Sygn. akt III U 384/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2021r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Witkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021r. w S. sprawy Z. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o świadczenie uzupełniające w związku z odwołaniem Z. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 19 marca 2020 r. znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19.03.2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił Z. Z. prawa do świadczenia uzupełniającego. Wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 3, art. 2 i art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, świadczenie uzupełniające przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i : - ma obywatelstwo polskie lub - posiada prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub - jest cudzoziemcem legalnie przebywającym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, 2) ukończyła 18 lat, 3) jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, 4) nie jest uprawniona do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych lub jest uprawniona do takich świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, jeśli łączna kwota tych świadczeń wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej, przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 1.700zł miesięcznie. Świadczenie uzupełniające nie przysługuje osobie, która jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności. Nie dotyczy to osoby, która odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Natomiast Zakład odmówił Z. Z. prawa do świadczenia uzupełniającego, ponieważ komisja lekarska Zakładu orzeczeniem z dnia 16.03.2020r. orzekła, że nie jest ona niezdolna do samodzielnej egzystencji. W odwołaniu od tej decyzji Z. Z. domagała się jej zmiany, ustalenia, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i następnie przyznania jej z tego tytułu świadczenia uzupełniającego. Domagała się również przeprowadzenia badania przez lekarzy biegłych sądowych bezpośrednio w jej miejscu zamieszkania z uwagi na niemożliwość dojazdu do innej miejscowości, gdyż jest osobą leżącą, niezdolną do samodzielnego poruszania się i niezdolną do samodzielnego chodzenia. Wskazała, że jest osobą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności do dnia 31.10.2020r. na podstawie Orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w E. nr (...)z dnia 18.10.2018r. W orzeczeniu tym ustalono, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, że wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki oraz, że wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie. Faktycznie bowiem nie może się poruszać i chodzić samodzielnie, a może to robić jedynie przy pomocy innej osoby lub przy zastosowaniu chodzika. Niemalże przez cały dzień leży i to jedynie na jednym prawym boku, ponieważ jest po operacji baj pasów, polegającej na wszczepieniu tętnicy piersiowej wewnętrznej lewej do gałęzi przedniej zastępującej lewą tętnicę wieńcową. Od listopada 2019r. nie wychodzi z domu, gdyż nie jest w stanie poruszać się po schodach. Po wejściu w życie ustawy z dnia 31.07.2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia uzupełniającego, gdyż jej stan zdrowia nie pozwala na samodzielną egzystencję, wymaga długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w wykonywaniu niemalże wszystkich czynności życiowych. W sprzeciwie złożonym do ZUS od orzeczenia lekarza orzecznika Zakład wnosiła o przeprowadzenie bezpośredniego badania u niej w miejscu zamieszkania, tak aby można było ocenić jej aktualny stan zdrowia i ustalić czy istnieje stan niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zarówno lekarz orzecznik ZUS jak i komisja lekarska ZUS uznali, że nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i nie uzasadnili swoich decyzji. Nie wiadomo zatem, dlaczego ustalono, że nie potrzebuje długotrwałej opieki i pomocy osoby trzeciej do normalnego funkcjonowania i wykonywania podstawowych czynności życiowych kiedy w rzeczywistości bez takiej pomocy nie jest w stanie normalnie żyć. Dodatkowo wskazała, iż utrzymuje się z emerytury, która nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich potrzeb tym bardziej, że musi korzystać z pampersów, musi przyjmować duże dawki leków związanych z jej schorzeniami i gdyby nie opieka rodziny nie mogłaby w ogóle egzystować. Dlatego wniosła o ustalenie, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji i dodatkowo wskazał, iż na skutek złożonego w dniu 18.10.2019r. wniosku o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, lekarz orzecznik w dniu 18.02.2020r. wydał orzeczenie, iż wnioskodawczyni nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wobec złożenia sprzeciwu sprawa została przekazana do rozpatrzenia komisji lekarskiej, która orzeczeniem z dnia 16.03.2020r. też ustaliła, iż Z. Z. nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Natomiast w myśl §4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14.12.2004r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. 