(...) (...) Sygn.akt III APa 2/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2019 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnic

§ 1i § 3 k.c.

Powód nie wykazał zaś, aby szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, dlatego nie ma zastosowania termin przedawnienia z art.

§ 2k.c.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nawet gdyby uznać, iż powód dochodził ww. renty (a nie odszkodowania) już w pozwie, to i tak doszłoby do przedawnienia roszczenia. Pozew został złożony na biurze podawczym Sądu Okręgowego w Ostrołęce w dniu 2.04.2014 r., podczas gdy bieg przedawnienia, liczony od 1.04.2011 r. upłynął 1.04.2014r. Nawet jeśli przyjąć, że przedawnienie powinno biec dopiero od wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej (12.02.2013r.), to i tak doszło do przedawnienia. Z roszczeniem o rentę za okres od 1.04.2011 r. do wniesienia powództwa S. S.

§ 1k.c.

przez błędne przyjęcie, że w sprawie zgłoszonych roszczeń doszło do przedawnienia podczas gdy w zachowanym terminie wniosłem o zasądzenie roszczeń w oparciu o art. 444 § 2 k.c., w tym błędne przyjęcie, że termin przedawnienia należy liczyć od daty 31 marca 2011 r., zamiast od daty 12 lutego 2013 r. w której wydana została decyzja o rozpoznaniu choroby zawodowej. c. Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 444 § 2 k.c. poprzez popełnienie „błędu dowolności" ze względu na niewłaściwą ocenę całokształtu istotnych okoliczności i tym samym nie uzasadnione nie zasądzenie renty wyrównawczej na przyszłość za utracone dochody poczynając od dnia 1 stycznia 2018 r. płatnej do dnia 10 - każdego miesiąca wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie w przypadku braku zapłaty którejkolwiek renty w oparciu o art. 481 § 1 k.c.. d. art. 5 k.c. w ten sposób, iż sąd nadużył swojego prawa i zasad współżycia społecznego poprzez brak prawidłowego ustalenia podstawy prawnej roszczeń pomimo ich podania na terminie I rozprawy, co wpłynęło na błędne założenie sądu na kolejnych terminach rozpraw, że powództwo dotyczy odszkodowania, co wymusiło złożenie oświadczenie o częściowym cofnięciu powództwa w zakresie odszkodowania. 2. Naruszenie przepisów prawa procesowego ; a. art. 233 § i k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. poprzez przekroczenie przez sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów, dokonanej wybiórczo wbrew zasadom logiki polegające na rażącym nie uznaniu dla oceny sprawy, że w wymaganym okresie 3 lat od stwierdzenia utraty słuchu ( orzeczenie choroby zawodowej z dn. 12.02.2013 r.) wniosłem o zasądzenie renty wyrównawczej z tytułu utraconych dochodów, choć początkowo w pozwie nazwanej odszkodowaniem, to jednak na terminie pierwszej rozprawy wyraźnym sprecyzowaniu roszczeń z tytułu utraconych dochodów w oparciu o art. 444 § 2 k.c. b. art. 227 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w tym postawionych tez celem wydania opinii i wniosków dowodowych z których jednoznacznie wynikało, że ubiegam się o rentę z tytułu utraconych dochodów z art. 444 § 2 k.c., a nie błędnie przyjętym przez Sąd odszkodowaniu jako zwrotu kosztów. c. art. 233 § 1 w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez odmówienie wiarygodności opinii wydanej przez biegłą z zakresu rachunkowości na okoliczności utraconych dochodów w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2017 r. i tym samym oddaleniu roszczeń w/w zakresie podczas gdy tezy do opinii zostały postawione na okoliczności renty z tytułu utraconych dochodów, a nie odszkodowania jako zwrotu kosztów. Wskazując na powyższe wniósł o: 1. Zamianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie w oparciu o art. 444 § 2 k.c. kwoty 144, 887. 