– 385 3 k.c. Takie działanie jest zgodnie z polityką prokonsumencką, wynikającą również z prawa wspólnotowego, gdzie wymaga się od Sądu, przed którym toczy się spór między konsumentem, a przedsiębiorcą, badania z urzędu, czy postanowienia umowy mają nieuczciwy charakter. Dokonanie takiego badania ma zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą (art. 7 ust. 1 dyrektywy r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 18 września 2018 roku, sygn. C—176/16). Sąd miał na uwadze, że pozaodsetkowe koszty kredytu w niniejszej sprawie, mieściły się w wyznaczonej maksymalnej granicy określonej w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12.05.2011r. Nie można jednak przyjąć, że ustawodawca dopuszcza za każdym razem naliczanie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Fakt, że zakreślił ramy maksymalne tych kosztów, nie stanowi dostatecznej i wystarczającej podstawy do każdorazowego ich naliczania w takiej właśnie wysokości. Wprowadzenie tej regulacji było podyktowane ochroną konsumenta i na takiej płaszczyźnie należy ją interpretować. Należy w tym miejscu przywołać wyrok z 26 marca 2020 r. w sprawie C-779/18, w którym Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że z zakresu zastosowania dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich wyłączone są przepisy odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze. W ocenie Trybunału art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie wydaje się być tego typu przepisem (ostateczną ocenę pozostawiając sądowi krajowemu), gdyż sam w sobie nie określa praw i obowiązków stron umowy, lecz poprzestaje na ograniczeniu ich swobody ustalania pozaodsetkowych kosztów kredytu powyżej pewnego poziomu. Powyższe nie stoi zatem na przeszkodzie, by sąd krajowy zbadał, czy warunek umowny jest nieuczciwy, nawet jeśli przewidziane w umowie koszty kredytu nie przekraczają ustawowego limitu. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 3 września 2020 r. C-84/19) artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 zmienionej dyrektywą 2011/83 należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny dotyczący pozaodsetkowych kosztów kredytu, który określa ten koszt poniżej ustawowego pułapu i który przenosi na konsumenta koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, może powodować znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, gdy obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty otrzymanego kredytu. Zgodnie z art.
k.c., aby można było uznać klauzulę za abuzywną, muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: umowa musi być zawarta z konsumentem, postanowienia tej umowy nie zostały uzgodnione z konsumentem w sposób indywidualny, a ponadto kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, co jednak nie dotyczy głównych świadczeń stron, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z art.
k.c., jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Podobną sankcję przewiduje art. 58 k.c. zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z prawem, mająca na celu obejście prawa lub sprzeczna z zasadami życia społecznego jest nieważna, a jeżeli nieważnością dotknięta jest tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Za nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem uważa się te postanowienia umowy, na których treść nie miał on rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art.
Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać m.in. działania wykorzystujące np. niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi, więc o działanie potocznie określane, jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r, VI ACa 771/10). Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi natomiast w sytuacji, w których w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, formułując konkretne postanowienie umowy. Określenie „rażąco" należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r, VI ACa 291/11). Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (m.in. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r, VI ACa 487/10). Umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art.
