Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W rozpatrywanej sprawie Sąd takiej potrzeby nie stwierdził, ponieważ wszystkie dowody, o których przeprowadzenie strony wnioskowały, zostały dołączone do odwołania i pism procesowych bądź przedstawione wraz z aktami organu rentowego. Ponadto, spór, który powstał między stronami w rzeczywistości nie determinował potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów. Do rozstrzygnięcia sporu nie było konieczne przeprowadzenie rozprawy, tym bardziej, że żadna ze stron o to nie wnioskowała (art.
W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art.
Dokonując analizy prawidłowości wydania zaskarżonych decyzji, Sąd miał na względzie, że o prawie do renty rodzinnej stanowi ustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 53), zwana dalej ustawą emerytalną. Zgodnie z art. 65 ust. 1 tej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Z kolei w myśl art. 68 ust. 1, prawo do renty rodzinnej mają dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione: 1) do ukończenia 16 lat, 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo 3) bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2. Jeśli chodzi zaś o świadczenie uzupełniające, to zasady jego przyznawania zostały określone w ustawie z dnia 31 lipca 2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2019r., poz. 1622). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy, świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”. Jednocześnie zgodnie z treścią ust. 2 omawianego przepisu, świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 1700 zł miesięcznie. W myśl art. 6 ww. ustawy, świadczenie uzupełniające przysługuje od miesiąca, w którym zostały spełnione warunki wymagane do jego przyznania, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o to świadczenie. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy. Z powyższych przepisów wynika, że uprawnienia tak do renty rodzinnej, jak i świadczenia uzupełniającego są ściśle związane z pojęciem niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przy ocenie pojęcia „całkowita niezdolność do pracy” należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, a więc jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004r., I UK 28/04, LEX nr 979161). Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Termin ten ma szeroki zakres przedmiotowy, obejmuje bowiem opiekę, oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp. oraz pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 marca 2019r., III AUa 473/18). W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że P. W. jest całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji z powodu powstałej przed 16-rokiem życia dysfunkcji narządu wzrokowego, w wyniku której jest osobą niewidomą. W toku postępowania przed organem rentowym, poprzedzającego wydanie obu zaskarżonych decyzji, stan zdrowia ubezpieczonego był przedmiotem analizy przez Komisję Lekarską ZUS, która orzeczeniem z dnia 30 października 2019r. uznała go za osobę całkowicie niezdolną do pracy oraz całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji na okres 5 lat, tj. do dnia 30 września 2024r. Na podstawie tego orzeczenia organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do renty rodzinnej oraz do świadczenia uzupełniającego do daty wskazanej w ww. orzeczeniu. Istotę sporu w niniejszej sprawie definiowało stanowisko ubezpieczonego, który kwestionował zarówno decyzje ZUS, jak orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS w zakresie obejmującym stwierdzenie, że całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji ma charakter okresowy, a nie trwały. Na tej też podstawie domagał się przyznania obu ww. świadczeń na stałe. W związku ze stanowiskiem ubezpieczonego, wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 2-3 ustawy emerytalnej, niezdolność do pracy - a poprzez odpowiednie stosowanie tych przepisów sformułowane w art. 13 ust. 5 ww. ustawy, także niezdolność do samodzielnej egzystencji – orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, albo na okres dłuższy niż 5 lat, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu. W drugim z wymienionych przypadków, zgodnie z poglądami judykatury, orzeczenie o niezdolności do pracy (samodzielnej egzystencji) na okres dłuższy niż 5 lat nie jest orzeczeniem stwierdzającym tę niezdolność na zawsze, jest tylko prognozą – zgodną ze stanem wiedzy medycznej – że wcześniej nie zajdą zmiany stanu zdrowia