65 zł ( z I wariantu opinii) pomniejszonej o 10 % przyczynienia się tj. kwotę; 130,359.30 zł tytułem uzupełnienia renty wyrównawczej za utracone dochody za okres od 01 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (zgodnie z pismem pełnomocnika z dnia 24.09.2018 r.) ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu I instancji. 1. Zasądzenie w oparciu o art. 444 § 2 k.c. renty w wysokości 877, 00 zł miesięcznie od dnia 01.01.2018 r wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w oparciu o art. 481 § 1 k.c. 2. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu przed Sądem li II instancji w tym opłaty od apelacji. Pozwany zaskarżył wyrok w punkcie I. w zakresie w jakim Sąd Okręgowy zasądził od niego 22.500 zł wraz z odsetkami za okres od 1.07.2013 r. do 31.12.2015 r. oraz odsetkami za opóźnienie od 1.01.2016 r. do dnia zapłaty oraz w punkcie IV rozstrzygającego o kosztach Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego tj. - art.445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. poprzez przyjęcie że przepisy te mają zastosowanie w sprawie i że powód wykazał okoliczności uzasadniające zastosowanie tych przepisów, - art. 435 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Powód wskazał, że nie zawsze, w czasie wykonywania pracy, używał ochronników słuchu. Z zeznań świadków wynika, iż pracownicy dysponowali niezbędnymi ochronnikami. W związku z powyższym szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego, co według ww. artykułu powoduje wyłączenie odpowiedzialności pozwanego. 2. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 217 § 1 w związku z art 278 k.p.c. poprzez niezastosowanie ww. artykułów. Pełnomocnik pozwanego wnioskował w odpowiedzi na pozew, na rozprawie, w pismach późniejszych (piśmie z 26.09.2018 r.) o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu laryngologii, specjalność otolaryngologia. Sąd orzekający oddalił wniosek o powołanie biegłego. Sąd dopuścił w sprawie (załączając do akt sprawy niniejszej) dowód z opinii biegłych z innej sprawy, które nie są przydatne w sprawie niniejszej, ze względu na fakt że odnoszą się do innego zakresu roszczeń powoda w stosunku do innego podmiotu (Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Brak zasięgnięcia opinii biegłego wpłynął na niewłaściwą ocenę stanu faktycznego przez sąd I instancji. Mając na uwadze powyższe, wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1. a)w zakresie punktu I wyroku zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości,
2. b)zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I instancję, ustalonych przez sąd I instancji w pkt. IV wyroku, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) w przypadku uznania przez sąd II instancji wystąpienia przesłanek z art. 386 § 4 k.p.c. wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji 4) strona pozwana podtrzymuje w całości wniosek dowodowy w zakresie dowodu z opinii biegłego z zakresu otolaryngologii na okoliczność: - w jakim zakresie powód ma ustalony brak słuchu ,niedosłuch - w razie stwierdzenia wady słuchu, braku słuchu związanego z chorobą zawodową u powoda wniósł o udzielenie odpowiedzi na szereg pytań przedstawionych w apelacji: Sąd Apelacyjny zważył co następuje: 1. Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne ustalenia sądu pierwszej instancji. Znajdują one należyte oparcie w materiale sprawy. Sąd Okręgowy ustaleń tych dokonał na podstawie materiału dowodowego, którego wiarygodność przyjął nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c.). 2. Pozwany zgłosił jeden zarzut procesowy. Zarzucił niezasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego laryngologa. Zdaniem pozwanego przeprowadzenie tego dowodu odpowiedziałoby na pytanie o zasadność zasądzenia zadośćuczynienia. Teza dowodowa sformułowana w apelacji (wraz ze szczegółowymi pytaniami) wskazuje, że pozwany nie kwestionuje choroby zawodowej ani związku przyczynowego między ruchem przedsiębiorstwa a chorobą zawodową. Teza dowodowa zmierza do wykazania zakresu utraty słuchu oraz ograniczeń i uciążliwości z tym związanych. Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z opinii biegłego laryngologa tym samym uznał pośrednio zasadność zarzutu pozwanego. Zgodnie z opinią biegłego wykazane ubytki słuchu nie powodowały istotnych zaburzeń komunikacji słownej z otoczeniem . Ubytek słuchu nie powodował, nie powoduje i nie będzie powodował bólu i cierpienia fizycznego. Niedosłuch powoduje niewielkie ograniczenia w życiu codziennym polegające jedynie na niewielkim zaburzeniu komunikacji słownej z otoczeniem. Odwołujący bez trudności prowadzi aktywne życie społeczne. Opinia został sporządzona przez specjalistę otolaryngologa z tytułem doktora habilitowanego nauk medycznych. Opinia nie była kwestionowana przez strony, Została sporządzona rzeczowo, jest stanowcza. Nie ma zatem żadnych podstaw aby kwestionować jej wnioski. W tym kontekście należało rozważyć czy zasądzone zadośćuczynienie nie jest zbyt wysokie. Orzecznictwo sądowe kryteria ustalania „odpowiedniej sumy”, o której mowa w art. 445 § 1 k.c., prezentuje wszechstronnie ale z reguły niekonkretnie. Nie wskazuje wprost kryteriów matematycznych wyliczenia zadośćuczynienia. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że powinno uwzględniać się wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć znaczenie. Są to przede wszystkim: - stopień i czas trwania cierpień psychicznych i fizycznych, a także ich nieodwracalność (a więc np. długość pobytu w szpitalu, stopień dolegliwości bólowych, rodzaj i charakter zabiegów leczniczych, jakim poddawany był poszkodowany), - rozmiar skutków zdarzenia i ich wpływ na inne dziedziny życia (np. oszpecenie, trwałe kalectwo, niemożność kontynuowania dotychczasowej pracy, konieczność korzystania z pomocy osób trzecich). - niewystarczające jest odwołanie się do stopnia uszczerbku na zdrowiu; konieczne jest uwzględnienie także wpływu doznanej krzywdy na inne dziedziny życia: prognozy na przyszłość, a więc to, czy poszkodowany ma szanse na wyleczenie, jakie efekty może przynieść rehabilitacja, a także poczucie bezradności życiowej czy nieprzydatności do pracy. - istotne jest również kryterium niemożności czerpania przyjemności z życia, uprawiania sportów, kontynuowania hobby czy ukończenia studiów, trudności w zdobywaniu kwalifikacji zawodowych czy opóźnienia awansu zawodowego, posiadania dzieci, zawarcia związku małżeńskiego. - znaczenie ma także wiek poszkodowanego, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Z tego punktu widzenia zadośćuczynienie powinno być zasądzone w dolnych przyjmowanych granicach. Stosując elementy porównywalności, Sąd Apelacyjny za punkt wyjścia przyjmuje procentowy stopień uszczerbku na zdrowiu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że u powoda ustalono 30% tego uszczerbku. Analiza orzecznictwa sądowego wskazuje, że 1% uszczerbku na zdrowiu najczęściej odpowiada 2.000-2.500 zł zadośćuczynienia, często zdarzają się sytuacje zasądzania zadośćuczynienia w granicach od 1.500 zł do 3.000 za 1% uszczerbku na zdrowiu (zob. np. M. P. zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę związaną z uszkodzeniem ciała lub uszczerbkiem na zdrowiu w praktyce sądowej. Wiadomości Ubezpieczeniowe numer specjalny (...), a także inne bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych). W sytuacji powoda uwzględnić niewielki wpływ uszkodzenia słuchu na zwykłe funkcjonowanie powoda, niewystępowanie bólu. Największym negatywnym skutkiem uszkodzenia słuchu jest częściowa niezdolność do pracy. Z drugiej strony niezdolność do pracy odnosi się do osoby, która niedługo po jej stwierdzeniu przeszła na emeryturę. Zatem dolegliwość tej okoliczności jest mniejsza niż u