Sygn. akt III AUa 216/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2021 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia (del.) Danuta Dadej-Więsyk (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Wiater po rozpoznaniu w dniu 15 września 2021 r. w Lublinie sprawy U. G. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do renty rolniczej na skutek apelacji U. G. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt VI U 193/19 oddala apelację. Danuta Dadej-Więsyk III AUa 216/21 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 roku Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił odwołanie U. G. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 lutego 2019 roku odmawiającej ubezpieczonej prawa do renty rolniczej. Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych: U. G., urodzona (...), w dniu 04 grudnia 2018 roku wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym . W związku z powyższym została skierowana na bezpośrednie badania celem wydania orzeczenia przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS, który w opinii z dnia 08 stycznia 2019 roku rozpoznał u wnioskodawczyni: reumatoidalne zapalenie stawów, stan po operacji cieśni nadgarstka prawego, nadciśnienie tętnicze zredukowane bez powikłań narządowych, nerwicę lękową, a w związku z takim rozpoznaniem orzeczeniem z tego samego dnia wskazał, iż nie uznaje skarżącej za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i nie stwierdził niezdolności badanej do samodzielnej egzystencji. W związku ze złożonym przez wnioskodawczynię odwołaniem od orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS, wnioskodawczyni została skierowana na badanie przez Komisję Lekarską Kasy, która w opinii z dnia 12 lutego 2019 roku rozpoznała u skarżącej: reumatoidalne zapalenie stawów w trakcie leczenia (...) z dobrym efektem leczenia, bez widocznych zniekształceń i bez czynnego procesu zapalnego, nadciśnienie tętnicze wyrównane i orzeczeniem z tego samego dnia nie stwierdziła naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym ani do samodzielnej egzystencji. Mając na uwadze orzeczenie Komisji Lekarskiej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 15 lutego 2019 roku odmówił wnioskodawczyni prawa do dochodzonego świadczenia (opinia i orzeczenie Lekarza Orzecznika KRUS – k. 5-12 dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej znajdującej się w aktach KRUS, odwołanie – k. 26 akt KRUS, opinia i orzeczenie Komisji Lekarskiej KRUS – k. 15-17 dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej znajdującej się w aktach KRUS, decyzja – k. 32 akt KRUS). W celu ustalenia, czy wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, trwale bądź okresowo oraz od kiedy, czy nastąpiła istotna poprawa/pogorszenie stanu zdrowia, postanowieniem z dnia 25 marca 2019 roku Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów: reumatologa, kardiologa i psychiatry (postanowienie – k. 34). Biegły kardiolog D. B. w opinii z dnia 08 kwietnia 2019 roku po zbadaniu wnioskodawczyni oraz przeanalizowaniu dostępnej dokumentacji sądowej i medycznej stwierdził u U. G. nadciśnienie tętnicze (...) stopnia wg (...)/ (...) bez potwierdzonych powikłań narządowych, reumatoidalne zapalenie stawów (...). Biegły wskazał, iż w związku z powyższym stanem zdrowia opiniowanej nie znajduje powodów natury kardiologicznej do uznania badanej za osobę całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym (opinia biegłego kardiologa D. B. – k. 37). W opinii z dnia 11 czerwca 2019 roku biegła psychiatra H. Ł. po zbadaniu wnioskodawczyni i zapoznaniu się z aktami sprawy i dokumentacją medyczną rozpoznała u niej reumatoidalne zapalenie stawów i nadciśnienie tętnicze. Wskazała, że opiniowana dotychczas nie korzystała z pomocy psychiatry ani psychologa, miała jedynie doraźnie zapisywany przez lekarza rodzinnego lek o działaniu uspokajającym, który jak podała starała się przyjmować rzadko. Podczas przeprowadzonego badania opiniowana pozostawała w wyrównanym nastroju, w dobrym, dorzecznym kontakcie, nie ujawniała występowania psychotycznych objawów wytwórczych, cech depresji. W ocenie biegłej w aktualnym stanie zdrowia psychicznego wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym z przyczyn psychiatrycznych. Od czasu badania orzeczniczego KRUS nie nastąpiła istotna zmiana stanu zdrowia psychicznego skarżącej (opinia biegłej H. Ł. – k. 44-45). Biegły reumatolog M. P. w opinii z dnia 16 września 2019 roku na podstawie zebranego wywiadu, osobistego badania fizykalnego oraz analizy dokumentacji medycznej zawartej w aktach sprawy rozpoznał u U. G. reumatoidalne zapalenie stawów i nadciśnienie tętnicze. Wskazał, że wnioskodawczyni była dwukrotnie hospitalizowana w oddziałach reumatologicznych w 2014 i 2015 roku, następnie kontynuowano skutecznie leczenie w poradni reumatologicznej. Badana nie ma aktywności objawów zapalnych (...). W badaniu fizykalnym biegły nie stwierdził obrzęków czy wysięków stawów kończyn górnych i dolnych. Brak istotnego ograniczenia ruchomości w zakresie stawów kończyn, poza nieznacznie ograniczonym ruchem prawego stawu ramiennego. Objawy korzeniowe ujemne. Biegły nie twierdził zaników mięśniowych czy deformacji stawów, zachowana jest dobra siła mięśniowa, ruchy chwytne rąk, wydolny chód. W ocenie biegłego wnioskodawczyni jest przewlekle chora, ale choroba jest dobrze kontrolowana i w dotychczasowym przebiegu nie doprowadziła do niezdolności do pracy z przyczyn reumatologicznych. Nie ma zatem podstaw do uznania całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z przyczyn reumatologicznych. Opinia jest zgodna z orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS (opinia biegłego reumatologa M. P. – k. 70). W związku z zarzutami wnioskodawczyni do opinii biegłego reumatologa oraz załączonym przez nią badaniem (k. 76-77, 86), postanowieniem z dnia 09 lipca 2020 roku Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii innego biegłego reumatologa na okoliczność ustalenia, czy wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, trwale bądź okresowo oraz od kiedy, czy nastąpiła istotna poprawa/pogorszenie stanu zdrowia (postanowienie – k. 91). W opinii z dnia 19 października 2020 roku biegły reumatolog C. W. w aktualnym stopniu zaawansowania chorób narządu ruchu nie zaobserwował u wnioskodawczyni takiego naruszenia funkcji i wydolności narządu ruchu, które sprowadzałoby długotrwałą całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Reumatoidalne zapalenie stawów i towarzyszące chorobie bóle kolan i innych stawów obwodowych o charakterze przewlekłym w ocenie biegłego nie sprowadzają istotnych deficytów czynnościowych ze strony narządu ruchu. Biegły wskazał, że (...) jest chorobą przewlekłą, postępującą, przebiega z okresami zaostrzeń (wtedy mogą być podwyższone wskaźniki stanu zapalnego (...), (...)) i okresami remisji. Wnioskodawczyni, jak wynika z dokumentacji dobrze odpowiada na zastosowane leczenie. Okresy remisji są długie. Zdaniem biegłego brak jest takiego zaawansowania chorób narządu ruchu, które skutkowałoby długotrwałą całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym. W okresie nasilenia dolegliwości bólowych opiniowana może być leczona w ramach krótkoterminowego zwolnienia lekarskiego, nie tylko farmakologicznie, ale również zabiegami rehabilitacyjnymi, czy leczeniem sanatoryjnym. W związku z powyższym biegły stwierdził brak całkowitej, długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z przyczyn reumatologicznych. Tym samym poparł orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy i Komisji Lekarskiej KRUS oraz opinię biegłego reumatologa M. P. (opinia biegłego reumatologa C. W. – k. 121-123). W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, iż odwołanie wnioskodawczyni nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji powołał treść przepisu z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2020.174) i zaznaczył, iż kwestią sporną w sprawie niniejszej pozostawało ustalenie czy stopień zaawansowania rozpoznanych u wnioskodawczyni schorzeń powoduje jej całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Dlatego też rozstrzygnięcie o zasadności odwołania U. G. od decyzji organu rentowego odmawiającej jej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wymagało ustalenia czy u ubezpieczonej istnieje całkowita niezdolność do pracy, a jeżeli tak, to kiedy powstała oraz do kiedy będzie trwała. W tym celu Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłych sądowych specjalistów z zakresu reumatologii, kardiologii i psychiatrii, albowiem w postępowaniu sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych stwierdzenie niezdolności do pracy z powodów zdrowotnych wymaga wiadomości specjalnych. W tym