kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W myśl art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Z kolei wedle art. 385 2 kc oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. W myśl art.
kc nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z treścią art.
kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a więc w niniejszej sprawie na stronie pozwanej. W judykaturze podnosi się natomiast, że okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i rozumiał je, nie przesądza o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Konieczne byłoby wykazanie, że konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego. Przyjęcie takiego wpływu byłoby możliwe przede wszystkim wówczas, gdyby konkretny zapis był z nim negocjowany (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2011r., I ACa 232/11, L.). Wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść (por. wyrok Sądu Apelacyjnego Warszawa z dnia 15 maja 2012r., VI ACa 1276/11, L.). W przedmiotowej sprawie - wbrew spoczywającemu nań ciężarowi dowodu - powód będący profesjonalistą i silniejsza stroną stosunku prawnego nie wykazał, że umowa w takim kształcie, jak załączona do akt sprawy, została indywidualnie uzgodniona przez strony. Zważyć należy, iż umowa została zawarta na standardowym druku umowy, jakim powód posługuje się w ramach swojej działalności gospodarczej, co wykluczało indywidulanie uzgodnienie poszczególnych klauzul. W odniesieniu do kosztów usługi (...) powód podnosił, że usługa ta została wybrana przez pozwanego we wniosku o udzielenie pożyczki. Zważyć jednak należy, iż powyższej okoliczności powód nie udowodnił, albowiem nie złożył do akt sprawy wniosku o udzielenie pożyczki, na podstawie którego możnaby zweryfikować twierdzenia powoda. Stąd brak było podstaw do przyjęcia, że usługa ta była została dobrowolnie wybrana przez konsumenta. Dla uznania spornych klauzul za abuzywne konieczne było także ustalenie, czy klauzule te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Jak wskazuje się w doktrynie w stosunkach z konsumentami szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do wartości takich jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Postanowienia umów, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta, nie pozwalając na realizację tych wartości, będą uznawane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. W szczególności w taki sposób kwalifikowane są wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron stosunku, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami umowy (por. M. B. [iu:] E. -Ł. (red.) System prawa prywatnego, t. 5, W. 2006, s. 662- 663; W. P. [w:] K. P. (red.) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1,2005, art. 3851, nb 7; K. Z. [w:] E. G. (red.) Kodeks cywilny. Komentarz, W. 2008, art. 3851, nb 9). Sprzeczne z dobrymi obyczajami będą także działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (por. I. Wesołowska [w:] C. Banasiński (red.) Niedozwolone postanowienia umowne, w: Standardy wspólnotowe w polskim prawie ochrony konsumenta, Warszawa 2004, s. 180). Postanowienia umowy lub wzorca umownego rażąco naruszają interes konsumenta, jeżeli poważnie, znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron. Pojęcie rażącego naruszenia interesów konsumenta nie może być sprowadzane tylko do wymiaru czysto ekonomicznego; należy też uwzględniać niewygodę organizacyjną, nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, naruszenie prywatności konsumenta (por. wyrok SN z 6 października 2004 r., I CK 162/04, (...) 