osoby w młodym wieku. Tak przedstawione okoliczności, a także oczywiście inne szczegółowo wskazane przez sąd pierwszej instancji, a wynikające dokumentacji lekarskiej i opinii biegłego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, powodują, że odpowiednie zadośćuczynienie nie powinno przekraczać dolnej wskazanej wyżej kwoty -około 1.500 zł za 1% procent uszczerbku na zdrowiu, czyli w konsekwencji nie powinno przekraczać 45.000 zł. Dodatkowo trzeba mieć na względzie, że Sąd Okręgowy - rozważając kwestię odpowiedniego zadośćuczynienia uwzględnił wypłatę jednorazowego odszkodowania w kwocie 21.120 zł. Od wejścia w życie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U nr 137 poz. 887 ze zm.), stosownie do jego art. 16 ust. 3, składki na ubezpieczenie wypadkowe finansują płatnicy składek (w tym wypadku pracodawca). Nadto ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U.2015.1242 j.t.) wprowadziła zróżnicowanie składki w zależności od ryzyka wystąpienia wypadku. Skoro pracodawca finansuje ubezpieczenie wypadkowe pracownika to wypłacone świadczenia z ustawy „wypadkowej” zwalniają go z odpowiedzialności w zakresie dokonanych wypłat. Z wyroku Sądu Najwyższego z 21.10.2003 r. wynika (ICK 410/02), że jednorazowe odszkodowanie nie podlega odliczeniu od zadośćuczynienia pieniężnego, powinno być wzięte pod uwagę przy określeniu wysokości zadośćuczynienia, co nie jest jednoznaczne z mechanicznym zmniejszeniem sumy zadośćuczynienia o kwotę tego odszkodowania. Skoro powód dochodził osobno renty z tytułu częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej, to uznać należy, że jednorazowe odszkodowanie nie pełniło funkcji kompensacyjnej w odniesieniu do tych szkód, lecz częściowo wynagrodziło krzywdę. W istocie zatem wysokość jednorazowego odszkodowania powinna wpływać na wysokość przyznanego zadośćuczynienia. Z tego względu w ocenie Sądu Apelacyjnego kwota zadośćuczynienia zasądzona przez sąd pierwszej instancji (25.000 zł, a przy przyjęciu przyczynienia 22.500 zł) jest prawidłowa. Oznacza to, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c. zgłoszony przez pozwanego. Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 435 § k.c. Nie można uznać, że powód ponosi wyłączną winę za szkodę. Poza samym przedstawieniem zarzutu że powód nie zawsze, w czasie wykonywania pracy, używał ochronników słuchu, a pracownicy dysponowali niezbędnymi ochronnikami. Nie przestawił innych argumentów przemawiających za wyłączna winą powoda. Nie podważał przy tym ustaleń sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że powód nie zawsze używał ochronników słuchu, które miał udostępnione. Tym niemniej sąd pierwszej instancji wskazał, że konieczność zdejmowania tych ochronników nie wynikała z lekceważenia zagrożeń, lecz z organizacji pracy – konieczności komunikowania się z otoczeniem. Sąd Okręgowy stwierdził również, że według opinii biegłej z zakresu bhp ochronniki słuchu nie były dostosowane do warunków pracy to jest do wysokiej temperatury (brak klimatyzacji w spycharce). Już z tego powodu nie można uznać, że powód ponosi wyłączną winę za ewentualne powstanie szkody. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 435 § 1 k.c. Nie jest zasadny zarzut pozwanego odnośnie wysokości przyznanego wynagrodzenia. Opłatę za czynności radcy prawnego należało ustalić na podstawie § 6 pkt 7 w zw. § 11 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.). Przepisy tego rozporządzenia miały zastosowanie z mocy § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.). Opłata minimalna wynieść zatem powinna 50% z kwoty 7.200 zł, czyli 3.600 zł. Nie jest zasadne obliczanie opłaty od każdego żądania osobno. Podstawą ustalenia opłaty powinna być suma wszystkich roszczeń, które mieszczą się w pojęciu „świadczeń odszkodowawczych należnych z tytułu wypadku przy lub choroby zawodowej”, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 28 września 2002 r. W konsekwencji kwota zasądzona przez sąd pierwszej instancji w wysokości podwójnej opłaty minimalnej uwzględnia nakład pracy pełnomocnika, wynikający y liczby zgłoszonych roszczeń, zakresu postępowania dowodowego, a także liczby posiedzeń sądu. W konsekwencji mimo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie o kosztach jest prawidłowe. 