zakresie podstawę ustaleń stanowią dowody z opinii biegłych sądowych, posiadających medyczną wiedzę specjalistyczną adekwatną do rodzaju schorzeń osoby zainteresowanej uzyskaniem świadczenia. Podnieść nadto należy, że o uznaniu niezdolności do pracy nie decyduje samo schorzenie, lecz stopień jego zaawansowania, który czyni ubezpieczonego częściowo lub całkowicie niezdolnym do pracy. O istnieniu takiej niezdolności nie decyduje i nie może decydować subiektywne odczucie badanego, ale obiektywna ocena specjalistów biegłych lekarzy sądowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2013 roku, sygn. akt I UK 650/12, LEX nr 1341963, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1998 roku, sygn. akt II UKN 466/97, OSNP 1999/1/25). Sąd Okręgowy podkreślił, że podzielił opinie biegłych z zakresu kardiologii D. B., psychiatrii H. Ł., reumatologii M. P. i C. W. uznając je za miarodajny dowód w sprawie. W ocenie Sądu, opinie te są wyczerpujące, wiarygodne i odpowiadają na tezę dowodową. Tym samym pozwalają na wydanie orzeczenia w sprawie. Opinie wydane zostały przez czworo niezależnych biegłych o specjalności odpowiadającej schorzeniom badanej, w oparciu o analizę pełnej dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzone badania wnioskodawczyni. Biegli w sposób obszerny i szczegółowy opisali dolegliwości, na które cierpi ubezpieczona, oceniali stopień naruszenia sprawności organizmu badanej wywołany istniejącymi schorzeniami. Biegli zgodnie stwierdzili, że badana nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. W tym stanie rzeczy, wobec spójności opinii biegłych, Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że zdiagnozowane u U. G. schorzenia nie powodują u niej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Sąd meriti zaznaczył, iż co prawda pełnomocnik wnioskodawczyni wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego reumatologa, niemniej zdaniem Sądu, brak było konkretnych i merytorycznych podstaw, które uzasadniałyby przeprowadzenie kolejnej opinii. Sąd Okręgowy podkreślił, że o stanie zdrowia skarżącej wypowiedzieli się specjaliści z zakresu schorzeń, na które cierpi, posiadający fachową wiedzę, ażeby w sposób adekwatny określić aktualny stopień zaawansowania dolegliwości badanej. Sąd przeprowadził dowód z dwóch niezależnych biegłych z zakresu reumatologii. Wskazywali oni zgodnie na brak niezdolności do pracy wnioskodawczyni. Sąd I instancji nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości w/w opinii, wskazując, iż Sąd nie może natomiast czynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1974 roku, sygn. akt II CR 748/74, LEX nr 7618). W takiej sytuacji, Sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych i wkraczać w sferę wiedzy specjalistycznej. Może natomiast pomijać oczywiste pomyłki biegłego, jednak nie jest uprawniony, by w miejsce merytorycznych poglądów biegłego wprowadzać własne stwierdzenia. Natomiast w odniesieniu do wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego trzeciego już biegłego reumatologa, to w tym przedmiocie Sąd Okręgowy powołuje się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 30 maja 2007 roku (sygn. akt IV CSK 41/07, LEX nr 346211), w którym Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, iż okoliczność, że opinia biegłych nie ma treści odpowiadającej stronie, nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii biegłych. Wykazywanie okoliczności, uzasadniających powołanie kolejnego biegłego czy przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych już powołanych pozostaje w gestii strony. To strona winna wykazać się niezbędną aktywnością i wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w opiniach biegłych, które dyskwalifikują istniejące opinie, ewentualnie uzasadniają powołanie dodatkowych opinii. W związku z powyższym Sąd nie znalazł także podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 12.01.2021 r. złożyła wnioskodawczyni , zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1.mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż zdiagnozowane u Wnioskodawczy ni schorzenia nie powodują u niej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, podczas gdy z racji schorzenia reumatoidalnego zapalenia stawów Wnioskodawczym jest osobą niezdolną całkowicie do pracy w gospodarstwie rolnym,
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.