i nast. k.c. regulują materię niedozwolonych postanowień umownych, nazywanych także klauzulami abuzywnymi. Celem wprowadzenia tych przepisów do porządku prawnego był zamiar zapewnienia konsumentom skuteczniejszej ochrony w stosunkach umownych z profesjonalistami oraz potrzeba uwzględnienia postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE z 1993 r. L 95). Przepis art.
stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Umowa pożyczki sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Za niedozwolone klauzule umowne, w rozumieniu art.
k.c., należy więc uznać te postanowienia, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, faktycznie stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem, pozwalając mu omijać przepisy dotyczące wysokość odsetek maksymalnych. Strony umowy łączył dobrowolny stosunek zobowiązaniowy i to one autonomicznie mogły decydować o jej warunkach. Pierwotny wierzyciel udzielając pożyczki, co do zasady był uprawniony do obciążenia kontrahenta kosztami/opłatami za różne czynności związane z zawarciem i wykonaniem umowy. Za niedopuszczalną należy uznać jednak sytuację, w której jedna ze stron wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w ten sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną prowadzącą do pokrzywdzenia drugiej strony – konsumenta, poprzez jego obciążenie nadmiernymi, rażąco wygórowanymi kosztami znacznie odbiegającymi od faktycznie poniesionych wydatków. Na gruncie niniejszej sprawy taka właśnie sytuacji miała miejsce. W ocenie Sądu postanowienie przedmiotowej umowy pożyczki zawiera narzucony arbitralnie przez pożyczkodawcę koszt dodatkowy dotyczący opłaty administracyjnej w nadmiernej wysokości, przez co kształtuje prawa pożyczkobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, godząc w równowagę kontraktową tego stosunku i stanowiąc klauzulę niedozwoloną. Uwzględniając wysokość opłaty administracyjnej w stosunku do całej kwoty pożyczki, trzeba ją uznać za nadmiernie wygórowaną, skoro stanowi aż 44 %, a tym samym nieadekwatną do wartości zaciągniętego zobowiązania. Generowała ona dla pożyczkodawcy dodatkowy zysk, a unormowanie umowne ją przewidujące stanowiło faktyczne obejście przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 2 1, § 2 2 i § 2 3 k.c.). Postanowienie to nie zostało uzgodnione indywidualnie z pozwanym, rażąco naruszało jego interesy, kształtowało obowiązki w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami i nie wynikało z kalkulacji rzeczywistych kosztów. Tym samym zapis umowy pożyczki dotyczący opłaty administracyjnej, zgodnie z art.
nie wiązał pozwanego, jako niedozwolona klauzula umowna, a więc nie jest on zobowiązany do zapłaty tej należności. Pozwany w toku procesu uznał powództwo. Uznanie tego rodzaju stanowi akt dyspozycyjności materialnej pozwanego, który za zasadne uznaje zarówno roszczenie powoda, jak i przyznaje uzasadniające je przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne, a w konsekwencji godzi się na wydanie wyroku uwzględniającego żądanie pozwu (vide: wyrok SN z dnia 14 września 1983 r., sygn. III CRN 188/83, OSNCP 1984 nr 4, poz. 60, Legalis nr 23874). W świetle art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. W myśl art. 229 k.p.c., skutkiem przyznania niebudzącego wątpliwości, jest wyłączenie obligatoryjności przeprowadzania postępowania dowodowego, co do przyznanych okoliczności faktycznych. Na gruncie niniejszej sprawy – za wyjątkiem omówionej klauzuli abuzywnej - okoliczności nie przemawiały za tym, aby uznanie powództwa można było uznać za sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo ocenić je, jako zmierzające do obejścia prawa. Pozwanego obciąża zatem tylko zwrot kwoty pożyczki 25.000 zł oraz 6.000 zł prowizji. Skoro jednak pożyczka już została spłacona w zakresie 14.471,41 zł, do zapłaty pozostało jedynie 16.528,59 zł, którą to kwotę Sąd zasądził od niego na rzecz strony powodowej w pkt 3 wyroku wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od tej kwoty od 27 marca 2019 r. do dnia zapłaty. W pozostałej części Sąd oddalił powództwo jako nieuzasadnione, w tym także roszczenie o odsetki kapitałowe, skoro do dnia wypowiedzenia umowy harmonogram spłaty nie przewidywał ich zapłaty (pkt 4 sentencji). O kosztach procesu w pkt 5 wyroku Sąd orzekł zgodnie z zasadą ich stosunkowego rozdzielenia, wyrażoną w treści art. 100 k.p.c., przyjmując, że powód wygrał proces na poziomie 39,96 %, jego koszty wyniosły 4.994 zł, natomiast łączne koszty powoda i pozwanego zamykały się kwotą 8.611 zł. Tym samym pozwany winien pokryć koszty procesu powoda w zakresie 1.553,04 zł. Ponadto Sąd nakazał pobrać od powoda kwotę 2.516,68 zł (pkt 6 wyroku), tytułem zwrotu kosztów sądowych poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa w toku procesu na wynagrodzenie biegłego. Podstawę prawną wskazanego rozstrzygnięcia stanowił art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2020.755 j.t.). Sędzia Ludmiła Dulka-Twarogowska ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) (...) 3. (...) W., 09.02.2021 r. Sędzia Ludmiła Dulka-Twarogowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.