2005, Nr 12, poz. 136; wyrok SN z 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, B. (...), Nr 11). W wyroku z 13 lipca 2005r. I CK 832/04 Sąd Najwyższy stwierdził, że „w rozumieniu art. 385[1] § 1 KC "rażące naruszenie interesów konsumenta" oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast "działanie wbrew dobrym obyczajom" w zakresie kształtowania treści takiego stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku". Natomiast ocena, czy dane postanowienie wzorca umowy, kształtując prawa i obowiązki konsumenta, „rażąco" narusza interesy konsumenta, uzależniona jest od tego, czy wynikająca z tego postanowienia nierównowaga praw i obowiązków stron (nierównowaga kontraktowa) na niekorzyść konsumenta jest istotna, znacząca (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 sierpnia 2017r., I ACa 263/17, L.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do postanowienia zastrzegającego obowiązek zapłaty kwoty 2.600 zł tytułem wynagrodzenia za usługę (...) pakiet", Sąd doszedł do przekonania, że przedmiotowa usługa stanowiła niczym nieuzasadniony koszt, nie mający żadnego związku z faktycznymi, dodatkowymi czynnościami powoda, a także szczególnymi uprawnieniami konsumenta. Należy zauważyć, że zgodnie z pkt 15 umowy w przypadku nieskorzystania przez pożyczkobiorcę z części lub wszystkich dodatkowych uprawnień w ramach „Twojego pakietu" w całym okresie kredytowania nie ma wpływu na cenę tej usługi. Zatem, nawet, gdyby konsument w ogóle nie korzystał z tego pakietu, a powód nie byłby obciążony żadnymi dodatkowymi czynnościami związanymi z obsługą pozwanego, to konsument i tak musiałby ponieść koszty tej usługi. W przedmiotowej sprawie nie wykazano, że pozwany korzystał z uprawnień wynikających z tego pakietu. Nadto, w treści umowy wskazano, że skorzystanie z tej usługi umożliwiało konsumentowi otrzymanie środków w przyspieszonym o 10 dni terminie. Na podstawie zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania można jednak stwierdzić, iż w ramach oferowanych na rynku produktów finansowych wypłata pożyczki zazwyczaj następuje szybciej, niż w terminie 14 dni (pkt 1.6), a zatem powyższa usługa nie jest dla konsumenta żadnym przywilejem czy korzyścią w stosunku do innych produktów .. (...) świetle powyższego należało uznać, że powyższy pakiet w żadnym stopniu nie wprowadził udogodnień dla pozwanego, a stanowił jedynie podstępne zawyżenie kosztów pożyczki i wygenerował dodatkowe wynagrodzenie dla powoda. Zwrócić należy uwagę, że kwota obciążenia powinna odpowiadać okresu korzystania z usługi, a nie całego okresowi trwania stosunku pożyczki. Tymczasem w niniejszym przypadku czas korzystania z usługi nie miał żadnego znaczenia dla wysokości wynagrodzenia. Natomiast, odnośnie wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 22.231 zł, powód nie wskazał z czego wynika tak znaczny koszt prowizji. Na podstawie zaoferowanych dowodów nie można uj żaden sposób ustalić, za jakie szczególne czynności poiuód zastrzegł dla siebie tak znaczne tuynagrodzenie odpowiadające niemalże kwocie kapitału pożyczki. Twierdzenia powoda w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami, które pozwalałaby ustalić sens przyznania