Warszawa, dnia 13 stycznia 2022 r. Sygn. akt VI Ka 558/20 1 2WYROK 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący:SSO Justyna Dołhy protokolant: protokolant sądowy – stażysta Paulina Zborowska 4przy udziale prokuratora Mariusza Ejflera po rozpoznaniu dnia 13 stycznia 2022 r. 5sprawy S. G. syna A. i T., ur. (...) w Ł. 6oskarżonego o przestępstwa z art. 286 § 1 kk 7na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego 8od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie 9z dnia 31 stycznia 2020 r. sygn. akt III K 668/18 I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania; II. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie na rzecz adw. H. M. kwotę 516,60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu oskarżonego w instancji odwoławczej oraz podatek VAT. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VI Ka 558/20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1
- CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. akt III K 668/18 1.2 Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 0.11.
- Granice zaskarżenia 0.11.3.
- Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.
- Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.
- Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana
- Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 0.12.
- Ustalenie faktów 0.12.1.
- Fakty uznane za udowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 0.12.1.
- Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Wskazać oskarżonego. Wskazać fakt. Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód. 0.12.
- Ocena dowodów 0.12.2.
- Dowody będące podstawą ustalenia faktów Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu. 0.12.2.
- Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Wskazać fakt Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu. . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut
- Obraza przepisu postępowania, mająca wpływ na treść wyroku, poprzez naruszenie art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. poprzez bezzasadne oddalenie złożonego przez obronę na rozprawie wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dodatkowej opinii przez kolejnych biegłych w sprawie na okoliczność stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, w szczególności jego zdrowia psychicznego i zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem skutkująca błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mającym wpływ na jego treść, a polegającym na przyjęciu w sposób sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym, że w chwili popełnienia zarzucanych czynów oskarżony miał pełną zdolność do rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem, zaś opinia biegłych psychiatrów dopuszczona w sprawie jest jasna. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny. W sprawie ujawniono wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Mając z kolei na uwadze treść art. 436 k.p.k. Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie apelacji do powyższego uchybienia albowiem rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie uchybień wskazanych przez obrońcę byłoby w tej sytuacji przedwczesne. Wniosek Zmiana wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od przypisanych mu czynów. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny. Z uwagi na powołane okoliczności, uwzględnienie wniosku obrońcy było niezasadne.
- OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.). Zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności. Analiza protokołów rozprawy przez Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie ujawniła wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., ponieważ obligatoryjny obrońca oskarżonego nie brał udziału w czynności dowodowej, w której jego udział był obowiązkowy. Wskazać w pierwszej kolejności należy, że oskarżony S. G. na rozprawie w dniu 13 marca 2019 roku podniósł, iż był leczony psychiatrycznie zarówno w formie hospitalizacji jak i ambulatoryjnie, a także przyjmował leki psychotropowe. Na tym terminie otwarto przewód sądowy, a oskarżony został przesłuchany wskazując, iż nie przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu czynów, nie rozumie przedstawionych mu zarzutów i odmawia składania wyjaśnień (k. 1320v). Na rozprawie w dniu 9 lipca 2019 roku Sąd Rejonowy wyznaczył oskarżonemu na jego wniosek obrońcę w trybie art. 78 § 1 k.p.k. (k. 1359). Z kolei na rozprawie w dniu 22 października 2019 roku obrońca oskarżonego przedłożył do akt część uzyskanej od rodziny oskarżonego dokumentacji medycznej z jego leczenia, a Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów na okoliczność stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, zwrócono się także o dokumentację oskarżonego do placówek medycznych (k. 1365-1366). Od tego momentu, na skutek powziętych przez Sąd Rejonowy wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego S. G., jego obrona w niniejszej sprawie uzyskała na podstawie art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. status obrony obligatoryjnej. Po wydaniu opinii przez biegłych i przesłuchaniu ich na rozprawie, Sąd zamknął przewód sądowy, nie powtarzając czynności przesłuchania oskarżonego z udziałem jego obrońcy. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wobec oskarżonego S. G. zachodziła obrona obligatoryjna. Obrona obligatoryjna w wypadkach wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. W niniejszej sprawie decyzja oparta na podstawie art. 79 § 4 kpk nie została podjęta, co sprawia, że obrona ma wciąż charakter obowiązkowy ze wszystkimi tego konsekwencjami (vide wyrok Sądu Najwyższego z 5.12.2018 r., V KK 506/17, Legalis). W wypadku obrony obligatoryjnej ustawa wymaga obecności obrońcy w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego (art. 79 § 3 k.p.k.). Ustalenie, że w wypadkach wskazanych w treści art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. obrońca oskarżonego w postępowaniu sądowym nie brał udziału w jakimkolwiek fragmencie czynności, w której jego udział był obowiązkowy, oznacza spełnienie bezwzględniej przesłanki odwoławczej, o której mowa w tym przepisie. Ocenianie bowiem, czy konkretna część, w rozpoznawanym przypadku rozprawy, była z punktu widzenia interesów obrony oskarżonego bardziej czy mniej ważna, oznaczałoby w istocie dokonywanie zabronionego przez art. 439 § 1 k.p.k. badania wpływu uchybienia na treść orzeczenia (vide wyrok Sądu Najwyższego z 11.2.2009 r., II KK 256/08, KZS 2009, Nr 7–8, poz. 48). W niniejszej sprawie powinno dojść do konwalidowania uchybienia braku reprezentacji oskarżonego przez obrońcę w dniu 13 marca 2019 r. poprzez powtórzenie czynności przeprowadzonych wtedy tj. przesłuchania oskarżonego, czego jednak Sąd I instancji nie uczynił.
- ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 0.15.
- Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.3 1 Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy. 0.15.
- Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1.3.1
- Przedmiot i zakres zmiany Zwięźle o powodach zmiany. 0.15.
- Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 0.15.3.
- Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia Bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. ☒ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. W niniejszej sprawie, przez przeoczenie Sądu I instancji, obrońca oskarżonego nie był obecny przy przesłuchaniu S. G. w postępowaniu sądowym mimo występowania w sprawie obrony obligatoryjnej, co powoduje zaistnienie bezwzględnej podstawy odwoławczej skutkującej, zgodnie z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., uchyleniem wyroku przez sąd odwoławczy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Zaskarżony wyrok uchylono w całości i sprawę przekazano Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 436 kpk Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie apelacji do powyższego uchybienia albowiem rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie uchybień wskazanych przez obrońcę byłoby w tej sytuacji przedwczesne. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.
- Konieczność warunkowego umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.
- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia. 0.15.3.
- Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania Rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe co do oskarżonego S. G., uwzględniając jego uprawnienia z zakresu obrony obligatoryjnej jaka go obecnie obejmuje. 0.15.
- Inne rozstrzygnięcia z wyroku Lp. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności.
- Koszty Procesu Wskazać oskarżonego. Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku. Przytoczyć okoliczności. S. G. II Na podstawie art. 618 §1 pkt 11 k.p.k. w zw. z §17 ust. 2 pkt 4 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszaw Pragi - Południe w Warszawie na rzecz adw. H. M. kwotę 516,60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu oskarżonego w instancji odwoławczej oraz podatek VAT.
- PODPIS SSO Justyna Dołhy 0.11.3 Granice zaskarżenia Wpisać kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca S. G. Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Całość wyroku 0.11.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 0.11.3.2 Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji. ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 0.11.
- Wnioski ☐ Uchylenie ☒ zmiana