3. Odnośnie do apelacji powoda. Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. i art. 227 k.p.c. (zarzuty 2a i 2b apelacji powoda) zostały sformułowane w sposób nieadekwatny do treści tych przepisów. W istocie powód zarzuca błędne przyjęcie przez sąd, że domaga się odszkodowania, a nie renty z tytułu utraconych dochodów na podstawie art. 444 § 2 k.c. Nie budzi wątpliwości, że w toku procesu stanowisko powoda co do zakresu zgłoszonych żądań było wielokrotnie modyfikowane. Nie budzi też wątpliwości, że jako podstawa żądania zasądzenia odszkodowania wskazywany był art. 444 § 1 k.c. (pismo pełnomocnika powoda k. 502). Na rozprawie 12.09.2018 r. pełnomocnik powoda jako podstawę prawną żądań podał art. 444 § 1 k.c. Jednocześnie po wskazaniu przez przewodniczącą na treść art. 444 § 1 k.c. powód stwierdził, że domaga się skapitalizowanej renty (protokół rozprawy k. 641v.). W kolejnym piśmie (k. 651) pełnomocnik powoda sprecyzował swoje stanowisko zaprezentowane na rozprawie i stwierdził, że podstawą żądania zasądzenia kwoty 226.752 zł jest art. 444 § 2 k.c. Na rozprawie 23.10.2018 r. pełnomocnik powoda oświadczył, że okoliczność, iż powód nie domaga się odszkodowania należy traktować jako cofnięcie powództwa. Powód oświadczył, że zrzeka się roszczenia o odszkodowanie. Na ostatniej rozprawie powód oświadczył, że domaga się zarówno odszkodowania w kwocie 226.752 zł jak i renty w kwocie 226.752 zł, dochodził też zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł. Wskazał, że nie cofa żadnego z roszczeń którego dochodził, co oznaczałoby że dochodzi także kwot: - po 5.000 zł miesięcznie renty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej, - po 300 zł miesięcznie z tytułu zwiększenia się jego potrzeb i - po 500 zł z tytułu zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość z ustawowymi odsetkami. Stanowisko powoda dotyczące zakresu zgłoszonych roszczeń jest o tyle zasadne, że powód nigdy jako podstawy faktycznej zgłoszonych roszczeń nie wskazywał kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała, czy rozstroju zdrowia. Tak więc wskazywanie jako podstawy prawnej art. 444 § 1 k.c. było po prostu błędne. Podstawa prawna z reguły nie jest elementem określającym roszczenie procesowe. Roszczenie to konstytuowane jest przez dokładnie określone żądanie i przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie (art. 187 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.). Okoliczności faktyczne podawane jako podstawa prawna zgłoszonych żądań, poza zadośćuczynieniem, dotyczyły zasadniczo utraty zdolności do pracy zarobkowej. Roszczenie powoda mogło zatem znaleźć oparcie jedynie w art. 444 § 2 k.c. Stąd też zarzut dotyczący tego, że powód nigdy nie dochodził odszkodowania jako zwrotu kosztów, z tego punktu widzenia, jest uzasadniony. Nie wpłynęło to jednak na prawidłowość rozstrzygnięcia, bowiem sąd pierwszej instancji prawidłowo rozważył roszczenie powoda w kontekście art. 444 § 2 k.c. Nieprawidłowe były natomiast rozważania sądu zakresie tego, że roszczenia oparte na tym przepisie uległy przedawnieniu Natomiast kwestia prawidłowości umorzenia postępowania co do odszkodowania uchyla się spod rozważań sądu ponieważ wykracza poza zakres zaskarżenia. Wnioski apelacji wskazują bowiem, że wyrok nie został zaskarżony co do punktu 2. Odnośnie zarzutu dotyczącego odmowy wiarygodności