← Polska

IV Ka 614/21

UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt IV Ka 614/21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 3 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok Sądu

§ 1kk.

Dlatego sąd odwoławczy wyeliminował z opisu tego czynu przypisanego oskarżonemu w/w znamię, a z jego kwalifikacji prawnej przepis art.

§ 1kk.

Należało także w konsekwencji tego pominąć również w opisie przypisanego oskarżonego czynu przesłankę - rażącego lekceważenia prawnego i działania bez powodu. Wiąże to się ściśle - w ujęciu obiektywnym - z publicznością działania sprawcy występku chuligańskiego, który przez taki sposób działania (publiczny) narusza porządek prawny, co odbierane jest przez obserwatorów jako wyraz rozwydrzenia, brutalności, wywołując oburzenie i zgorszenie. Ustalony przez sąd rejonowy przebieg czynu z punktu III, charakteryzujący się raczej skrytością działania nie mógł takich efektów wywołać. Wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego oskarżonemu znamienia czynu chuligańskiego wpłynęło na obniżenie wymiaru kary orzeczonej za ten czyn. Nagromadzenie okoliczności obciążających po stronie oskarżonego, a wymienionych w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, powodowało, że należało przyjąć w sprawie przewagę okoliczności obciążających i zaakceptować wymiar kar jednostkowych orzeczonych przez sąd rejonowy za przypisane oskarżonemu czyny w pkt I i II. Wyeliminowanie z opisu czynu przypisanego oskarżonemu z pkt III znamienia występku chuligańskiego wpłynęło na obniżenie wymiaru kary orzeczonej za ten konkretny czyn, a w konsekwencji powyższego także w zakresie kary łącznej. W szczególności wielokrotna karalność oskarżonego, w powiązaniu z poważnymi obrażeniami głowy pokrzywdzonego mężczyzny, użyciem butelki, a także kierowane groźby, połączone z uszkodzeniami twarzy jednej z pokrzywdzonych kobiet, wskazuje na bardzo wysoki stopień społecznej szkodliwości i niemożność wymierzenia kar pozbawienia wolności w dolnych granicach sankcji, zwłaszcza w przypadku czynu zarzuconego w pkt III. Przy czym, skoro sąd I instancji nie wymierzył kar w górnych granicach ustawowego zagrożenia z sankcji, to wymierzone kary jednostkowe, wobec występujących w sprawie okoliczności obciążających i ustalonego stopnia społecznej szkodliwości, nie mogą być uznane za rażąco surowe tj. takie, których wymiaru w okolicznościach sprawy nie da się zaakceptować. Wyeliminowanie z opisu czynu występku chuligańskiego skutkowało obniżeniem kary jednostokowej za czyn przypisany w pkt III i skutkowało ingerencją w rozstrzygnięcie o karze łącznej. Wymierzając karę łączną sąd okręgowy wziął wprawdzie pod uwagę okoliczności podmiotowe i przedmiotowe czynów, a mianowicie to, że przestępstwa zostały popełnione na szkodę różnych osób, że są one do siebie podobne oraz, że popełnione zostały w bardzo bliskim odstępie czasowym. Okoliczności te były również brane pod uwagę przez sąd I instancji przy wymiarze kary łącznej i przesądziły o wymierzeniu tejże kary w wysokości 4 lat pozbawienia wolności (przez ten sąd) przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji i z zastosowaniem przepisów względniejszych dla sprawcy (bowiem bez obostrzenia dolnej granicy wymiaru kary). Akceptując ten model (i wobec braku apelacji „na niekorzyść” go kwestionującej) - wobec odpadnięcia okoliczności występku chuligańskiego i zmiany wysokości kary za ten czynu, powyższe musiało zostać uwzględnione przy wymiarze kary łącznej. Kara łączna musi bowiem tak jak każda inna kara spełniać ogólne przesłanki wymiaru kary i być karą współmierną. Uwzględniając powyższe sąd II instancji uznał, że kara łączna w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności będzie karą spełniającą zadania prewencji ogólnej i szczególnej i będzie karą współmierną, sprawiedliwą nie noszącą cech przesadnej represji. Natomiast okoliczności wymienione przez obrońcę choroba oskarżonego nie mogą same w sobie stanowić podstaw do stwierdzenia, że wymierzona kara oraz środki karne są rażąco surowe, gdyż te okoliczności mogą mieć ewentualny wpływ dopiero przy wykonaniu kary pozbawienia wolności (choroba oskarżonego). Zresztą obrońca oczekiwałby za popełnienie trzech występków kary łącznej, której wymiar pozwalałby na zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, nawet przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk, który to wnioskowany wymiar w realiach przedmiotowej sprawy, uwzględniając okoliczności obciążające wskazane powyżej, nie byłby możliwy. W kwestii orzeczonej na rzecz pokrzywdzonej nawiązki, to pełni ona funkcję rekompensaty w stosunku do osoby pokrzywdzonej występkiem o charakterze chuligańskim, jako czynem o szczególnym