2004r., nr 273, poz. 2711) lekarz orzecznik może wydać orzeczenie również bez bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma być ono wydane, jeżeli dokumentacja dołączona do wniosku jest wystarczająca do wydania orzeczenia. Według § 10 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011r., nr 237, poz. 1412) - zainteresowany zgłaszający wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające: 1) datę urodzenia; 2) okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość; 3) stan zdrowia, a także wywiad zawodowy sporządzony przez płatnika składek, jeżeli ubezpieczony pozostaje w zatrudnieniu - w przypadku gdy prawo do świadczenia jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020r., poz. 53) - orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Sąd Okręgowy w Suwałkach ustalił i zważył, co następuje: Odwołania za uzasadnionego nie można uznać było. Z. Z. nie jest bowiem niezdolna do samodzielnej egzystencji. Tak bowiem ostatecznie uznać należało w obliczu opinii biegłych lekarzy sądowych opiniujących w sprawie. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu schorzeń, na które cierpi odwołująca się, którzy z uwagi na stan epidemiczny opinie wydali na podstawie analizy dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie. Pierwszą korzystną dla odwołującej opinię sporządzili biegli lekarze sądowi z zakresu rehabilitacji medycznej – A. P., chorób wewnętrznych – dr n. med. Z. H. i kardiologii – J. H., którzy rozpoznali u odwołującej się: chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych, chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze, stan po zawale mięśnia sercowego i przebytej operacji CABG, niedoczynność tarczycy, otyłość, cukrzycę t. II insulinozależną oraz żylaki kończyn dolnych. Zaopiniowali, iż rozpoznane schorzenia czynią odwołującą się niezdolną do samodzielnej egzystencji od 07.11.2019r. do 30.06.2021r. Wskazali, iż opinie lekarza orzecznika jak i komisji lekarskiej ZUS były wydawane na podstawie dokumentacji medycznej, natomiast lekarze wydający zaświadczenia lekarskie oraz lekarz POZ opisywali zasadnicze trudności w wykonywaniu przez nią zwykłych codziennych czynności spowodowane patologią narządu ruchu oraz niewydolnością krążenia. W dniu 18.10.2018r. decyzją Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności odwołująca się została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31.10.2020r. Podstawą orzeczenia były symbole schorzeń 05-R, 07-S oraz 11-1 co świadczy o znacznym zaawansowaniu chorób z kilku układów. Orzeczenie miało charakter okresowy, ale z wiekiem rozpoznane schorzenia ulegają progresji w procesie naturalnego starzenia się organizmu. W wyniku zastrzeżeń organu rentowego do tej opinii, Sąd dopuścił dowód z następnych opinii biegłych lekarzy sądowych. Drugą opinię wydał biegły z zakresu rehabilitacji – M. K., który na podstawie dokumentacji medycznej rozpoznał u odwołującej się: chorobę zwyrodnieniową obu stawów biodrowych zwłaszcza prawego, chorobę zwyrodnieniową obu stawów kolanowych zwłaszcza prawego, przebyte zapalenie prawej kaletki krętarzowej i prawego stawu krzyżowo-biodrowego oraz chorobę zwyrodnieniowa kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego. Zaopiniował, iż rozpoznane schorzenia nie powodują u odwołującej się niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wskazał, iż w udostępnionej dokumentacji medycznej brak jest jakichkolwiek informacji o utrudnieniach w samoobsłudze czy komunikacji po stronie odwołującej się. Są jedynie informacje na temat jej kłopotów w sprawnym poruszaniu się (chodzi przy pomocy chodzika) tj. lokomocji. Również lekarz leczący nie określa w jakim zakresie odwołująca się wymagałaby ewentualnej pomocy innych osób. Wymaga kontroli i leczenia specjalistycznego, jednakże jej stan zdrowia dotyczący układu ruchu jest stabilny i nie jest na tyle zły, aby wymagała długotrwałej pomocy i opieki innych osób w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Potwierdzeniem tego jest pismo odwołującej z dnia 02.03.2020r., w którym jest napisane m.in., że nie jest w stanie samodzielnie wykonać żadnych czynności życiowych takich jak: zejście z trzeciego piętra, na którym mieszka, sprzątanie gotowanie, chodzenie samodzielnie po domu itp. Nie ma w tym piśmie żadnej wzmianki, że odwołująca nie jest w stanie samodzielnie spożywać posiłków, korzystać z toalety, że nie potrafi sama umyć twarzy, zębów, uczesać włosy, ubrać się i rozebrać, wstać z krzesła lub położyć się do łóżka albo samodzielnie zmienić pozycję ułożenia. Same problemy w chodzeniu nie są wystarczającym czynnikiem do określenia niezdolności do samodzielnej egzystencji. Te problemy nie wydają się jednak tak duże, bo dowodem na to jest fakt, że w ostatnich latach dosyć często bywała osobiście na wizytach w Poradni Urazowo-Ortopedycznej (ostatnio w dniu 15.10.2019r.) co przeczy wpisowi z dnia 17.10.2019r. wykonanemu przez lekarza POZ w zaświadczeniu o stanie zdrowia, iż jest niezdolna do odbycie podróży na badanie przez lekarza orzecznika ZUS - chodzi ze znacznym utrudnieniem przy chodziku. Dlatego zdaniem biegłego lekarza sądowego z zakresu rehabilitacji medycznej odwołująca się z tytułu układu ruchu jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Posiada ona orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane dnia 04.12.2020r. już na stałe począwszy od 02.10.2018r. z symbolami przyczyny niepełnosprawności 05-R, 07-S i 11-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.