opinii biegłej z zakresu rachunkowości. Sąd Okręgowy uznał, że przyjęte przez biegłą założenie, iż dochody powoda należy porównać do dochodów utraconych w spółce (...) było błędne. Ponadto sąd pierwszej instancji wskazał, że błędne było przyjęcie przez biegłą dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i członkostwa w Radzie Nadzorczej OSM jako utraconych, ponieważ powód zaprzestał działalności prowadzenia gospodarczej i rozwiązał umowę z (...) z innych przyczyn niż stan zdrowia. Nadto sam zrezygnował z ryczałtu za udział w radzie nadzorczej OSM. Było to związane bezpośrednio z pobieraniem przez niego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Obliczenia dokonane przez biegłą są prawidłowe i adekwatne do przyjętych przez nią założeń. Jednak to nie do biegłej z zakresu rachunkowości ostatecznie należała ocena jakie dochody należy porównać. W tym kontekście zarzut apelacji nie jest zatem uzasadniony. Zarzut apelacji powoda dotyczący opinii biegłej z zakresu rachunkowości może natomiast być rozważany jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, dotyczących tego czy zmniejszenie możliwości zarobkowych doprowadziło do szkody w postaci: różnicy między przychodami, które powód mógłby hipotetycznie osiągnąć, gdyby był zdolny do pracy, a dochodami które osiąga i może osiągnąć oraz czy uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia spowodował zwiększenie się potrzeb lub zmniejszenie widoków powodzenia na przyszłość. W ocenie Sądu Apelacyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że przyczyną rozwiązania umowy o pracę ze spółką (...) nie były okoliczności związane z chorobą, lecz to, że powód zdecydował się na odejście z pracy korzystając z wysokiej gratyfikacji za dobrowolne odejście z pracy. Ponadto powód liczył, że znajdzie inną pracę i się nie pomylił. Tak zeznał sam powód. Prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął też, że umowa z (...) została rozwiązana z uwagi na upływ czasu, na który została zawarta, a nie z uwagi na uszkodzenie słuchu. Tych ustaleń apelacja skutecznie nie podważa. Sąd pierwszej instancji wskazał na jakich dowodach oparł swoje rozumowanie i nie ma powodów aby temu rozumowaniu zarzucić naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. W każdym razie apelacja takich przesłanek nie wskazuje Skoro brak jest związku między ustaniem zatrudnienia w spółce (...), a uszkodzeniem słuchu, to prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że wysokość renty może być wyliczona jako wysokość różnicy między dochodami, które powód mógłby osiągnąć w (...), a dochodami po ustaniu zatrudnienia w (...) (zestawienie - k. 414). Średnie miesięczne wynagrodzenie w 2011 r. wynosiło 3399,52 zł, natomiast w 2012 r. - (...),67. Wynagrodzenie osiągane w (...) wahało się w granicach od 1400 zł - XII 2011 r., a 1804,55 zł - VIII 2012 r. Wynosiło zatem około 41%-51% ówczesnego średniego wynagrodzenia. Już sama renta z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową była znacząco wyższa od połowy średniego miesięcznego wynagrodzenia. Renta z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową została przyznana od 15.02.2013 r. Od tego czasu stwierdzono częściową niezdolność do pracy. Wysokość renty od 1.03.2013 r. ustalono na 3380,89 zł. czyli była zbliżona do przeciętnego wynagrodzenia przysługującego w tym roku.