Sygn. akt II AKa 223/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący SSA Katarzyna Capałowska (spr.) Sędziowie SA Jerzy Leder SA Anna Kalbarczyk SA Przemysław Filipkowski SO (del.) Sławomir Machnio Protokolant: sekr.sądowy Adriana Hyjek przy udziale prokuratora Jacka Pergałowskiego i oskarżyciela posiłkowego P. B.
(1)po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. sprawy P. M. syna C. i T. urodz. (...) w W. oskarżonego z art. 148 §1 kk w zw. z art. 64 §1 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 24 marca 2020 r. sygn. akt V K 268/19
- zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
- kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa;
- zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. Ł. S. kwotę 720 zł plus VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu udzielonej oskarżycielowi posiłkowemu w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II AKa 223/20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.
- Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 24 marca 2020 r. o sygn. V K 268/
- 1.
- Podmiot wnoszący apelację ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.
- Granice zaskarżenia 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.
- Ustalenie faktów 2.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. 2.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty Nie prowadzono postepowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. 2.
- Ocena dowodów 2.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 2.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
- STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut Prokurator w apelacji zawarł następujące zarzuty:
- obrazy art. 7 k.p.k. mającą wpływ na treść wyroku poprzez dowolną ocenę wyjaśnień P. M. i uznanie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego w zakresie braku zamiaru bezpośredniego pozbawienia życia P. B.
(2)pomimo ustalenia, że do zdarzenia doszło w wyniku sprzeczki, oskarżony nie miał żadnego celu w zabieraniu noża z blatu kuchennego do miejsca, w którym miał rzekomo otwierać butelkę wódki i zadać cios, sprzeczności z zeznaniami K. R.
(1)uznanymi za wiarygodne w całości co do miejsca i okoliczności prowadzenia przez oskarżonego rozmowy telefonicznej, treścią zarejestrowanych nagrań rozmów z dyspozytorami numeru alarmowego i stwierdzonej ewolucji wyjaśnień w toku postępowania pozostającej w korelacji ze stopniem zapoznania się przez oskarżonego z materiałem dowodowym oraz podawania przez oskarżonego nieracjonalnych wytłumaczeń co do zmiany ubrania i sposobu wzywania pomocy, sprzątania mieszkania i obecności przedmiotów wartościowych pomimo pozostawania w cugu alkoholowym; 2. błędu w ustaleniach faktycznych mającego wpływ na treść orzeczenia polegający na uznaniu, że oskarżony działał w zamiarze ewentualnym pozbawienia życia P. B.
(2)pomimo uznania za wiarygodne i stanowiące podstawę ustaleń faktycznych dowodów wskazujących na świadome zadanie przez oskarżonego pokrzywdzonemu ciosu nożem w serce w wyniku sprzeczki oraz wskazujących na prowadzenie przez oskarżonego rozmowy telefonicznej w wejściu do mieszkania, co wykluczało możliwość jednoczesnego udzielania P. B.
(2)pomocy zgłaszanej dyspozytorowi, a także pominięcie okoliczności wskazujących na pozorność wzywania pomocy przez oskarżonego i spożywania alkoholu po dokonaniu zarzuconego mu czynu; 3. błędu w ustaleniach faktycznych mającego wpływ na treść orzeczenia polegający na uznaniu, że dopuszczenie się kolejnego przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, również z użyciem noża, w stanie po spożyciu alkoholu, w okresie próby określonym w związku z warunkowym przedterminowym zwolnieniem z odbycia reszty kary pozbawienia wolności i w warunkach powrotu do przestępstwa, a także zacieranie śladów popełnionego przestępstwa w celu uniknięcia odpowiedzialności nie stanowią okoliczności świadczących o stopniu zdemoralizowania oskarżonego uzasadniającym wymierzenie mu kary dożywotniego pozbawienia wolności oraz uznanie za okoliczności łagodzące stwierdzonego uzależnienia od alkoholu, osobowości dysocjalnej i spożycia nadmiernej ilości alkoholu oraz posiadania dwójki dzieci. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty przedstawione w apelacji prokuratora nie są zasadne, a argumentację przedstawioną w środku odwoławczym należy uznać za polemiczną. Ad 1/ Należy mieć na uwadze, że do zdarzenia doszło w mieszkaniu, a uczestnikami zdarzenia były tylko dwie osoby tj. oskarżony i pokrzywdzony P. B.
(2), który w wyniku ugodzenia go nożem zmarł. Zatem materiał dowodowy, oprócz dowodów rzeczowych, protokołów oględzin, opinii biegłych, stanowiły wyjaśnienia oskarżonego – w zakresie wydarzeń poprzedzających sprzeczkę oskarżonego i pokrzywdzonego oraz obejmujących sam moment ugodzenia nożem P. B.
(2). Wyjaśnienia złożone przez P. M. w toku postępowania karnego ewoluowały w kierunku jak najbardziej korzystnym dla oskarżonego jednak zostały prawidłowo ocenione przez Sąd Okręgowy, z zachowaniem należytej ostrożności oraz logiki. W ocenie Sądu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy został przez sąd meriti oceniony w sposób prawidłowo z zachowaniem reguły zapisanej w art. 7 kpk. Skoro prokurator twierdzi, że oskarżony P. M. chciał spowodować śmierć P. B.
