Sygnatura akt III Ca 2034/20 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2020 roku, w sprawie o sygnaturze akt II C 780/18 o ustalenie opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu Sąd Rejonowy dla

§ 2ust.

3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) i opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Łącznie powód poniósł koszty w wysokości 938,20 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 1.300 zł, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 900 zł (

§ 2ust.

3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) i zaliczka na biegłego w kwocie 400 zł. Skarb Państwa poniósł wydatek w kwocie 151,36 zł. Łącznie koszty postępowania wyniosły: 2.389,56 zł. Powód poniósł koszty postępowania w kwocie 938,20 zł, podczas gdy powinien ponieść je w kwocie 1.806,75 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd obciążył powoda A. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotą 151,36 zł tytułem tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa wydatków (art. 100 k.p.c. w zw. z art. art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623). Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd zasądził od powoda A. M. na rzecz pozwanej Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. kwotę 717,19 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W sprawie z powództwa Z. M. opłata ustalona została na kwotę 150 zł, podczas gdy pozwana proponowała opłatę w wysokości 198,38 zł, więc obniżenie opłaty w stosunku do proponowanej wyniosło 48,38 zł. Uznać zatem należało, iż powód wygrał sprawę w 24,39 %, zaś przegrał w 75,61 % i w takim też zakresie powinien ponieść koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powoda złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 21,20 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 490 zł, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 90 zł (

§ 2ust.

1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) i zaliczka na biegłego w kwocie 400 zł. Skarb Państwa poniósł wydatek w kwocie 151,36 zł. Łącznie koszty postępowania wyniosły: 662,56 zł. Powód poniósł koszty postępowania w kwocie 21,20 zł, podczas gdy powinien ponieść je w kwocie 500,96 zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd obciążył powoda Z. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotą 151,36 zł tytułem tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa wydatków (art. 100 k.p.c. w zw. z art. art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623). Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd zasądził od powoda Z. M. na rzecz pozwanej Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. kwotę 328,40 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W sprawie z powództwa R. L. opłata ustalona została na kwotę 150 zł, podczas gdy pozwana proponowała opłatę w wysokości 198,38 zł, więc obniżenie opłaty w stosunku do proponowanej wyniosło 48,38 zł. Uznać zatem należało, iż powód wygrał sprawę w 24,39 %, zaś przegrał w 75,61 % i w takim też zakresie powinien ponieść koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powoda złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 21,20 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 490 zł, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 90 zł (

§ 2ust.

(1)opłata ustalona została na kwotę 75 zł, podczas gdy pozwana proponowała opłatę w wysokości 99,19 zł, więc obniżenie opłaty w stosunku do proponowanej wyniosło 24,19 zł. Uznać zatem należało, iż powód wygrał sprawę w 24,39 %, zaś przegrał w 75,61 % i w takim też zakresie powinien ponieść koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powoda złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 21,20 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 490 zł, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 90 zł (

§ 2ust.

(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotą 151,36 zł tytułem tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa wydatków (art. 100 k.p.c. w zw. z art. art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 623). Na podstawie art. 100 k.p.c. Sąd zasądził od powoda J. M.

(1)na rzecz pozwanej Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. kwotę 328,40 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W sprawie z powództwa J. M.

(2)opłata ustalona została na kwotę 75 zł, podczas gdy pozwana proponowała opłatę w wysokości 99,19 zł, więc obniżenie opłaty w stosunku do proponowanej wyniosło 24,19 zł. Uznać zatem należało, iż powód wygrał sprawę w 24,39 %, zaś przegrał w 75,61 % i w takim też zakresie powinien ponieść koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powoda złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 21,20 zł. Strona pozwana poniosła koszty procesu w kwocie 490 zł, na które złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 90 zł (

§ 2ust.