profesjonalnej instytucji finansowej wynagrodzenia w tak znacznej wysokości. Zastrzeżenie tak wysokiego wynagrodzenia bez odniesienia do konkretnych, faktycznie poniesionych kosztów nie może zostać uznane za postępowanie uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami. Powód powołał się na maksymalną wysokość pozaodsetkowiych kosztów kredytu, które mogą być pobierane od konsumentów (art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim). Nie mniej wysokość tych kosztów nie może być kształtowana dowolnie i w oderwaniu od kosztów faktycznie ponoszonych w związku z realizacją konkretnej umowy. Niedopuszczalnym jest, aby firma zajmująca się udzielaniem pożyczek, wykorzystywała niekorzystne położenie pożyczkobiorcy, generując niezwykle zawyżone koszty. W toku niniejszego postępowania powód nie potrafił w sposób logiczny wyjaśnić jakie konkretne czynności związane z obsługą przedmiotowej umowy wiązały się z tak znacznymi kosztami. W tym stanie rzeczy należało uznać, że skoro powód nie udowodnił, że tak znaczne koszty faktycznie zostały przez niego poniesione w związku z wykonaniem umowy czy za konkretne świadczenia dodatkowe spełnione na rzecz konsumenta, to brak podstaw do uwzględnienia wynagrodzenia prowizyjnego. Zastrzeżenie przez ustawodawcę pozaodsetkowych kosztów kredytu nie oznacza, że powodowi przysługiwało w każdym przypadku uprawnienie do naliczania kosztów maksymalnych i stosowania przy umowach wzorców umownych kształtujących wzajemne prawa i obowiązki stron w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego. Zamieszczony w ustawie matematyczny wzór nie może stanowić podstawy i sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot nieuzasadnionych kosztów i nie może korzystać z ochrony prawnej. Zważywszy na znaczną wysokość obu kosztów w stosunku do kapitału pożyczki, nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowne przewidujące obowiązek poniesienia tych kosztów rażąco naruszają interesy konsumenta. Podkreślić należy, iż postanowienia dotyczące wynagrodzenia prowizyjnego jak i wynagrodzenia za dodatkową usługę (...) nie dotyczyły głównych świadczeń stron. Stanowią one świadczenia uboczne, dodatkowe. Świadczeniem głównym jest kapitał pożyczki w kwocie 25.000 zł. Z tych względów możliwa była kontrola spornych klauzul pod kątem abuzywności. Natomiast, Sąd nie dopatrzył się podstaw do uznania za niedozwolone postanowień dotyczących opłaty przygotowawczej w kwocie 129 zł. Zdaniem Sądu, wysokość tej opłaty nie jest wygórowana i niewątpliwie mieści się w granicach kosztów, jakie instytucja finansowa ponosi w związku z zawarciem umowy (przygotowanie dokumentów, obsługa wniosku, amortyzacja materiałów i urządzeń biurowych etc). Zatem, dokonując rozliczenia pożyczki Sąd przyjął, że pożyczkobiorca zobowiązany jest do spłaty kapitału pożyczki (25.000 zł), opłaty przygotowawczej (129 zł), a także odsetek umownych. Stosownie do pkt 1.2 umowy pożyczka była oprocentowana według stałej stopy oprocentowania wynoszącej 9.98 % w skali roku. Z powyższego zapisu umownego wynika, że odsetki były naliczane od kapitału pożyczki, a więc kwoty 25.0 0 0 zł. Natomiast w świetle zapisów umowy powodowi nie przysługiwało prawo do naliczania odsetek od kwoty opłaty przygotowawczej. Z treści umowy wynika, że całkowita kwota do zapłaty wynosi 55.392 zł. Po pomniejszeniu tej kwoty o kapitał (25.000 zł), opłatę