- 3650,06 zł. Pełna renta cały czas jest wyższa od połowy średniego miesięcznego wynagrodzenia. Zwrócić też należy uwagę, że powód nie utracił w całości zdolności zarobkowych ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy i podejmuje wszechstronną, aktywną działalność społeczną i samorządową. Nadto uzyskuje emeryturę, czyli pośrednio zrezygnował z aktywności zawodowej. Podkreślić przy tym należy, że osiąganie przychodu w wysokości przekraczającej 70% średniego wynagrodzenia powodowałoby zmniejszenie emerytury (art. 104 ustawy emerytalnej), jak też zawieszenie renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową (art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej). W konsekwencji uznać należało, że utrata zdolności zarobkowych nie wpłynęła na zmniejszenie się dochodów powoda. Skoro powód jest częściowo niezdolny do pracy, to uznać należy, że nie utracił zdolności zarobkowych. Mógłby zatem wykonywać pracę niżej kwalifikowaną, czyli osiągać przynajmniej minimalne wynagrodzenie. Nie przedstawiono przy tym innych danych (dowodów) na podstawie których, można by ustalić wysokość dochodów osiąganych obecnie przez osoby zatrudnione na takich stanowiskach jak powód w (...). Z tego względu brak jest podstaw aby porównywać wysokość osiąganych przychodów do jakiejś innej hipotetycznej kwoty. Emerytura i ½ renty albo też pełna renta (lub emerytura) i ewentualnie minimalne wynagrodzenie przekraczają przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Przykładowo w 2018 r. przeciętne wynagrodzenie brutto wynosiło - 4585,03 zł. tymczasem już od marca 2015 r. renta powoda wynosiła 3434,99 zł brutto, a minimalne wynagrodzenie wynosiło w tym roku - 1750 zł. Zatem zarówno emeryturą z ½ renty jak też renta z minimalnym wynagrodzeniem przekracza istotnie przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Materiał dowodowy nie zawiera jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że powód po dobrowolnym odejściu mógłby osiągać przychody przekraczające przeciętne miesięczne wynagrodzenie. Powszechnie wiadomo jest, że energetyka jest jedną z najlepiej opłacanych branż. Duży wpływ na płace i zatrudnienie w tej branży mają związki zawodowe, a w konsekwencji zawarto korzystne dla pracowników porozumienia płacowe i przewidziano bogate pakiety socjalne. Rezygnacja z pracy w spółce energetycznej, w ramach dobrowolnych odejść wskazuje, że nie można zakładać, że powód zatrudniony byłby nadal w takiej spółce. Zatem jego możliwości zatrudnienia należy odnosić raczej do zatrudnienia w (...), tak to wyżej wskazano, a nie w E.. To porównanie nie wskazuje, że zmniejszenie możliwości zarobkowych, wobec otrzymywanej renty spowodowało szkodę. W apelacji pozwany wskazuje, że renta na przyszłość powinna być zasądzona w wysokości 877 zł Według powoda różnica między średnim hipotetycznym wynagrodzeniem w E. (5331 zł netto), a jego miesięcznym świadczeniem emerytalno-rentowym (4336,95 zł netto) wynosi 974 zł, a pomniejszona od przyczynienie się w 10 % - 877 zł. Jak już wskazano wyżej porównanie do świadczeń uzyskiwanych w spółce (...) nie jest uprawnione z uwagi na to, że rozwiązanie stosunku pracy z E. nie nastąpiło w związku z chorobą zawodową, czy też w związku ze pogorszeniem się słuchu. Powód w apelacji nie wskazuje, że podstawą dochodzonej renty jest zwiększenie się jego potrzeb czy też zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość. W świetle stanu faktycznego ustalonego przez sąd pierwszej instancji, biorąc pod uwagę aktywność społeczną i polityczną powoda, mając też na względzie niewielkie utrudnienia życia codziennego, małe trudności w komunikacji słownej z otoczeniem (opina biegłego k. 793-799), brak jest wskazań aby uznać, że zmniejszyły się widoki powodzenia na przyszłość. Powód nie wskazywał na koszty związane ze zwiększeniem się potrzeb. Mając to wszystko na względzie należy uznać, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 444 § 2 k.c. Odnośnie przedawnienia. Słusznie powód wskazuje w apelacji, że jego roszczenie od początku związane było ze zmniejszeniem się jego dochodów w kontekście przeciwskazań do podjęcia pracy operatora spycharki i walca drogowego. Chodziło zatem o naprawienie szkody, o której mowa w art. 444 § 2 k.c. Roszczenie o naprawienie szkody