dniem 05.02.1991r. ponownie podjął czynności w (...)w Polsce. Z angażu z dnia 05.02.1991r. wynika, że z tym dniem powierzono mu obowiązki montera-spawacza, dlatego w ogólnym świadectwie pracy nieprawidłowo datę zakończenia pracy w CSRF wskazano jako 08.03.1991r. Należy też wskazać, iż ostatni angaż odwołującego z okresu zatrudnienia w (...) nosi datę 01.01.1992r. jednocześnie z tych akt wynika, że odwołujący pozostawał formalnie w zatrudnieniu do 30.11.1992r. i z tą datą na jego wniosek – za porozumieniem stron – została rozwiązana umowa o pracę, o czym świadczy podanie odwołującego w tej kwestii, datowane na 25.11.1992r. i adnotacja pracodawcy o wyrażeniu zgody na powyższe. W aktach osobowych odwołującego znajduje się też karta urlopowa a ze znajdujących się tam zapisów wynika, iż faktycznie odwołujący w (...) nie świadczył pracy od 07.04.1992r., bowiem od tej daty korzystał z urlopu. Jednocześnie (jak zostanie to dokładnie omówione poniżej) odwołujący od 02.03.1992r. faktycznie podjął już pracę w M. W.. Mając na uwadze całokształt w/w materiału dowodowego należy więc uznać, iż odwołujący pracę spawacza faktycznie w (...) wykonywał w okresie od uzyskania uprawnień spawalniczych, tj. od 01.11.1982r. do 01.03.1992r., bowiem od dnia 01.03.1992r. faktycznie został już zatrudniony w (...) Sp. z o.o. w W.. Zaliczeniu do pracy w szczególnych warunkach podlega więc okres od 01.11.1982r. do 01.03.1992r., tj. 9 lat 4 miesiące i 3 dni. Z akt osobowych odwołującego z okresu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. w W. wynika, że został zatrudniony od 02.03.1992r. na podstawie umowy o pracę na czas określony do 30.04.1992r. a następnie od 1.05.1992r. na czas określony i od 01.12.1992r. na czas nieokreślony. We wszystkich umowach wskazano, iż zostaje zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku monter-spawacz. Z akt osobowych z (...) wynika też, że w tym zakładzie pracował nieprzerwanie od 02.03.1992r. do 26.03.1999r. Nadto w toku postępowania Sąd uzyskał listy płac odwołującego, w tym listy z 1992r. Wynika z nich jednoznacznie, iż w marcu i kwietniu 1992r. odwołujący pracował na budowach i otrzymał z (...) wynagrodzenie za te miesiące. Skoro więc odwołujący rozpoczął pracę w M. W. od 02.03.1992r. nie mógł jej jednocześnie świadczyć w (...), gdyż nie mógł być fizycznie obecny w dwóch zakładach jednocześnie. W tej sytuacji jako datę początkową pracy w M. W. należy przyjąć 02.03.1992r. i taką datę wskazano w świadectwie pracy z dnia 26.07.1999r. z k. 24a.e. Jednocześnie należy uznać, iż data początkowa pracy w szczególnych warunkach w zakładzie (...) (07.04.1992r.) jest nieprawidłowa. Wynika ona zapewne z tego, iż w świadectwie pracy w szczególnych warunkach z (...) jako datę końcową pracy w szczególnych warunkach podano 06.04.1992r. Jak już jednak wskazano wyżej, odwołujący po 01.03.1992r. nie świadczył już faktycznie pracy w (...). Wskazanie przez ten zakład daty końcowej jako 06.04.1992r. wynika zaś z tego, iż na karcie urlopowej odwołujący ma wstawiony urlop dopiero od 07.04.1992r. Odwołujący wskazywał w toku postępowania, że nie miał przerw w pracy między pracą w (...), również zebrana dokumentacji osobowa nie wskazuje na taka przerwę. Podkreślić też trzeba, że rozpoczynając pracę w M. W. odwołujący miał uprawnienia do pracy na stanowisku spawacza, logicznym jest więc przyjęcie – tak jak wskazywał świadek T. S. – iż od początku pracy w tym zakładzie odwołujący pracował jako spawacz. W tej sytuacji należy uznać, iż pracę spawacza w zakładzie (...) rozpoczął od 02.03.1992r. i pracował tam do 26.07.1999r. Okres zatrudnienia w tym zakładzie należy więc zaliczyć mu do pacy w warunkach szczególnych, przy czym zaliczeniu podlega tylko okres od 02.03.1992r. do 31.12.1998r. z przerwami w okresach urlopów bezpłatnych. Okresy te zostały szczegółowo wskazane przez zakład w toku postępowania przed organem rentowym oraz dodatkowo wskazane na żądanie Sądu w piśmie M. z dnia 14.02.2014r. (k. 26a.s.). Są to okresy urlopów bezpłatnych: od 11.05.1992r. do 14.06.1992r., od 14.09.1994r. do 23.09.1994r., od 15.10.1994r. do 23.10.1994r., od 12.08.1996r. do 16.08.1996r. Okresy podlegające zaliczeniu są to więc okresy: od 02.03.1992r. do 10.05.1992r., od 15.06.1992r. do 13.09.1994r., od 24.09.1994r. do 14.10.1994r., od 24.10.1994r. do 11.08.1996r. i od 17.08.1996r. do 31.12.1998r., tj. łącznie 7 lat 8 miesięcy i 3 dni. Z treści Wykazu A Działu XIV poz. 12, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynika, że prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym zaliczone zostały do prac w szczególnych warunkach. Uwzględnione okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynoszą łącznie 18 lat i 6 dni i przekraczają wymiar 15 lat wymagany ustawowo. Odwołujący się spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do emerytury, wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na dzień 01.01.1999r. udowodnił bowiem wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat, w dniu 17.10.2013r. osiągnął wiek 60 lat i złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS na dochody budżetu państwa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w oparciu o art. 477 14§2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 18.10.2013r. i przyznał B. O.prawo do emerytury począwszy od dnia (...)., tj. od ukończenia 60 roku życia. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego co do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak (wyrok SN z dnia 28.04.2010r., II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do emerytury. Wystawione odwołującemu świadectwa pracy w szczególnych warunkach wskazywały stanowiska monter-spawcz, dlatego ze względów formalnych nie zostały uwzględnione przez ZUS. Dopiero na etapie postępowania sądowego odwołujący za pomocą zeznań świadka T. S. i akt osobowych wykazał, że faktycznie wykonywał pracę spawacza. Z tych względów Sąd wyroku stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.