przygotowawczą (129 zł), wynagrodzenie prowizyjne (22.231 zł) i wynagrodzenie za (...) (2.600 zł) Sąd ustalił, że kwota odsetek umownych wynosi w sumie 5.432 zł. Taka kwota odsetek niewątpliwie została niewątpliwie wyliczona od kwoty 25.129 zł, a więc obejmującej również opłatę przygotowawczą, co nie znajduje podstawy w umowie. Kwota odsetek umownych obliczonych od kapitału pożyczki tj. od kwoty 25.000 zł wynosi natomiast 5.423,58 zł. -Łączne zobowiązanie poziuanego wynosiło zatem 30.552,58 zł. Zważywszy, iż pozwany spłacił łącznie kwotę 27.142,88 zł to aktualnie do zapłaty pozostaje jedynie kwota 3.409,70 zł. Z uwagi na wyeliminowanie z umowy klauzul dotyczących wynagrodzenia prowizyjnego I wynagrodzenie za (...), Sąd dokonał ponownego przeliczenia zobowiązania. (...) malejąco narastająco suma pożyczka+oplata pożyczka+przygot narastająco dzień raty pożyczka odsetki opłata przygotowawcza narastająco przygotowawcza owawcza odsetki nadpłata 1 440,56 zł 193,44 zl 2,69 zl 636,69 zl 24 685,77 zl 443.25 zl 193,44 zl 2 423,40 zl 210.60 zl 2,69 zl 1 273,36 zl 24 259,68 zl 869,34 zl 404,04 zl 3 433,78 zl 200,22 zl 2,69 zl 1 910,07 zł 23 823 21 zl 1 305,81 zl 604,25 zl 4 430,85 zl 203,15 zl 2,69 zl 2 546,76 zł 23 389.67 zl 1 739,35 zl 807,41 zl 5 441,05 zl 192,95 zl 2,69 zl 3 183,45 zl 22 945.93 zl 2 183,09 zł 1 000.36 zl 6 438,43 zl 195,57 zl 2,69 zl 3 620.14 zl 22 504.61 zl 2 624,21 zl 1 195,93 zl 7 442,33 zl 191,67 zl 2,69 zl 4 456.63 zl 22 059 79 zl 3 069.23 zl 1 387,60 zl 8 452,26 zl 181,74 zl 2,69 zl 5 093,52 zl 21 604 84 zl 3 524.18 zl 1 569.34 zl 9 450,11 zl 183,89 zl 2,69 zl 5 730,21 zl 21 152,04 zl 3 976,98 zl 1 753,23 zl 10 459,85 zl 174,15 zl 2,69 zl 6 366,90 zl 20 689,50 zl 4 439,52 zl 1 927,38 zl 11 458,02 zl 175,98 zl 2,69 zl 7 003,59 zl 20 228,79 zl 4 900,23 zl 2 103,36 zl 12 462,09 zl 171,91 zl 2,69 zl 7 640,28 zl 19 764.01 zl 5 365,01 zl 2 275,27 zł 13 482,25 zl 151,75 zl 2,69 zł 8 276,97 zł 19 279,07 zł 5 849,95 zl 2 427,02 zł 14 469,93 zl 164,07 zl 2,69 zl 8 913,66 zl 16 806,45 zl 6 322,57 zl 2 591,09 zl 15 479,20 zl 154,80 zl 2,69 zl 9 550,35 zł 18 324,56 zl 6 804,46 zl 2 745,89 zl 16 478,18 zl 155,82 zl 2,69 zl 10 187,04 zł 17 843,69 zl 7 285,33 zl 2 901.71 zl 17 487,25 zl 146,75 zl 2,69 zl 10 823,73 zł 17 353.75 zl 7 775,27 zl 3 048.46 zł 18 486,57 zl 147,43 zl 2,69 zł 11 460,42 zl 16 864.49 z! 8 264,53 zl 3 195,89 zl 19 490,89 zl 143,11 zl 2,69 zł 12 097,11 zl 16 370,91 zl 8 756.11 zl 3 339,00 zl 20 499,66 zl 134,34 zl 2,69 zl 12 733,80 zl 15 868.56 zl 9 260.46 zl 3 473.34 zl 21 499,50 zl 134,50 zl 2,69 zl 13 370,49 zl 15 366.37 zl 9 762,65 zl 3 607.84 zl 22 508,06 zl 125,94 zl 2,69 zl 14 007,18 zl 14 t 10 273,40 zl 3 733,78 zl 23 508,26 zl 125,74 zl 2,69 zl 14 643,87 zł 14 344.67 zl 10 784,35 zl 3 859,52 zl 24 512,76 zl 121,24 zl 2,69 zl 15 280,56 zl 13 829,22 zl 11 299,80 zl 3 980,76 zl 25 528,40 zl 105,60 zl 2,69 zł 15 917,25 zl 13 298.13 zl 11 830,89 zl 4 086,36 zl 26 521,45 zl 112,55 zl 2,69 zl 16 553,94 zl 12 773.99 zl 12 355,03 zl 4 198,91 zl 27 12.05.2019 529,48 zl 104,52 zl 2,69 zl 17 190,63 zl 12 241.82 zl 12 887,20 zl 4 303,43 zl 9 502,25 zl : 28 530,48 zl 103,52 zl 2,69 zl 17 827,32 zl 11 708,65 zl 13 420,37 zl 4 406,95 zl 8 855,56 zl 29 538,39 zł 95,61 zl 2,69 zl 18 464,01 zl 11 167,57 zl 13 961,45 zl 4 502,56 zl 8 228.87 zl : 30 12.08.2019 539,87 zl 94,13 zl 2,69 zl 19 100,70 zl 10 625,01 zł 14 