(1)na rzecz pozwanej Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. kwotę 328,40 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Apelację od wskazanego wyroku złożyła strona powodowa zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez: - przyjęcie , że wypowiedzenie z dnia 18 kwietnia 2018r. Prezydenta Miasta Ł. użytkownikowi wieczystemu tj powodom dotychczasowych warunków użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. (...) było wypowiedzeniem dotychczasowych warunków w sytuacji gdy było to ustalenie po raz pierwszy opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu, ponieważ wcześniej ani powodom , ani ich poprzednikom prawnym nigdy nie podano opłaty za wieczyste użytkowanie i nigdy tej opłaty nie żądano, - ustalenie , że udział w wieczystym użytkowaniu gruntu przysługuje każdemu ze współwłaścicieli zgodnie z posiadanym udziałem we współwłasności w sytuacji gdy obowiązuje zasada jedności udziału w wieczystym użytkowaniu co oznacza , że udział ten nie podlega podziałowi na udziały jakie posiadają współwłaściciele we współwłasności samej nieruchomości i naniesień tam się znajdujących . - ustalenie , że powodowie winni wnosić opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu w sytuacji gdy strona pozwana nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów wskazujących na jakiej zasadzie Z. K. nabywając przedmiotową aktem notarialnym Repertorium A Nr 1 (...) z dnia 4 października 1969r. (grunt w wieczyste użytkowanie , a budynki umową kupna na własność) miał być rozliczony z opłat za wieczyste użytkowanie, czy korzystał z ulg czy też opłacił to użytkowanie za 99 lat. - nie wzięcie pod uwagę treści orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn S.K.

