k.c., zgodnie z którym firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Przepis art. 43 8 k.c. w § 1 stanowi, że w przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci - za zgodą jego małżonka i dzieci, zaś w § 2, iż przepis § 1 stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym. Utrata członkostwa w spółce może być spowodowana takimi przyczynami, jak: wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika (albo przez wierzyciela wspólnika), śmierć wspólnika, upadłość wspólnika, utrata prawa wykonywania zawodu, ustąpienie wspólnika ze spółki za zgodą pozostałych wspólników, przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, podzielany przez Sąd Apelacyjny, że przepis art. 43 8 § 1 k.c. odnosi się wyłącznie do spółek osobowych, których firmy muszą zawierać nazwiska wszystkich lub niektórych wspólników, a przynajmniej nazwisko jednego spośród nich (art. 24 § 2, art. 90 § 1, art. 104 § 1, art. 127 § 1 k.s.h.) i tylko taka spółka, jeśli jest zainteresowana utrzymaniem firmy w dotychczasowym brzmieniu, obejmującym nazwisko wspólnika tracącego członkostwo, musi uzyskać na to pisemną zgodę (zastrzeżoną dla celów dowodowych - ad probationem) wspólnika ustępującego ze spółki, a w razie jego śmierci - zgodę jego małżonka i dzieci. Oceny tej nie zmienia powoływana przez zwolenników poglądu, że nie ma powodu do ograniczania zakresu podmiotowego przepisu tylko do spółek osobowych, wskazywana na jego uzasadnienie okoliczność, że przepis mówi ogólnie o wspólniku, nie zawężając tego pojęcia tylko do wspólników spółek osobowych, a zgodnie z art.
nazwisko wspólnika może pojawić się również w spółce kapitałowej. Jak się podkreśla w piśmiennictwie, osoba prawna dzięki umieszczeniu w jej brzmieniu nazwiska osoby fizycznej) staje się nośnikiem pozytywnych skojarzeń z przedsiębiorcą, a pośrednio z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą (ekonomiczne wykorzystanie dobra osobistego). Taki jest też główny cel starań założyciela spółki kapitałowej o umieszczenie jego nazwiska w firmie. Jest to z jednej strony upoważnienie takiej osoby do zamieszczenia nazwiska w korpusie jego firmy, z drugiej – rezygnacja z przysługującego uprawnionemu do nazwiska zakazu używania go we wskazanej funkcji. W przypadku zbycia udziału, bądź akcji w takiej spółce, nabywca wstępuje w jego miejsce do umowy spółki pod firmą zawierającą nazwisko ustępującego wspólnika, który zakładając spółkę podjął decyzję o zamieszczeniu w jej nazwie swojego nazwiska jako składnika firmy. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że powód jako założyciel pozwanej (wcześniej pod tą firmą przedsiębiorstwo przewozowe prowadził ojciec powoda) zadecydował o zamieszczeniu w jej nazwie swojego nazwiska jako składnika firmy pozwanej, a więc na podstawie art.
k.c., który zawiera wyłączne przesłanki umieszczenia nazwiska osoby fizycznej w firmie przedsiębiorcy posiadającego osobowość prawną. Nadana pozwanej nazwa miała jej niewątpliwie ułatwić dostęp do rynku, a powodowi - jako wspólnikowi - osiąganie wymiernych korzyści i umożliwiać zachowanie ciągłości firmy. Wskazać dodatkowo należy w związku z zarzutami skarżącego, że ponieważ zbycie udziałów w spółce z o.o. nie oznacza sprzedaży przedsiębiorstwa, to w związku z tym przepis art. 43 8§ 3 k.c. nie może mieć w tym przypadku zastosowania. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w sytuacji gdy powód zobowiązał się w umowach zawartych z małżonkami S. do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej przy wykorzystaniu „marki (...), istniały podstawy do uznania, że wyraził tym samym zgodę na dalsze używanie jego nazwiska w firmie pozwanej. W innym przypadku, wprowadzanie w umowie zakazu konkurencji nie miałoby uzasadnienia. Świadczy o tym również okoliczność, iż w okresie 2 lat od sprzedaży udziałów powód nie miał nic przeciwko funkcjonowaniu pozwanej Spółki pod dotychczasową firmą, nadto nie zgłosił swojego roszczenia przy okazji zawierania umowy regulującej wzajemne zobowiązania stron. Odmienna wykładnia wymienionych wyżej postanowień umownych, dokonana przez Sąd pierwszej instancji, nie zasługuje zatem na aprobatę. Podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż po wydaniu wyroku pozwana uzyskała prawo ochronne ze wspólnotowego znaku towarowego zawierającego w swojej formie graficznej nazwisko „(...)” nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż znak towarowy służy do odróżnienia określonych towarów pochodzących od określonego przedsiębiorcy lub usług przezeń świadczonych, natomiast firma indywidualizuje przedsiębiorstwo w obrocie prawnym i różny jest w związku z tym przedmiot ochrony. Z tych względów uznać należało, że powód nie może żądać na podstawie art. 43 10 k.c. zaniechania przez pozwaną dalszego używania w firmie jego nazwiska i uwzględnić apelację przez oddalenie powództwa na podstawie art. 385 k.p.c. Zaskarżony wyrok podlegał odpowiedniej korekcie, również w zakresie kosztów procesu za pierwszą instancję na podstawie art. 98 k.p.c. oraz na mocy § 11 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), a o kosztach postępowania apelacyjnego, stosownie do jego wyniku, orzeczono na podstawie art. 98 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 11 ust.1 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 1 pkt 2 wymienionego rozporządzenia.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.