określone w art. 444 § 2 k.c. zostało sformułowane w pozwie jako: 1) odszkodowanie - skapitalizowana renta za okres od 1.04.2011 r. do dnia złożenia pozwu (99.000 zł) i 2) renta w kwocie 5000 zł od dnia złożenia pozwu. Ostatecznie zostało to sprecyzowane jako żądanie zasądzenia 226.752 zł odszkodowania za okres od 1.04.2011 r. do 31.12.2017 r. oraz renty z tytułu utraty możliwości zarobkowych od 2.04.2014 r. na przyszłość. Na marginesie jedynie zwrócić należy uwagę, że ta ostatnia formuła żądania powoduje zdublowanie roszczeń z tytułu utarty możliwości zarobkowych za okres od 2.04.2014 r. do 31.12.2017 r. Dodatkowo za te 45 miesięcy, oprócz kwoty wyliczonej przez biegłego powód żądał zatem 225.000 zł (45x 5000 zł renty). Żądania zawarte w apelacji nie powodują zdublowania wskazanych roszczeń, bowiem roszczenie o rentę zgłoszono za okres od 1.01.2018 r. (podobnie było w przypadku żądań sformułowanych w pozwie) Stanowisko apelacji co do tego, że roszczenie o zasądzenie roszczeń opartych na podstawie art. 444 § 2 k.c. zostało zgłoszone już w pozwie jest słuszne. Nie można zatem uznać, że żądanie zasądzenia renty i renty skapitalizowanej zostało zgłoszone dopiero na rozprawie 23.10.2018 r. (w uzasadnieniu Sądu Okręgowego omyłkowo podano 23.10,.2010 r. k. 717 v.). Powód w pozwie powołuje się na chorobę zawodową stwierdzoną decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 12.02.2013 r. W tym kontekście wskazuje na podstawę zasądzenia zgłoszonych roszczeń związanych ze zmniejszeniem czy utratą możliwości zarobkowych. Jednocześnie wskazuje, że w czasie wykonywania robót (...) okazało się jego stan zdrowia spowodował, że musiał odejść z pracy ( (...).2012 r.). Jako datę powstania szkody i dowiedzenia się o osobie odpowiedzialnej za jej powstanie można zatem uważać dwie daty 30.11.2012 r. i 12.02.2013 r. Od tych dat do czasu wniesienia pozwu (2.04.2014 r.) nie minęło 3 lata. W takim razie nie można przyjąć, że nastąpiło przedawnienie przewidziane art.

§ 1i 3 k.c.

Zarzut sformułowany w pkt 1d apelacji – zarzut naruszenia art. 5 k.c., nie jest adekwatny do treści tego przepisu. Art. 5 k.c. jest przepisem prawa materialnego. Służy on stronie stosunku cywilnoprawnego do ochrony przed inną stroną w sytuacji w sytuacji korzystania przez drugą stronę z prawa podmiotowego w sposób sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Nie jest to przepis który odnosi się do stosunków prawnoprocesowych, to jest chociażby do relacji między stronami procesu, a sądem. Jeżeli sąd narusza prawa strony w toku procesu w związku ze sposobem procedowania, to narusza odpowiednie przepisu Kodeksu postępowania cywilnego, a nie Kodeksu cywilnego. Była o tym mowa w kontekście kwalifikacji przez sąd roszczeń zgłoszonych w pozwie. 2. W tym stanie rzeczy obie apelacje należało uznać za niezasadne i dlatego na podstawie art. 385 k.p.c. orzeczono jak w wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Powód przegrał sprawę co do swojej apelacji, czyli co do kwoty 140.883 zł, a wygrał sprawę w zakresie apelacji pozwanego, czyli do kwoty 22.500 zł. Łącznie powód przegrał sprawę w apelacji w 86 % [22.500 zł / (140.883 zł +22.500 zł) ≈ 0,86], w taki samym stosunku pozwany wygrał sprawę. Strony przegrały swoje apelacje w całości zatem, obciążają je koszty opłat od apelacji, które same poniosły. Pozwany wpłacił zaliczkę na opinię biegłego sporządzoną w drugiej instancji. Koszty tej opinii wyniosły 716,43 zł. Powód powinien ponieść 86% kosztów tej opinii, czyli 616 zł. Pozwany poniósł koszty pełnomocnika – radcy prawnego. Powód zakresie w jakim przegrał sprawę powinien ponieść koszty pełnomocnika. Wysokość minimalnej stawki opłaty radcy prawnego ustalono na podstawie §2 pkt 6 § 9 ust. 1 pkt 2 § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.). B. Z. S. B. B. J.