rodzaju społecznej szkodliwości. Obligatoryjny charakter nawiązki zwiększa dolegliwość sankcji grożącej za dopuszczenie się występku o charakterze chuligańskim, co znajduje bezpośredni wyraz w funkcji zapobiegawczej uregulowania. Obligatoryjność orzeczenia nawiązki wynika z samego faktu skazania za występek o charakterze chuligańskim. Nie jest w żadnej mierze uzależniona od ustaleń faktycznych, które dotyczą zachowania oskarżonego wobec konkretnego pokrzywdzonego (wyr. SN z 6.2.2013 r., IV KK 178/12, Legalis). Skoro więc można orzec nawiązkę nawet do kwoty 100.000 zł. jej ukształtowanie na poziomie 1.000 zł. – na rzecz pokrzywdzonych czynami opisanymi w punktach I i II aktu oskarżenia - jawi się jako niewygórowane tak w kwestii okoliczności czynu, jak też możliwości majątkowych sprawcy i celów zapobiegawczych jakie ma osiągnąć, na co słusznie zwrócił uwagę sąd meriti. Inaczej ma się rzecz z nawiązką orzeczoną w związku ze skazaniem za czyn opisany w punkcie III aktu oskarżenia. Alternatywą dla orzeczenia obowiązku pełnego naprawienia szkody jest nie tylko możliwość nałożenia obowiązku częściowego jej naprawienia, ale także możliwość orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa, nawiązki na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że "znaczne pogorszenie sytuacji życiowej polegać może na utracie możliwości uzyskania pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego, wychowaniu dzieci itp." ( P. Sobolewski, w: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Zobowiązania, 2017, art. 446, Nb 35; por. wyr. SN z 16.12.1986 r., IV CR 442/86, OSNCP 1988, Nr 4, poz. 49, w którym SN uznał spowodowanie śmierci rodziców i pozbawienie możliwości wychowania w rodzinie za istotne pogorszenie sytuacji życiowej dzieci). Sąd Najwyższy zauważył, że "znaczne pogorszenie sytuacji życiowej" należy odczytywać "nie tylko w materialnym aspekcie zmienionej sytuacji bliskiego członka rodziny zmarłego, ale w szerszym kontekście, uwzględniającym przesłanki pozaekonomiczne określające tę sytuację (np. utratę oczekiwania przez osobę poszkodowaną na pomoc i wsparcie członka rodziny, których mogła ona zasadnie spodziewać się w chwilach wymagających takich zachowań, zwłaszcza w razie choroby)" (wyr. SN z 3.12.2010 r., I PK 88/10, OSNAPiUS 2012, Nr 3–4, poz. 37). Przykłady „znacznego utrudnienia” wiąże się w literaturze z nieprzezwyciężalnymi trudnościami w dowodzeniu wysokości szkody (D. Szeleszczuk [w:] Kodeks..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, 2018, s. 461). Utrudnienia dotyczą zatem tylko sfery możliwości procesowych w realiach danej sprawy, nie zaś dopuszczalności samej kompensacji. Zarazem należy zgodzić się z twierdzeniem, że w razie istnienia wskazówek pozwalających szacować wartość szkody sąd powinien orzec obowiązek jej naprawienia, nie zaś automatycznie przechodzić do orzeczenia nawiązki, tym bardziej że obowiązek naprawienia szkody może być orzeczony zarówno w całości, jak i w części, zatem w granicach, w jakich sąd karny jest w stanie ustalić, niekoniecznie precyzyjnie, jego wartość. Nawiązka jest orzekana na rzecz pokrzywdzonego. W razie jego śmierci beneficjentami mogą stać się osoby najbliższe, ale jedynie wówczas, gdy ich sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu, np. pozostawały one na wyłącznym utrzymaniu pokrzywdzonego lub istotnym źródłem ich utrzymania było wypłacane przez pokrzywdzonego świadczenie alimentacyjne. Trafnie podkreśla się w judykaturze, że „Norma dekodowana z art. 46 § 2 KK chroni interesy pokrzywdzonego oraz osób, których sytuacja życiowa w wyniku śmierci spowodowanej przestępstwem uległa pogorszeniu i nałożenie nawiązki ma ją w pewnym stopniu zrekompensować, lecz nie zamykać drogi do odszkodowania. Od decyzji poszkodowanych w tej sytuacji zależy, czy będą dochodzić i dowodzić szkody i jej wysokości w dalszym ewentualnym postępowaniu cywilnym” (wyr. SA we Wrocławiu z 17.5.2018 r., II AKa 106/18, Legalis). Sąd odwoławczy zważył, że pokrzywdzony czynem z punktu III aktu oskarżenia przed feralnym zajściem mimo, że był osobą w wieku 82 lat, nie wymagał pomocy osób trzecich w codziennym funkcjonowaniu. Był osobą w ocenie syna samodzielną, robił sam zakupy, załatwiał wszystkie sprawy, jeździł na rowerze, był osobą dostatecznie sprawną fizycznie i psychicznie. Zamieszkiwał u syna, choć w zasadzie prowadził osobne gospodarstwo domowe. Z zeznań syna nie wynika, aby pomagał w utrzymaniu mieszkania czy też w inny sposób stanowił istotne wsparcie dla rodziny, gospodarstwa domowego w sensie tak finansowym, jak i logistycznym. W takiej sytuacji nie może być mowy o "znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej" D. K., choć niewątpliwie strata ojca S. K.