(...), (...), (...), 176/2-12, (...), mocą którego umorzono postępowanie w sprawie o wypowiedzenie J. i W. M. poprzednikom prawnym powodów wysokość opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie gruntów nieruchomości przy ul. (...) w Ł., z którego wynika , że umorzenie postępowania nie było jedynie następstwem skierowania wypowiedzenia do osób zmarłych , ale przede wszystkim dlatego , że aktualizacja rocznej opłaty jest nieuzasadniona - o co wnosił pełnomocnik Gminy - załączając decyzję z dnia 1 września 1972r. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. Nr II KR - (...). W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło , że nie można aktualizować opłaty, która na użytkowniku nie ciąży. - uznanie , że przed kwestionowaną opłatą nie była pobierana od użytkowników wieczystych opłata za wieczyste użytkowanie ponieważ pierwotnie nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie repatriantom , a ciąg osób uprawnionych do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty rocznej został przerwany na skutek sprzedaży z dnia 27 września 1972r. osobie nie spokrewnionej z pierwotnymi nabywcami w sytuacji gdy strona pozwana nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na poparcie swoich twierdzeń , a z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2018r.poz. 121 ze zm.) zasada taka nie wynika, co w doprowadziło do naruszenia: I. prawa procesowego, a to: - art. 233 § 1 kpc poprzez nie rozważenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie i jego dowolną ocenę, a w szczególności co było przyczyną, że przez okres od 1972r. do 2018r. tj 46 lat nie była pobierana opłata za wieczyste użytkowanie gruntu; - art. 100 kpc przez obciążenie powodów kosztami w stosunku do ich udziału w prawie wieczystego użytkowania w sytuacji gdy obowiązuje zasada jedności w prawie wieczystego użytkowania i ta zasada odnosi się zarówno do kosztów poniesionych w sprawie jak i do wpisu od wytoczonego powództwa; - art. art. 189 kpc przez jego przywołanie jako podstawy prawnej w sytuacji gdy jest to powództwo o ukształtowanie prawa. II. naruszenia prawa materialnego, a to:, art. - 6 kc poprzez nieudowodnienie przez stronę pozwaną obowiązku ponoszenia przez powodów opłat za wieczyste użytkowanie gruntów; - art. 76 ust. 2 u.g.n. W świetle tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie , że oplata za wieczyste użytkowanie gruntu położonego w Ł. przy ul. (...) w obrębie G-41, oznaczonego jako działka nr (...) o pow. 0,0924 ha jest nienależna. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy na podstawie zgromadzonego materiału procesowego dokonał w niniejszej sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Odwoławczy w pełni podziela i przyjmuje za własne. Jednakże z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł błędne wnioski w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów apelacji w pierwszej kolejności należy wskazać, iż całkowicie chybiony jest zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Przede wszystkim dostrzec trzeba, iż przywołany przepis stanowi, jakimi dyrektywami powinien kierować się Sąd dokonując ustaleń faktycznych będących wynikiem oceny dowodów. Tymczasem powód w istocie nie podważa ustaleń Sądu Rejonowego, a stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany przez żadną ze stron. Skarżący mimo bowiem formalnego przytoczenia zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c. w istocie podważa dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę żądania pozwu w świetle zasad współżycia społecznego, ta zaś kwestia przynależy nie do sfery ustaleń faktycznych, lecz do sfery prawa materialnego. Ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów apelacji, wymagało z kolei rozstrzygnięcia kwestii, czy aktualizacja rocznej opłaty za użytkowanie wieczyste była należna. Na wstępie należy przypomnieć, iż użytkowanie wieczyste może zostać ustanowione na grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje na okres 99 lat lub w wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści. Z tytułu użytkowania wieczystego użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Kwestią sporną w kontrolowanej sprawie była aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste. Sąd Rejonowy ustalił, że pierwotnie nieruchomość objęta użytkowaniem wieczystym należała do repatrianta Z. K.. Wysokość opłaty rocznej ustalono wówczas na kwotę 644 złotych, z tym że na poczet opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przez pełen okres – 99 lat oraz ceny sprzedanych zabudowań zaliczona została nabywcy wartość mienia pozostawionego poza granicami. Z. K. sprzedał prawo użytkowania wieczystego w dniu 27 września 1972 roku. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy założył, iż wskutek sprzedaży został przerwany ciąg osób uprawnionych do zwolnienia z obowiązku uiszczania opłaty rocznej. Ustaleń tych Sąd Okręgowy nie podziela. W wyniku przeprowadzonej analizy przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy stwierdza zasadność podniesionych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią tego przepisu opłat rocznych nie pobiera się od użytkowników wieczystych, którzy na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84) 1) wnieśli jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Na uwagę zasługuje fakt, iż żadne przepisy nie regulują sytuacji, w której opłata została pobrana za 99 lat, a następnie prawo użytkowania wieczystego zostało przeniesione na inny podmiot. W ocenie Sądu Okręgowego przyjąć należało, że zaktualizowana opłata w niniejszej sprawie jest nienależna. Nie można bowiem, drugi raz pobrać opłaty rocznej od tego samego prawa użytkowania wieczystego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c. pamiętać trzeba, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. z