(2), nie logicznym stałoby się takie zachowanie oskarżonego, którym równocześnie przeczył zamiarowi bezpośredniemu i wywołaniu zamierzonego skutku albowiem: oskarżony poprzestał na jednym ugodzeniu nożem, starał się zawezwać pomoc, zostawił otwarte drzwi do mieszkania po telefonie na numer alarmowy. Zeznania K. R. i zapis rozmowy z numerem alarmowym, a następnie próba zmycia podłogi przez oskarżonego - na które powołuje się prokurator w apelacji miały miejsce już po zdarzeniu, zatem trudno na ich podstawie wyciągać wnioski co do istnienia zamiaru bezpośredniego u oskarżonego, bowiem zachowanie może być interpretowane jako (początkowo) chęć pomocy pokrzywdzonemu, a po jego zgonie - jako chęć oskarżonego umniejszenia własnej odpowiedzialności karnej. Charakteryzowało to także postawę oskarżonego zmieniającego na własną korzyść wyjaśnienia w toku postępowania karnego, celem złagodzenia odpowiedzialności karnej. Wcześniejsza karalność oskarżonego, z uwagi na dynamikę zdarzeń tempore criminis była irrelewantna dla powodu sprzeczki pomiędzy pokrzywdzonym a oskarżonym, i jej przebiegu. Wcześniejsza karalność oskarżonego z art. 159 kk ( na co wskazuje prokurator) równocześnie może być argumentem za tym, iż oskarżony wcale nie działał z zamiarem bezpośrednim, ale w pewien sposób „kalkował” wcześniejsze zachowanie. Ad.2 i 3/ Powyższe rozważania dotyczące oceny dowodów równocześnie dotyczą niezasadności zarzutów w zakresie błędów w ustaleniach faktycznych zarzuconych orzeczeniu Sądu I instancji. Ocena dowodów została bowiem dokonana w sposób prawidłowy, a wnioski wyciągnięte na ich podstawie stworzyły logiczny ciąg ustaleń faktycznych. W uzupełnieniu powyższych rozważań – i podnoszonej w apelacji argumentacji przez prokuratora ( vide: s. 5 apelacji)- można jedynie dodać, iż krwawy ślad na butelce wódki, nie może być jednoznacznym probierzem, ile alkoholu oskarżony wypił po stwierdzeniu, że pokrzywdzony nie żyje (a ile przed sprzeczką). Sąd I instancji w sposób prawidłowy dostrzegł siłę z jaką ugodzono pokrzywdzonego nożem i kierunek zadanego ciosu w klatkę piersiową ( z góry na dół) oraz wywiódł logiczny wniosek, odmawiając wiary wyjaśnieniom oskarżonego, że pokrzywdzony jakoby „nadział się” na narzędzie kuchenne. Wreszcie podzielić należy konstatacje Sądu Okręgowego w zakresie okoliczności łagodzących i obciążających oskarżonego przy ustalaniu wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonego. Okoliczności wskazane w apelacji prokuratora Sąd dostrzegł i prawidłowo je rozważył. Kluczowym w sprawie wymiaru kary był ustalony zamiar ewentualny. Przyjęcie działania przez oskarżonego z zamiarem ewentualnym, uczyniło stopień zawinienia nieco niższym ( vide: s.21 uzasadnienia Sadu Okręgowego) – na tej podstawie zdaniem Sądu odwoławczego wymierzona oskarżonemu kara 15 lat pozbawienia wolności jest karą adekwatną, spełniająca wymogi prewencji ogólnej i indywidualnej, a także inne dyrektywy wymiaru kary opisane art. 53 kk. Wniosek O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, że oskarżony P. M. dopuścił się popełnienia zarzuconego mu czynu w zamiarze bezpośrednim pozbawienia życia P. B. i wymierzenie mu kary dożywotniego pozbawienia wolności. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Ponieważ zarzuty wskazane w apelacji okazały się niezasadne – w konsekwencji również nie uwzględniono wniosku zawartego w środku odwoławczym.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 24 marca 2020 r. o sygn. V K 268/19 skazujący oskarżonego P. M.. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Przyczyny utrzymania w mocy wyroku Sądu I instancji są tożsame z argumentacją w wyniku której nie uwzględniono zarzutów przedstawionych w apelacji prokuratora. 5.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
- Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany 5.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.
- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.
- Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.
- Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.
- Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności
- Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 2 i
- Oskarżony został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, z uwagi na stan majątkowy, brak dochodów i fakt, że pozostawał w izolacji jako tymczasowo aresztowany a także z uwzględnieniem rozmiaru orzeczonej kary pozbawienia wolności. O kosztach pomocy prawnej świadczonej z urzędu oskarżycielowi posiłkowemu w postępowaniu odwoławczym - Sąd orzekł na podstawie art. 618 §1 kpk przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.
- PODPIS Katarzyna Capałowska Jerzy Leder Anna Kalbarczyk Przemysław Filipkowski Sławomir Machnio 1.
- Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację prokurator Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Orzeczenie o winie i karze. 1.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☐ na korzyść ☒ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana