, uwzględnia się również okresy takiej pracy (służby), wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach,
W brzmieniu przepisów obowiązujących od dnia 31 grudnia 1981 r. ustawodawca kwalifikował czynności wykonywane wówczas przez ubezpieczoną jako pracę w warunkach szczególnych, dlatego też należało uwzględnić okres od 14 września 1976 r. do tego stażu pracy. Tak zgromadzony materiał dowodowy stanowił podstawę do wydania orzeczenia w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie M. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. z dnia 30 stycznia 2020 r., znak: (...) jako zasadne, podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1924) zwanej dalej ,,ustawą pomostową’’, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli posiada okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą emerytalną’’, wynoszący co najmniej 15 lat. W myśl art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, przy czym wiek emerytalny powyższej kategorii pracowników, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których pracownikom tym przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
powołanym art. 184 ustawy emerytalnej, nie podlega wykładni rozszerzającej. Prace te ściśle zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) zwanego dalej ,,rozporządzeniem’’. Jednakże nabycie uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze podlega dalszym ograniczeniom. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik ma obowiązek wykonywać ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na danym stanowisku pracy w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia. Gramatyczna wykładnia ustawowej definicji rekompensaty jednoznacznie wskazuje, że świadczenie to dotyczy takich ubezpieczonych, którzy nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej oraz równocześnie utracili możliwość nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Innymi słowy do katalogu osób zalicza się te, które nie spełniły łącznie wyżej określonych warunków przewidzianych w art. 32, art. 46 lub art. 184 ustawy emerytalnej. Potwierdzeniem tej tezy jest wykładnia art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych dokonywana z uwzględnieniem reguł funkcjonalnych (celowościowych). Celem tego przepisu jest bowiem przyznanie odszkodowania za rzeczywistą utratę określonych uprawnień. Musi on dotyczyć tylko tych ubezpieczonych, którzy ze względu na niespełnienie choćby jednego ustawowego warunku (wieku, ogólnego stażu emerytalnego), nie mogli skorzystać z dotychczasowych regulacji i nabyć prawa do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny, a także nie mogą skorzystać z regulacji nowych, przewidzianych ustawą pomostowych. Nie dotyczy on natomiast ubezpieczonych, którzy po spełnieniu wszystkich ustawowych warunków wcześniejszego przejścia na emeryturę nie zrealizowali tego uprawnienia ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt III UK 88/17). W rozpatrywanej sprawie należało jedynie rozważyć, czy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ubezpieczona udowodniła, że legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Przesłanką konieczną do przyznania prawa do rekompensaty jest wykonywanie pracy w warunkach szczególnych przez 15 lat w pełnym wymiarze czasu pracy ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt III AUa 956/16). Okres sporny obejmował pracę ubezpieczonej wykonywaną w Zakładach (...) S.A. w W. w okresie od 14 września 1976 r. do 28 lutego 1997 r. Organ rentowy w treści zaskarżonej decyzji stwierdził, że odwołująca nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych opierając się na treści świadectwa pracy. ZUS utrzymywał, że nie wskazano w nim wykazu, działu i pozycji załącznika do rozporządzenia. Jak zostało już ustalone w stanie faktycznym oraz w ocenie materiału dowodowego, odwołująca przez cały okres wykonywała obowiązki na stanowiskach składacza. W okresie od 14 września 1976 r. do 1 stycznia 1986 r. zatrudniona była jako składacz ręczny, od 1 listopada 1986 r. do 26 kwietnia 1987 r. jako składacz monotypowy a od 1 listopada 1987 r. do 28 lutego 1997 r. jako składacz fotoskładu. Jednocześnie odbywała naukę zawodu w okresach od 2 stycznia 1986 r. do 31 października 1986 r. na stanowisku składacz monotypowy oraz od 27 kwietnia 1987 r. do 31 października 1987 r. na stanowisku