reguły nie zachodzi wtedy, gdy osoba zainteresowana może w innej drodze, np. w procesie o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym, osiągnąć w pełni ochronę swych praw (por. np. orzeczenia SN z dnia 13 kwietnia 1965 r., II CR 266/64, opubl. OSPiKA Nr 6-8/1966 poz. 166; z dnia 18 grudnia 1968 r., I PR 290/68, opubl. Biul. SN Nr 6/1969 poz. 106, z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97, niepubl oraz z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97, niepubl.). W największym stopniu uwidacznia się to w razie gdy przysługuje możliwość wytoczenia powództwa o zasądzenie, które jest właśnie taką inną formą ochrony praw powoda, wykluczającą istnienie interesu prawnego po stronie powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie (por. wyrok SN z 19 grudnia 1997 r., II CKN 526/97, nie publ.). Oczywiście dotyczy to też sytuacji kiedy ta ochrona jest możliwa na gruncie powództw skierowanych przeciwko stronie procesu poszukującej ochrony (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 października 2013 r., I ACa 620/13, opubl. LEX nr 1394205). Jak wskazał Sąd Najwyższy postępowanie cywilne oparte jest na założeniu, że realizacja praw na drodze sądowej powinna być celowa i możliwie prosta, udzielana bez mnożenia postępowań. Założenie to realizuje wymaganie wykazania interesu prawnego w wypadku żądania ustalenia istnienia (nieistnienia) stosunku prawnego lub prawa i przyjęcie jako zasady, że możliwość uzyskania skuteczniejszej ochrony w drodze innego powództwa podważa interes prawny w żądaniu ustalenia (por. wyrok SN z dnia 15 maja 2013 r., sygn. III CSK 254/12). Innymi słowy o interesie prawnym można mówić wówczas, gdy po pierwsze, nie istnieje inny środek prawny, przy użyciu którego powód uzyskać może skuteczną ochronę prawną, a po drugie, orzeczenie ustalające wydane w oparciu o art. 189 k.p.c. taką skuteczną ochronę prawną powodowi zapewni. Tymczasem na gruncie badanej sprawy ewidentnie okazało się, że skarżący kwestionują aktualizację opłaty za użytkowanie wieczyste. Orzecznictwo jednolicie przyjmuje, że sprawy, w których użytkownik wieczysty kwestionuje zasadność aktualizacji opłaty rocznej są sprawami o ukształtowanie stosunku prawnego, gdyż to dopiero orzeczenie sądu ukształtuje nową wysokość opłaty rocznej (tak SN w uchwale z 23.6.2005 r., III CZP 37/05, oraz wyrokach I CK 66/02 i V CSK 147/05). W ostatnim z tych orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że: "Wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej, o którym stanowi art. 78 ust. 1 GospNierU, nie stanowi źródła powstania prawa do podwyższonej opłaty. Jest nim dopiero przyjęcie przez użytkownika wieczystego oferty nowej jej wysokości, a w razie jej nieprzyjęcia – prawomocne orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego lub wyrok sądu, ustalający nową wysokość opłaty. Wyrok ten ma charakter konstytutywny. Skutek ex tunc zobowiązania powstałego w wyniku tego wyroku obejmuje tylko "uzupełnienie" wysokości świadczenia z tego zobowiązania za okres sprzed wydania wyroku. Nie obejmuje natomiast wstecznej terminowości spełnienia świadczenia. Zatem ustalona wyrokiem sądu opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego staje się, w części przewyższającej opłatę dotychczasową, wymagalna po uprawomocnieniu się wyroku". Rację również należy przyznać apelującym co do naruszenia zasady jedności udziału w sprawie. Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego związanego z prawem własności wyodrębnionego lokalu powinna być wypowiedziana w całości wszystkim współwłaścicielom tego lokalu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której od wyłącznej aktywności poszczególnych współwłaścicieli, w ramach jednego udziału w prawie użytkowania wieczystego, zależy zróżnicowanie części jednej opłaty ustalonej dla tego udziału. Tym samym wyrok w sprawie ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego może dotyczyć jedynie całości opłaty rocznej ustalonej dla udziału w prawie użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 6 k.c. przepis prawa materialnego określa, na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Zawiera on normę decyzyjną, pozwalającą ocenić wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I CSK 14/16). Na pozwanym spoczywał obowiązek wykazania okoliczności, z którą wiązał korzystny dla siebie skutek w postaci możliwości aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. W ocenie Sądu Okręgowego, pozwany nie sprostał temu obowiązkowi. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 1 k.p.c w ten sposób, że: I. zmienił zaskarżony wyrok na następujący:
ustalił, że opłata za użytkowanie wieczyste gruntu położonego w Ł. przy ul. (...) w obrębie G-41 oznaczonej jako działka nr (...) o powierzchni 0,0924 ha, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), jest nienależna;
zasądził od Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. na rzecz A. M. kwotę 723 ( siedemset dwadzieścia trzy ) złote tytułem zwrotu kosztów procesu;
nakazał pobrać od Gminy M. Ł. – Prezydenta Miasta Ł. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotę 665,80 ( sześćset sześćdziesiąt pięć 80/100 ) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych; O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Mając na uwadze, iż apelujący wygrał proces i poniósł koszty związane z udziałem w postępowaniu apelacyjnym, należało zwrócić mu od strony przeciwnej żądane koszty. Na koszty te po stronie powoda składały się: 300 złotych- koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie, ustalone omyłkowo na podstawie § 8 pkt 3 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i 68 złotych –koszty 4 pełnomocnictw oraz 200 zł uiszczone przez powoda tytułem opłaty od apelacji.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.