k.c., należy więc uznać te postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem. Umowy pożyczki zawarte przez strony zostały spisane na standardowo stosowanym przez stronę powodową formularzu, a pozwany nie miał realnego wpływu na brzmienie poszczególnych zapisów umów, co jasno wynika z formy i treści tych dokumentów. Zdaniem Sądu postanowienia obu umów w zakresie kosztów „Elastycznego planu spłaty” są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy pozwanego jako konsumenta. Faktycznie suma pozaodsetkowych kosztów pożyczki nie przekracza limitu obliczanego na podstawie art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim ale „Elastyczny plan spłat”, za który strona powodowa naliczyła opłaty, niósł dla pożyczkobiorcy w istocie niewielkie korzyści a dla pożyczkodawcy zupełnie nieodpowiadające tym korzyściom przysporzenie. Zdaniem Sądu nie sposób uznać, aby realną korzyść dla pozwanego mogło stanowić prawo do bezpłatnego odroczenia terminu płatności od jednej do czterech rat, zwłaszcza, że z uprawnienia tego pożyczkobiorca mógł skorzystać wyłącznie jednokrotnie w całym okresie kredytowania, nadto odroczone raty podlegały spłaceniu w dodatkowym okresie kredytowania. Ponadto opłaty zostały naliczone niezależnie od tego, czy pożyczkobiorca faktycznie skorzysta z odroczenia spłaty, nie wskazano też żadnych kryteriów ustalenia wysokości tych opłat. Korzyści wynikające z „elastycznego planu spłaty” były zatem dla konsumenta wyłącznie iluzoryczne a świadczenia stron nie były ekwiwalentne. W ocenie Sądu naliczone z tytułu elastycznego planu spłat opłaty były w istocie dodatkowym zyskiem dla pożyczkodawcy. Dla pożyczkobiorcy nie przedstawiały bowiem realnych korzyści odpowiadających wartości narzuconej opłaty. Sąd uznał postanowienia umowne w zakresie opłat za elastyczny plan spłaty za niedozwolone i jako takie niewiążące pozwanego. Odnosząc się z kolei do zarzutów pozwanego stwierdzić należy, że analiza zapisów sporządzonej przez powoda „Historii spłat” prowadzi do wniosku, że uwzględnione zostały wszystkie wpłaty wynikające z przedłożonych przez pozwanego dokumentów (dowodów wpłat i pokwitowań wpłat). Ciężar wykazania, że pozwany dokonał jeszcze innych wpłat spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c., na pozwanym. Pozwany nie wykazał by takich wpłat dokonał. Zarzut pozwanego odnośnie braku pewności co do żądanej przez stronę powodową kwoty z uwagi na wskazywanie różnej wartości przedmiotu sporu w poszczególnych pismach procesowych okazał się również niezasadny. Strona powodowa wskazała, iż różnica wynika z naliczenia dalszych odsetek tj. po dniu wniesienia pozwu w elektronicznym postepowaniu upominawczym. Mając na względzie, że pozwany z tytułu umowy pożyczki nr (...) zobowiązał się do zwrotu 8.300 zł, tytułem kwoty pożyczki, opłaty przygotowawczej w kwocie 40 zł, prowizji w kwocie 3.507,80 zł, odsetek umownych w kwocie 1.006,42 zł, do kwoty tej należy dodać naliczone odsetki karne w kwocie 196,52 zł, co daję łącznie kwotę 13.050,74 zł. po uwzględnieniu dokonanych przez pozwanego wpłat w łącznie kwocie 11.000 zł, daje to kwotę 2.050,74 zł, która pozostaje do zapłaty z tytułu ww. umowy. Odnośnie do umowy pożyczki nr (...), pozwany zobowiązał się do zwrotu kwoty kapitału w wysokości 8.500 zł, opłaty przygotowawczej w kwocie 40 zł, prowizji w kwocie 4.017,99 zł, odsetek umownych w kwocie 1.062,29 zł, do kwoty tej należy dodać naliczone odsetki karne w kwocie 250,48 zł, co daje łącznie kwotę 13.870,76 zł, od kwoty tej należało odjąć dokonane przez pozwanego wpłaty w wysokości 2.705 zł, co dało kwotę 11.165,76 zł, która pozostaje do zapłaty z tytułu ww. umowy. Łącznie Sąd uwzględnił roszczenie do kwoty 13.216,50 zł (2.050,74 zł plus 11.165,76 zł) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 listopada 2019 r. (daty wniesienia pozwu) do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Na koszty procesu złożyły się poniesione przez stronę powodową koszty: - 250 zł tytułem opłaty od pozwu, - 3.600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (§ 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w prawie opłat za czynność radców prawnych Dz.U.2018.265 t.j.), - 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, czyli łącznie 3.867 zł. Ponieważ strona powodowa wygrała sprawę w ok. 80 % . Sąd zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 3.093 zł ( 80 % z 3.867 zł.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.