504,01 zl 4 596.69 zl 7 592.18 zl 31 12.09.2019 544,65 zl 89,35 zl 2,69 zl 19 737,39 zl 10 077,67 zl 15 051,35 zl 4 666,04 zl ' 7 255 49 zl 32 552,12 zl 81,88 zl 2,69 zl 20 374,08 zl 9 522.86 zl 15 606,16 zl 4 767,92 zl 6 618 60 zl 33 554,18 zl 79,82 zl 2,69 zl 21 010,77 zl 8 965.99 zł 16 163,03 zl 4 847.74 zl 5 932.11 z! 34 561,42 zl 72,58 zl 2,69 zl 21 647,46 zl 8 401.88 zl 16 727,14 zl 4 920,32 zl 5 345 42 zl 35 12.01.2020 563,87 zl 70,13 zl 2,69 zl 22 284,15 zl 7 835.32 zl 17 293,70 zl 4 990,45 zl 4 708 73 zl 36 12.02.2020 568,86 zl 65,14 zl 2,69 zl 22 920,84 zl 7 263,77 zl 17 865,25 zl 5 055,59 zl ' 4 222,04 zi 37 577,62 zl 56,38 zl 2,69 zl 23 557,53 zl 6 683.46 zl 18 445,56 zl (...),97 zl 3 585.35 zl 38 578,64 zl 55,36 zl 2,69 zl 24 194,22 zl 6 102,13 zl 19 026,89 zl 5 167,33 zl 2 948.66 zl 39 585,29 zl 48,71 zl 2,69 zl 24 830,91 zl 5 514 15 zl 19 614,87 zl 5 216,04 zl 2 311,97 zl 40 588,75 zl 45,25 zl 2,69 zl 25 467,60 zl 4 922.71 zl 20 206,31 zl 5 261,29 zl 1 875.28 zl 41 595,16 zl 38,84 zl 2,69 zl 26 104,29 zl 4 324,86 zl 20 804,16 zl 5 300,13 zl 1 038.59 zl 42 599,03 zl 34,97 zl 2,69 zl 26 740,98 zl 3 723,14 zl 21 405,88 zl 5 335,10 zl 401,90 zl 43 12.09.2020 604,33 zl 29,67 zl 2,69 zl 27 377,67 zl 3 116,12 zl 22 012,90 zl 5 364,77 zl 44 610,37 zl 23,63 zl 2,69 zl 28 014,36 zl 2 503,06 zl 22 625,96 zl 5 388,40 zl 45 614.88 zl 19,12 zl 2,69 zl 28 651,05 zl 1 885,49 zl 23 243,53 zl 5 407,52 zl 46 620,66 zl 13,34 zl 2,69 zl 29 287,74 zl 1 262.14 zl 23 866,88 zl 5 420,86 zl 47 625,61 zl 8,39 zł 2,69 zl 29 924,43 zl 633,84 zl 24 495,18 zl 5 429,25 zl 48 631. (...) 2,85 zl 2,69 zl 30 561,12 zl 0.00 zl (...),02 zl 5 432,10 zl Sprawdzenie 24 999,90 zl 5 432,10 zl 129,12 zl 30 561,12 zl Z obliczeń Sądu wynika, że dopiero na dzień spłaty 43. raty, której termin spłaty przypadał na dzień 12 września 2020r. pozwany nie posiadał już nadpłaty w spłacie pożyczki. Zatem dopiero od dnia następnego powód mógł domagać się dalszych odsetek umownych za opóźnienie od całości niespłaconego zobowiązania. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią umowy powodowi przysługiwało prawo do naliczania maksymalnych odsetek za opóźnienie od zadłużenia przeterminowanego. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 720 kc, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.409,07 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 13 września 2019 roku do dnia zapłaty. Zważywszy, iż pismem z dnia 27 lutego 2020r. powód cofnął pozew w zakresie kwoty 450zł Sąd umorzył postępowanie w tym zakresie na mocy art.355kpc.Oceniając czynność procesową powoda w myśl przepisu at. 203 § 4 kpc Sąd nie dopatrzył się okoliczności wskazujących na to, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa. W pozostałym zakresie , na mocy art. 720 kc a contrario , Sąd powództwo oddalił z przyczyn wskazanych powyżej. O kosztach procesy sąd orzekł na mocy art.103. kpc i obciążył powoda, uznając je za uiszczone. Po pierwsze, należy wskazać, że w niniejszej sprawie powód uległ w znacznym zakresie. Po drugie, powód powołał kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, w szczególności umowę pożyczki z opóźnieniem, co w świetle art. 103 § 1 kpc należało uznać za niesumienne i niewłaściwe postępowanie, mające na celu uniemożliwienie Sądowi zbadania treści umowy pod kątem abuzywności.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.