postanowienia umowy nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Wymienione w treści art. 385 3 k.c. niedozwolone postanowienia umowne mają wyłącznie charakter przykładowy, stanowiąc swoistą regułę interpretacyjną ułatwiającą stosowanie art.
k.c. Powód nie udowodnił, iż warunki umowy były z pozwaną uzgodnione indywidualnie (art.
Umowa, będąca źródłem zgłoszonych w pozwie roszczeń, zawarta została w ramach standardowo stosowanych przez powodową spółkę formularzy, które pozwany zaakceptował, nie mając wpływu i możliwości negocjowania szczegółowych warunków umowy. O ile postanowienia zawartej umowy pożyczki nie naruszają przepisów o kredycie konsumenckim, zarówno co do treści, samej umowy, jak i sposobu jej wypowiedzenia, to jednak zapisy tej umowy, w świetle art.
kc, stanowiącym o niedozwolonych klauzulach umownych, budzą wątpliwości. Jak stanowi powołany przepis postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Zgodnie z § 2, jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Za abuzywne Sąd uznał postanowienia umowy zatytułowane (...) dotyczące zapłaty za oferowane w ramach tego pakietu „usługi” Postanowienia umowy w tej części nie zostały uzgodnione indywidualnie, albowiem strona pozwana nie miała na treść umowy jakiegokolwiek wpływu. Strona pozwana mogła bowiem przystąpić do umowy w zaproponowanym jej kształcie w tym tzw. Twojego Pakietu, bądź jej nie zawierać. Dowodzi tego treść formularzy i wzoru umowy, którym powszechnie posługuje się powodowa spółka w kontaktach z klientami, który to fakt jest Sądowi znany z urzędu. W tych okolicznościach w rozpoznawanej sprawie omawianą umowę należy zweryfikować przez pryzmat przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych (art.
– 385 3 kc). W rozumieniu powołanego przepisu art.
działania wykorzystujące np. niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi więc o działanie potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r, VI ACa 771/10). Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi natomiast w sytuacji, w których w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, formułując konkretne postanowienie umowy. Określenie „rażąco" należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r, VI ACa 291/11). Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r, VI ACa 487/10). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zwrócić uwagę, że niedozwolonymi klauzulami umownymi są wskazane zapisy umowy (...). Należy zauważyć, że dobrowolny charakter tego elementu umowy był pozorny ponieważ we wzorcu umowy z góry przewidziano, że pożyczkobiorca wnioskuje o udzielenie pakietu, a nic nie wskazuje, by pozwana została należycie poinformowana o jego istocie i kosztach. Powód nie wskazał też, czym się kierował, obliczając opłatę za (...), a jej wysokość w zestawieniu z tym, co powód w zamian oferuje jest rażąco wygórowana. Zasadne wątpliwości, co do rzeczywistego charakteru wynagrodzenia za (...) budzi ponadto zastrzeżenie, że nieskorzystanie z przyznanych w ramach (...) uprawnień pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na zobowiązanie pożyczkobiorcy z tytułu jego ceny. W tym zakresie Sąd uznał, zastrzeżenie opłaty za usługi przewidziane w tym pakiecie bez względu na to, czy zostały wykorzystane - za niedozwoloną klauzulę umowną niewiążącą stron umowy. W ocenie Sądu nie stanowią klauzuli niedozwolonej zapisy umowy zastrzegające opłatę przygotowawczą i prowizję. Możliwość zastrzeżenia tych dodatkowych wynagrodzeń jest dozwolona w ustawie o kredycie konsumenckim Sąd jednak uznał, że sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art.5 kc) jest wysokość prowizji określona na 3221 zł. Należy wskazać, iż powód w umowie zastrzegł już sobie podstawowy „zarobek” tj. wynagrodzenie umowne w postaci odsetek umownych w wysokości 9,89% w skali roku zatem żądanie dalszych wygórowanych kwot z tytułu prowizji jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Wysokość prowizji – 3221 zł przy