ust.1 punkt 2 b) Ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), wysokość odszkodowania ustala się w kwocie odpowiadającej wysokości poniesionej szkody, nie wyższej jednak niż suma ubezpieczenia wskazana w umowie ubezpieczenia, z zastosowaniem następujących zasad: - jeżeli na pierwszy dzień okresu ubezpieczenia wiek budynku przekraczał 45 lat - w wartości rzeczywistej.
punkt 127 OWU, wartość rzeczywista jest to wartość nowa pomniejszona o wartość stanowiącą iloczyn stopnia zużycia technicznego i wartości nowej.
punkt 125 OWU wartość nowa jest to wartość odpowiadająca kosztom przywrócenia mienia do stanu nowego, lecz nie ulepszonego. W dniu 16 lutego 2018 r. przedmiotowy dom uległ zniszczeniu na skutek pożaru. Pozwany ustalił stopień zużycia technicznego przedmiotowego budynku na 53,83 %. Pozwany wypłacił powódce kwotę 42 769,81 złotych z tytułu świadczenia z umowy ubezpieczenia. Koszt przywrócenia przedmiotowego budynku do stanu sprzed szkody wynosi 76 959,99 złotych. Jak zauważył Sąd Rejonowy, podstawą odpowiedzialności pozwanego są przepisy art. 805 § 1 i 2 punkt 1 k.c. oraz OWU umowy ubezpieczenia DOM, z których wynika, że pozwany powinien wypłacić powódce wartość rzeczywistą, tj. wartość nową (wartość odpowiadająca kosztom przywrócenia mienia do stanu nowego, lecz nie ulepszonego) pomniejszoną o wartość stanowiącą iloczyn stopnia zużycia technicznego i wartości nowej. Wartość rzeczywista w niniejszej sprawie wynosi: 76 959,99 złotych (76 959,99 x stopień zużycia technicznego 53,83 %) = 35 532,43 złotych. Pozwany wypłacił powódce kwotę wyższą - 42 769,81 złotych. Z powyższych względów powództwo oddalono. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., a o wydatkach na podstawie art.102 k.p.c. w związku z art.113 ust. 1 u.k.s.s.c. Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczenie w części oddalającej powództwo (pkt 1 sentencji) oraz w części orzekającej o kosztach procesu (pkt 2 sentencji). Skarżąca podniosła następujące zarzuty: 1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 233 § 1 k.p.c. polegające na dokonaniu błędnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że: - opinia biegłego sądowego J. O. nie budzi wątpliwości, co w konsekwencji spowodowało oddalenie powództwa w całości, podczas gdy wszechstronne rozważenie całego zgromadzonego materiału winno doprowadzić Sąd do wniosku, że powódka udowodniła dochodzone roszczenie w całości; - ustalenia pozwanego są miarodajne do przyjęcia stopnia zużycia technicznego w wysokości 53,83 %, podczas gdy biegły sądowy nie ustalił stopnia zużycia technicznego budynku; - wysokość odszkodowania należnego powódce ustala się z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego w wysokości 53,83 % podczas gdy
1 i 5 ogólnych warunków ubezpieczenia (...) wysokość odszkodowania z tytułu ubezpieczenia ustala się na podstawie kosztorysu sporządzonego w eksperckim systemie kosztorysowania robót i obiektów budowlanych lub w oparciu o cenniki budowlane opracowane przez podmioty wyspecjalizowane w zakresie budownictwa, ewentualnie na podstawie kosztorysu odbudowy lub naprawy dokonanej systemem gospodarczym sporządzonym
zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych, elektrycznych i instalacyjnych stosowanych w budownictwie, uwzględniającym dotychczasową konstrukcję i wymiary mienia oraz standard wykończenia, przy zastosowaniu takich samych lub najbardziej zbliżonych materiałów; - wypłacona przez pozwanego na etapie postępowania likwidacyjnego kwota 42 769,81 złotych jest wyższa niż należne powódce odszkodowanie w związku ze szkodą (35 532,43 złotych);
zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych, elektrycznych i instalacyjnych stosowanych w budownictwie; a w konsekwencji opisanych powyżej uchybień: 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 361 § 2 k.c. przez jego niezastosowanie do ustalonego stany faktycznego i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie wysokości należnego powódce odszkodowania, co skutkowało oddaleniem powództwa w całości. W oparciu o wskazane zarzuty powódka wniosła o:
e wskazanymi zapisami OWU wynosić winna 42 197 złotych (wartość rzeczywista - 71 462 złotych x 0, (...)) - opinia - k. 218 - 224. Warto zaznaczyć, do opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Podważenie mocy dowodowej opinii poprzez zakwestionowanie wiadomości specjalnych, do których biegli się odwołują, bądź wywodzenie z takiej opinii dalszych wniosków opartych na wiadomościach tego rodzaju, z uwagi na treść art. 278 § 1 k.p.c., może nastąpić wyłącznie poprzez przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii tych samych biegłych lub z opinii innego biegłego. Potrzeba powołania innego biegłego lub dalsze uzupełnienie przedstawionej opinii powinny zaś wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczasowej opinii. O dopuszczeniu tego dowodu nie może zatem decydować wyłącznie wniosek strony, lecz zawarte w tym wniosku konkretne uwagi i argumenty podważające miarodajność dotychczasowej opinii. W przeciwnym wypadku wniosek taki musi być uznany za zmierzający wyłącznie do nieuzasadnionej