badanego, uzasadniające zmianę tej oceny. Orzeczenie niezdolności do pracy lub samodzielnej egzystencji o charakterze trwałym jest uzależnione od kwestii medycznych, a przede wszystkim tego, czy stan zdrowia ubezpieczonego może ulec poprawie w przyszłości, czy też ze względu na charakter schorzeń, stopień ich intensywności i rodzaj leczenia takiej możliwości nie ma (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2011r., II UK 32/11; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 października 2013r., III AUa 124/13). Ocena stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście zarówno stwierdzenia niezdolności do pracy lub do samodzielnej egzystencji, jak również innych jej aspektów (stopnia, czasu trwania), wymaga wiadomości specjalnych. Ustaleń w tym zakresie, zgodnie z art. 278 k.p.c., Sąd dokonuje w oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego. Z uwagi na powyższe, dokonując oceny przewidywanego czasu trwania niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu okulistyki i na niej się oparł. Zdaniem Sądu przedmiotowa opinia nie pozostawia wątpliwości odnośnie oceny stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście istniejącego u niego schorzenia w postaci obuocznej ślepoty. U ubezpieczonego od dzieciństwa występuje schorzenie obu oczu przejawiające się słabym widzeniem, krótkowzrocznością oraz istotnym obniżeniem ostrości wzroku. Do istotnego pogorzenia stanu zdrowia ubezpieczonego doszło w latach 1995 - 1996 roku, z uwagi na odwarstwienie siatkówki w obu oczach. Mimo leczenia ubezpieczonego w Centrum (...) nie udało się uzyskać poprawy i doszło do utraty widzenia obu oczu. W opinii z 10 kwietnia 2020r. biegły sądowy stwierdził, że z uwagi na znaczny stopień zaawansowania schorzenia oraz brak pozytywnych efektów jego leczenia, ubezpieczony od 12 roku życia jest osobą całkowicie niewidomą. W aktualnym obrazie klinicznym istniejąca u niego dysfunkcja wzroku przyjmuje postać braku poczucia światła, oczopląsu, a także częściowego zaniku gałek ocznych i całkowitego zaniku bielma rogówki. Biegły podkreślił również, że zmiany w obrębie wzroku ubezpieczonego mają charakter wysoce degeneracyjny. Mając na względzie kompleksowy i rzetelny charakter sporządzonej w sprawie opinii Sąd podzielił formułowane w niej wnioski. Sąd miał przy tym na względzie, że stanowisko biegłego co do oceny stanu zdrowia odwołującego nie zostało zakwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Organ rentowy w piśmie procesowym z 17 lipca 2020r. przedstawił stanowisko Przewodniczącej Komisji Lekarskiej ZUS, która oświadczyła, że przyjmuje do wiadomości opinię biegłego okulisty i nie wnosi do niej uwag (k. 34-35 a.s.). Sąd miał na względzie również i to, że wnioski z opinii są zgodne z wnioskami orzeczniczymi lekarza konsultanta ZUS, który w opinii specjalistycznej załączonej do akt organu rentowego z 23 września 2019r. równie jednoznacznie co biegły w sprawie niniejszej stwierdził, że ubezpieczony nie rokuje poprawy widzenia. Sąd nie może natomiast czynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 18 września 2014r., I UK 22/14; 24 czerwca 2015r., I UK 345/14; także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2017r., III AUa 258/17). W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy stwierdził podstawy do uznania ubezpieczonego za osobę trwale całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jak wspomniano na wstępie, kwestia wpływu schorzenia narządu wzroku na zdolność do podjęcia przez ubezpieczonego pracy czy też samodzielnego podejmowania zwykłych czynności życia codziennego pozostawała poza sporem. Na tle poczynionych w sprawie ustaleń należało jednak dodatkowo stwierdzić, iż stan ten nie ulegnie poprawie. Pozytywne rokowania na przyszłość w sposób jednoznaczny i stanowczy wykluczył biegły sądowy, wskazując, że stan zdrowia ubezpieczonego, według aktualnej wiedzy medycznej, nie poprawi się. Uwzględniając zatem okoliczności stanu zdrowia ubezpieczonego, jak również wiek, stopień zaawansowania istniejących u niego schorzeń oraz proces ich leczenia, brak istotnej poprawy stanu zdrowia na przełomie lat oraz w istocie brak pozytywnych rokowań na przyszłość, Sąd Okręgowy stwierdził, że ubezpieczony spełnia warunki do przyznania mu prawa do renty rodzinnej i prawa do świadczenia uzupełniającego na stałe. Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy uwzględnił odwołania P. W. i na podstawie art. 477
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.