składacz fotoskładu. W ocenie Sądu fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała opinia sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu BHP, gdyż była wiarygodnym dowodem w sprawie. Biegły swoje ustalenia oraz wnioski oparł na treści wynikającej z akt osobowych ubezpieczonej obejmujących okres jej zatrudnienia w Zakładach (...). Opinia biegłego sądowego w połączeniu z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych tworzy spójny stan faktyczny. W ocenie Sądu biegły jedynie w sposób nieprawidłowy dokonał subsumpcji ustalonych faktów w kontekście obowiązujących w spornym czasie aktów prawnych przy zakwalifikowaniu okresów zatrudnienia odwołującej do warunków szczególnych. W pierwszym okresie pracy ubezpieczonej obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1956 r. w sprawie zaliczania pracowników do kategorii zatrudnienia ( Dz. U. z 1856 r., Nr 39, poz. 176). Następnie z dniem 1 stycznia 1980 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia ( Dz. U. z 1979 r. Nr 13, poz. 86). W obu wspomnianych aktach prawnych nie zawarto prac wykonywanych w przemyśle poligraficznym do warunków szczególnych. Dopiero bowiem rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia z dnia 30 grudnia 1981 r. ( Dz. U. z 1981 r., Nr 32, poz. 186) zaliczyło w Dziale XI załącznika wykazu prac zaliczonych do pierwszej kategorii zatrudnieniu prace w przemyśle poligraficznym w punktach 1 i 2 o treści: produkcja oraz obróbka materiału zecerskiego i form drukowych ze stopu drukarskiego oraz procesy składu z zastosowaniem elektronicznych monitorów ekranowych. Tożsama treść została zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jednocześnie zgodnie z przytoczonym już § 19 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przy ustalaniu okresów pracy,
, uwzględnia się również okresy takiej pracy (służby), wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Prace dotychczas zaliczone do I kategorii zatrudnienia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 1979 r. w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia uważa się za prace wykonywane w szczególnych warunkach,
Jako że prace w przemyśle poligraficzne zostały zakwalifikowane w rozporządzeniu w sprawie pierwszej kategorii zatrudnienia, to w ocenie Sądu należało je uwzględnić w całym okresie zatrudnienia obowiązującym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd zważył, że należy uznać za pracę wykonywaną przez odwołującą do warunków szczególnych w całym okresie zatrudnienia ubezpieczonej, a więc od 14 września 1976 r. do 28 lutego 1997 r. Jednocześnie Sąd doszedł do wniosku, że do stażu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnia się okresów, w których faktycznie praca nie była wykonywana. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, warunkującego prawo do rekompensaty na podstawie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, nie uwzględnia się okresów nie wykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt III UZP 3/20). W przypadku odwołującej do ustalenia stażu pracy w warunkach szczególnych należało wyłączyć okres urlopu wychowawczego od 22 czerwca 1982 r. do 21 czerwca 1985 r. oraz okres urlopu bezpłatnego od 23 czerwca 1985 r. do 31 grudnia 1985 r. Wyłączenie ponad 3,5 letniego okresu nie daje jednak podstaw do oddalenia odwołania, gdyż ubezpieczona legitymuje się łącznie ponad 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że odwołująca jest osobą uprawnioną do rekompensaty. Sąd ustalając termin, od którego przyznał odwołującej prawo do rekompensaty, oparł się na dyspozycji art. 129 pkt 1 ustawy emerytalnej, na podstawie którego świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania do nich prawa, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie 20 stycznia 2020 r., zatem prawo do rekompensaty uzyskała od dnia 1 stycznia 2020 r. Sąd na podstawie art. 477 § 2 k.p.c. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl art. 98 k.p.c. w treści punktu 2 wyroku, w myśl którego strona przegrywająca spraw ma obowiązek zwrócić koszty na żądanie jej przeciwnika procesowego. Na tej podstawie zasądzono od organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 180,00 złotych zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). SSO Renata Gąsior ZARZĄDZENIE (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.