zwłoki. Uzupełniająca opinia biegłego J. O. z 4 lutego 2021 r. została co prawda zakwestionowana przez powódkę, lecz Sąd Okręgowy nie zgodził się w tym zakresie ze skarżącą, uznając opinie za zupełną i jasną. Biegły ustosunkował się do podniesionych zarzutów. Po lekturze złożonych wyjaśnień, Sąd nie podzielił głównego zastrzeżenia powódki, że stanowisko biegłego jest niespójne skoro podaje dwie różne kwoty - 174 124 oraz 71 462 złotych i pominął w trybie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa. Nieporozumieniem jest odnoszenie się przez powódkę do wartości całego budynku przed szkodą, która wyniosła 174 124 złotych, bowiem szkoda nie obejmuje elementów nieuszkodzonych. Podsumowując, pomimo pewnych braków w zakresie postępowania dowodowego, ustalenia Sądu Rejonowego uznać należy za prawidłowe także w zakresie stopnia zużycia technicznego budynku. Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego. Zakład ubezpieczeń w przedmiotowej sprawie nie jest ani sprawcą deliktu, ani też ubezpieczycielem odpowiedzialności cywilnej sprawcy. Zastosowanie ma tu art. 805 k.c.,
którym przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku. Roszczenie powódki wynika z zawartej przez strony umowy i to umowa, której integralna częścią są Ogólne warunki ubezpieczenia (...) określa wymiar świadczenia, które winno być spełnione. Odszkodowanie ubezpieczeniowe należne z tytułu umowy ubezpieczenia mienia może różnić się (np. w zakresie sumy ubezpieczenia, udziału własnego, franszyzy, zasady proporcji, niedoubezpieczenia, sposobu ustalenia odszkodowania) od odszkodowania należnego na zasadach ogólnych jak to ma miejsce w przypadku odpowiedzialności ubezpieczeniowej OC i tzw. actio directa, do którego ma zastosowanie przede wszystkim art. 361 i 363 k.c. Innym słowy, chociaż odpowiedzialność ubezpieczyciela ma charakter odszkodowawczy, zakres odszkodowania określony normą art. 361 k.c. może być modyfikowany przez zapisy umowne i tak jest w sprawie przedmiotowej. Powódka nie zakwestionowała przyjętego wieku budynku.
atem z § 15 ust. 1 pkt 2 podpunkt b OWU, wysokość odszkodowania winna być ustalona wg wartości rzeczywistej zdefiniowanej w § 2 pkt 127 - wartość nowa pomniejszona o wartość stanowiącą iloczyn zużycia technicznego i wartości nowej, a z kolei stopień zużycia technicznego definiuje § 2 pkt 103, jako wskaźnik zużycia mienia, wynikający z okresu jego eksploatacji, trwałości zastosowanych materiałów, jakości wykonanych robót budowlanych, instalacyjnych lub elektrycznych, sposobu użytkowania oraz prowadzonej gospodarki remontowej lub wykonanych napraw. Z powyższych uregulowań umownych wynika, że wartość kosztorysowa odszkodowania, o jakiej mowa w § 16 OWU winna być pomniejszona stosownie do stopnia zużycia technicznego, który został przez Sąd Rejonowy ustalony na właściwym poziomie. Wobec powyższego - na podstawie art. 385 k.p.c. - Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki jako bezzasadną. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyła się opłata za czynności pełnomocnika - 2 700 złotych. Stawkę wynagrodzenia określono
1 pkt 2 rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania,
postulatem skarżącej art. 102 k.p.c. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwaliła się wykładnia,
którą zastosowanie przez sąd ww. przepisu powinno być oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, w całokształcie okoliczności, które uzasadniają odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” należą przy tym zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zalicza się np. charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, do drugich sytuację majątkową i życiową strony. Za utrwalony w doktrynie i judykaturze uznać należy także pogląd,
którym sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego (J. Bodio, J. Domendecki, A. Jakubecki, O. Marcewicz, P. Telenga, M.P.Wójcik: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Oficyna, 2008, wyd. III, postanowienie SN z dnia 11 sierpnia 2010 r., II PZ 21/10, LEX nr 661507). Zważyć również trzeba, iż z treści art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych, oparte na ustaleniu, iż strona nie może ich pokryć bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego, nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego, co oznacza, że przyczyny usprawiedliwiające ubieganie się przez stronę o zwolnienie od kosztów sądowych nie wystarczą, by wyłączyć działanie ustanowionej w art. 98 § 1 k.p.c. reguły, że ten kto przegrał spór zwraca koszty procesu temu, czyje racje zostały uznane za słuszne (por. postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2007 r., V CSK 292/06, niepubl. postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07 niepubl., postanowienie SN z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, LEX nr 564753). Sama zatem trudna sytuacja majątkowa powódki nie może uzasadniać przerzucania kosztów zainicjowanej sprawy na pozwanego, gdy nie mamy do czynienia z jego niesumiennym, czy też oczywiście niewłaściwym postępowaniem.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.