kwocie wypłaconej pożyczki – 4250 zł jest rażąco wygórowana i nie zasługuje na uwzględnienie w całości. Sama możliwość zastrzeżenia prowizji jest jak już wspomniano dozwolona, jednak jej wysokość winna być miarkowana i nie powinna prowadzić do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie maksymalna wysokość prowizji to kwota 1062,50zł (25% kapitału). W ocenie Sądu zrozumiałym i uzasadnionym jest zarabianie przez powodową spółkę na udzielonych pożyczkach – powód nie jest bowiem instytucją charytatywną. Dlatego też Sąd uznał, za zasadne zastrzeżenie w umowie opłaty przygotowawczej w kwocie 129 zł oraz prowizji co do zasady. Wysokość prowizji za udzielenie pożyczki na warunkach wynikających z umowy z pozwaną jest jednak przerzucaniem ryzyka, ciężaru i kosztów prowadzenia działalności przez powodową spółkę na pozwanym. Rażąca jest dysproporcja między kwotą wypłaconej przez powodową spółkę pożyczki, a wysokością prowizji, którą pozwana została obciążona. Tak wysoka prowizja stanowi de facto przerzucenie na klientów powódki ryzyka niespłacenia pożyczki. Powódka niewątpliwie udziela pożyczek, co do których ryzyko braku spłaty jest duże, nie może jednak tym ryzykiem w całości obciążać pożyczkobiorców. Jest to bowiem działanie nieuczciwe, nierzetelne i sprzeczne z dobrymi obyczajami. Ustalając wysokość prowizji na kwotę 1062,50 zł Sąd wziął pod uwagę, że wynagrodzenie za udzielenie pożyczki musi stanowić realną wartość i pokryć koszty jej udzielenia. Sąd uwzględnił także przewidziany w umowie okres kredytowania – 3 lata. Za zasadną należało uznać możliwość naliczania przez powódkę odsetek kapitałowych od udzielonej pożyczki w wysokości 9,89% w skali roku. Tak ustalona wysokość odsetek nie narusza zakazu z art.359 kc. Kwota, od której liczyć należało odsetki to 5441,50 zł, a składają się na nią następujące należności: 4250 zł - kapitał pożyczki, 1062,50zł - prowizja, 129 zł - opłata przygotowawcza. Okres za jaki należą się odsetki umowne to czas od 5 października 2018 r. do dnia 4 kwietnia 2020 r. (data upływu okresu wypowiedzenia) Biorąc zatem pod uwagę ważne postanowienia umowy pożyczki, łączącej strony, strona pozwana powinna zwrócić stronie powodowej : - faktycznie przekazaną jej kwotę pieniężną (4250 zł), - prowizję (1062,50 zł), - opłatę przygotowawczą (129 zł) - koszt odsetek umownych kapitałowych w wysokości 9,89% naliczonych od kwoty 5441,50 zł za okres od dnia 5 października 2018 r. do dnia 4 kwietnia 2020r. (data upływu okresu wypowiedzenia) – 807,98 zł Suma tych kwot to 6249,48 zł, którą należało pomniejszyć o kwotę, spłaconą przez stronę pozwaną, tj. 3568 zł. Dało to kwotę 2681,48 zł i w związku z tym w punkcie 1 wyroku Sąd zasądził powyższą kwotę z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia w którym upłynął okres wypowiedzenia, tj. od dnia 4 kwietnia 2020 r., tego bowiem dnia cała dochodzona przez powoda należność stała się wymagalna. Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie, uznając z powyżej opisanych względów żądanie powoda za niezasadne. Ze względu na częściowe tylko uwzględnienie żądań pozwu, strona powodowa utrzymała się ze swoim żądaniem w 42%. Dlatego też o kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc, zasądzając od pozwanej na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 1015,85zł. Na koszty procesu złożyły się koszt wynagrodzenia pełnomocnika procesowego strony powodowej 1800 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, opłata od pozwu 400 zł, koszt doręczenia przez komornika – 201,70 zł. Powód dotychczas poniósł koszty w kwocie 2418,70 zł, a powinien był je ponieść w kwocie 1402,84 zł zatem różnicę kosztów poniesionych a kosztów należnych Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda. Z uwagi na fakt, że wydany wyrok jest wyrokiem zaocznym Sąd nadał mu rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 kpc. sędzia Magdalena Bartłomiejczak
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.