(2)w wymiarze emocjonalnym jest bezsporna, ale nie o to chodzi przy orzekaniu nawiązki w oparciu o treść art. 46 § 2 kk. Wyeliminowanie znamienia chuligańskiego charakteru czynu opisanego w pkt III aktu oskarżenia powoduje, iż nie mamy już do czynienia z obligatoryjnością nawiązki wynikającą z art.

§ 2kk.

Wniosek - o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary pozbawienia wolności (jednostkowych i łącznej) z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i uchylenie wyroku w pkt 3), 4), 5) i 6); ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. wskazano powyżej ; 3.

  1. wynikający z apelacji prokuratora
  2. obrazy obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 413 § 1 pkt 6 kpk poprzez nie powołanie w pkt 2 wyroku art. 4 § 1 kk w podstawie prawnej wymierzenia oskarżonemu kary łącznej, a więc wskazanie jako podstawy prawnej jedynie art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk; ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny W kwestii apelacji prokuratora nie można odmówić jej słuszności. Jak wynika z pisemnego uzasadnienia wyroku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. orzekając w zakresie kary łącznej zastosował przepisy art. 85 § 1 kk i art. 86 § 1 kk w uprzednim brzmieniu, względniejszym dla oskarżonego, który model orzekania zaakceptował sąd odwoławczy. Sąd meriti nie powołał się na przepis art. 4 § 1 kk w podstawie prawnej orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej, co stanowiło uchybienie, które konwalidował sąd odwoławczy zmieniając w tym zakresie wyrok - wobec rozpoznawania także innych zarzutów apelacyjnych. Wniosek - o zmianę wyroku poprzez wskazanie w punkcie 2 wyroku w podstawie prawnej art. 4 § 1 k.k., a w pozostałym zakresie utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy; ☒ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. wskazano powyżej;
  3. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.
  4. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
  5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.
  6. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.
  7. Przedmiot utrzymania w mocy - sprawstwo czynów gróźb i spowodowania uszczerbku na zdrowiu zarzuconych oskarżonemu z wyjątkiem chuligańskiego charakteru występku zarzuconego w pkt III aktu oskarżenia, a przypisanego w punkcie 1 tiret trzeci wyroku; Zwięźle o powodach utrzymania w mocy - wskazano powyżej; 1.
  8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.
  9. Przedmiot i zakres zmiany - wyeliminowanie chuligańskiego występku z zarzutu pkt III i nowy wymiar kary jednostkowej za ten czyn, a w konsekwencji oraz kary łącznej ze wskazaniem na treść art. 4 § 1 w podstawie prawnej wymiaru kary łącznej, uchylenie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 4 wyroku - o orzeczeniu nawiązki na rzecz syna zmarłego S. K.

(1); Zwięźle o powodach zmiany - wskazano powyżej w rubryce odnoszącej się do omówienia zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego oraz prokuratora; 1.
  1. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.
  2. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.
  3. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.2.
  4. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.1.3.
  5. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 5.3.1.4.
  6. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 1.1.
  7. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.
  8. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
  9. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności pkt 3 i 4 Wysokość kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu odwoławczym na poziomie jednokrotności stawki minimalnej została określona w oparciu § 17 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 4 ust 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - mając na uwadze nakład pracy obrońcy w sprawie Zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze z uwagi na trudną sytuację życiową, bytową, charakter i wysokość dochodu oparto się na przepisie art. 624 § 1 kpk.
  10. PODPIS 1.
  11. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację oskarżony Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wina 0.1.1.3.
  12. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.
  13. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.
  14. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 1.
  15. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 2 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wina, kara, środek karny 0.1.1.3.
  16. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.
  17. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.
  18. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 1.
  19. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 3 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja podstawa wymiaru kary łącznej 0.1.1.3.
  20. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☐ w całości ☒ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☒ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.1.1.3.
  21. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.1.1.
  22. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.