sygn. akt VII U 957/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 12 października 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Pr
§ 2k.p.c.
i art.
a k.p.c.). Jednocześnie należy zaznaczyć, że wraz z nowelizacją k.p.c., która weszła w życie 7 listopada 2019 r., na podstawie art.
§ 21 k.p.c.
pojawiła się możliwość uchylenia zaskarżonej decyzję i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, jeżeli taka decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym. W ocenie sądu, po stronie organu doszło do rażącego naruszenia przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, a więc zachodziła konieczność uchylenia wadliwej decyzji. Sąd wyraża stanowisko, że decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności jest decyzją, o której mowa w art.
§ 2
1 k.p.c., albowiem w przypadku uwzględnienia wniosku może dojść do obniżenia świadczenia należnego organowi rentowemu. Odnosząc regułę, że w sprawie, w której wniesiono odwołanie od decyzji organu rentowego, przedmiot oraz zakres rozpoznania i orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wyznacza treść tej decyzji, do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że zaskarżoną decyzją z 12 maja 2021 r. nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. odmówił wszczęcia, na wniosek odwołującego się, postępowania o umorzenie decyzji należności składkowych powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Osnowa decyzji administracyjnej jest najistotniejszym elementem decyzji administracyjnej, jej kwintesencją, gdyż wyraża wolę organu administracji, jako rezultatu zastosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Ma zatem zawsze charakter rozstrzygnięcia, przesądzającego o istocie sprawy. Rozpoznanie żądania z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sąd musi poprzedzać postępowanie przed organem rentowym i wydanie decyzji. Zgłoszenie przez ubezpieczonego takiego żądania, nierozpoznanego dotychczas przez organ rentowy – co do zasady skutkuje koniecznością przekazania go właściwemu organowi na podstawie art. 477
(10)§ 2 k.p.c. (por. wyrok SN z 26 maja 1999 r., sygn. akt II UKN 662/98, OSNAPiUS 2000, nr 15, poz. 595). W niniejszej sprawie organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania z powodu braku decyzji o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Zdaniem organu rentowego, informacja o wprowadzeniu okresów objęcia ubezpieczeniami przez ZUS w imieniu płatnika z 9 kwietnia 2021 r., nie stanowi decyzji o podleganiu ubezpieczeniom. Tytuły wykonawcze zostały wydane na podstawie decyzji z 21 grudnia 2016 r., a 3 grudnia 2019 r. została wydana decyzja o wysokości zadłużenia. Sąd zważył, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego nie ma obecnie żadnego uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego z wyjątkiem sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyłączeniem wszakże przyczyn wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kodeksu, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu w sprawie lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Przyjmuje się, że „inne uzasadnione przyczyny”, o których mowa wyżej, to przyczyny które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.:
- a)wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych;
- b)wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej,
- c)wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją;
- d)wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji
- e)wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) (tak: Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211–212). Do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (wyrok NSA z 10 października 2012 r., II OSK 1087/11, LEX nr 1234059). Organ rentowy twierdząc, że ubezpieczony nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o umorzenie należności na podstawie ww. ustawy pominął istotną kwestię związaną z tym, że wobec G. D. (...) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził egzekucję z rachunków bankowych na podstawie tytułów wykonawczych (...) z 8 czerwca 2015 r., (...) z 8 czerwca 2015 r. i (...) z 8 czerwca 2015 r., obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 05/2009 do 10/2018, ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2009 do 10/2018, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 02/2009 do 10/2018. Skoro więc organ rentowy prowadzi wobec G. G.
(1)egzekucję obejmującą należności składkowe za okres j.w., a także wydał wobec ubezpieczonego decyzję w przedmiocie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek to nie sposób uznać, że G. G. nie jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Wniosek ten, w ocenie sądu, podlega rozstrzygnięciu decyzją merytoryczną, wobec czego odmowa wszczęcia postępowania nie była uzasadniona. Na marginesie sąd wskazuje, że decyzja została wydana przez inny organ rentowy, niż ten do którego złożono wniosek. Decyzję z 12 maja 2021 r. wydał Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., natomiast wniosek został skierowany przez G. G.
(1)do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., który co wymaga zaznaczenia, wydawał już wcześniej decyzje w przedmiocie wysokości jego zadłużeń oraz prowadził egzekucję nieopłaconych przez niego składek, a zatem to ten organ rozstrzygał o kwestii podlegania ubezpieczeniom przez G. G.
(1). Przy tym sąd ma na uwadze, że „postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych, jako sąd powszechny, może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania. Stwierdzenie takiej wady następuje jednak tylko dla celów postępowania cywilnego i ze skutkami dla tego tylko postępowania. W wypadkach innych wad konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego” (wyrok SN z dnia 3 lutego 2011 r., II UK 271/10, LEX nr 817528)" (tak E. Stefańska, komentarz do art. 477
(14)k.p.c. w: M. Manowska (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-505
(38), WK 2015, LEX). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art.
§ 21 k.p.c.
orzeczono jak w sentencji wyroku.